Вывучыў восем моваў, ажаніўся і стаў доктарам у Барысаве — гісторыя медыка з Туркменістана
А зараз вучыць беларускую, бо жонка — беларуска.
Калі Ізат Медземінаў прыязджаў у Беларусь, а гэта было амаль дзевяць гадоў таму, ён думаў толькі пра вучобу. А сёння ў барысаўскай паліклініцы №2 яго ведае амаль кожны другі, піша «Мінская праўда».
Але галоўнае нават не ў гэтым. За ім у чужую краіну перабралася ўся яго вялікая туркменская сям’я: бацькі, браты, сястра. І ўжо сёння бацька і сярэдні брат працуюць у Барысаве, малодшыя вучацца ва ўніверсітэце ў Мінску, мама прыехала ў госці — і ўжо не хоча з’язджаць, бо тут унукі.
Як простаму хлопцу з Туркменістана ўдалося пабудаваць кар’еру ў беларускай медыцыне, не пабаяцца баявога хросту кавіду, вывучыць восем моў і зрабіць прапанову беларускай дзяўчыне менавіта на навагоднюю ноч? Пра гэта размова ў перапынку паміж выклікам на дом і вечаровым прыёмам.
Гадзіна паміж прыёмамі
Сустрэча з Ізатам адбываецца ў рэдкую хвіліну цішыні — паміж тым, як ён вярнуўся з ранішніх выклікаў на дом, і тым, як пачнецца вечаровы прыём пацыентаў. Час — каля гадзіны. У калідорах пакуль ціха, але медсёстры ўжо раскладваюць карткі.
Ізат Хамідавіч Медземінаў сядзіць за сталом у свежым халаце, праглядае спісы. Яму 29. За плячыма — шэсць гадоў працы ў паліклініцы і тры гады кавіду, калі ён у 30‑градусную спёку хадзіў па выкліках у «пластыкавых» камбінезонах. Але на твары няма ні прыкметы стомленасці: Ізат выглядае маладзей за свае гады, а яго ўсмешка прыхіляе да сябе з першай хвіліны.
— Я прыехаў у Беларусь у 2017 годзе з Туркменістана. У жніўні будзе роўна дзевяць гадоў, — спакойна кажа ён, добра ведаючы рускую мову. — Сваячка параіла. Яна ўжо тут вучылася і сказала: «Тут можна атрымаць годную адукацыю, набрацца досведу». Ну, я і вырашыў паспрабаваць. А атрымалася больш, чым я планаваў. Значна больш…
— Па-першае, сустрэў дзяўчыну. Добрую, беларуску. Ажаніўся. На сёння ў нас ужо двое сыноў. Па-другое, сюды перабралася ўся мая сям’я. Уся — ад бацькоў да малодшай сястры, — удакладняе малады мужчына.
«Я не хацеў вучыцца ў асобнай групе для замежнікаў. Хацеў з мясцовымі»
Шлях у прафесію пачаўся з Барысаўскага медыцынскага каледжа. У Ізата за плячыма была толькі школа — але ён загадзя падрыхтаваўся: на радзіме вывучыў рускую, каб не адчуваць сябе белай варонай.
— Калі я прыехаў, я ўжо добра ведаў рускую і нават некаторыя іншыя мовы. Таму паступіў без праблем. Тэсты здаў добра. У каледжы хацелі з другога курса перавесці мяне ў асобную групу для замежнікаў. Але я адмовіўся. Навошта? Па-першае, стала б нецікава. Па-другое, многія з тых, хто прыехаў, дрэнна ведалі мову. Я б з імі проста не вывучыўся добра. А з мясцовымі, з беларусамі, мне было лёгка і камфортна.
Але была адна цяжкасць.
— Настаўнікі дыктавалі вельмі хутка, я вучыўся не ў замежнай групе, — усміхаецца Ізат, успамінаючы. — Я проста не паспяваў рабіць канспекты. Але ведаеце што? Мясцовыя студэнты таксама не ўсе паспявалі. Я ў гэтым не бачыў трагедыі. Проста вучыўся крыху больш за іншых.
У яго групе з замежнікаў былі толькі ён і яшчэ адна дзяўчына з Туркменістана. Астатнія — беларусы. Вучыўся ён на агульных умовах, без паблажак.
— І гэта правільна, — дадае ён. — Калі чалавек хоча стаць медыкам, ён павінен умець працаваць у любым асяроддзі. А не толькі сярод «сваіх».
«Падчас кавіду страху не было! Я ж прыйшоў дапамагаць людзям»
Пасля каледжа Ізат мог бы з'ехаць — размеркаванне замежнікаў не абавязвала да адпрацоўкі. Але ён застаўся сам.
— Спачатку хацеў працаваць на хуткай, але не атрымалася. Уладкаваўся ў паліклініку №4, а з 2020 года мяне перавялі сюды, у другую. І вось ужо амаль шэсць гадоў я тут.
2020 год — год, які многія медыкі ўспамінаюць з жахам. Але Ізат пра яго гаворыць без пафасу, амаль паўсядзённа.
— Гэта быў для мяне адразу «баявы хрост». Я прыйшоў — і адразу ў «эпідэмію». Мы хадзілі па дамах у поўных камбінезонах, у рэспіратарах. Летам, калі на вуліцы +30°C, — было цяжка ў касцюме, быццам у «пластыку». Цяжка, так. Але страху не было. Ніякага. Я ж прыйшоў дапамагаць людзям, а не сядзець у кабінеце. Сядзець і не рызыкаваць — любы можа.
Па 70‑80 чалавек за змену. Аналіз, хрып, пнеўманіі. Ён успамінае, як калегі падтрымлівалі адзін аднаго.
— Мы спраўляліся, — з гонарам падкрэслівае Ізат. — Я мог звярнуцца да любога старэйшага доктара з пытаннем — ніколі не адмаўлялі. Гэта вельмі дапамагала. І ўвогуле, хачу сказаць, што ў гэтай паліклініцы выдатны калектыў. Дружная каманда, адзін аднаго падтрымліваем.
«Вывучыў 8 моў — не дасканала, але пагаварыць магу»
Галоўнае багацце барысаўскіх паліклінік — іх пацыенты. Самыя розныя. Ізат прызнаецца, што праз яго кабінет і абходы прайшла значная частка горада. І яго гэта радуе.
— У мяне на ўчастку каля паўтары тысячы чалавек. У асноўным прыватныя дамы, шматпавярховак мала. І што вельмі зручна — тэрытарыяльна ўсё блізка да паліклінікі. Пешшу за пару гадзін можна абыходзіць. Ведаеце, толькі за адзін дзень абходу пацыентаў «на доме» ў мяне на гадзінніку мінімум 30‑40 тысяч крокаў. Таму я ў добрай фізічнай форме, — смяецца ён.
Беларусь — шматнацыянальная краіна. У Барысаве, як і ўвогуле ў краіне, жывуць людзі самых розных нацыянальнасцяў. Узаемадзейнічаючы з імі, Ізат і папаўняў сваю лінгвістычную скарбонку.
— Я прыехаў у Беларусь, ужо ведаючы некалькі моў — вывучаў іх яшчэ на Радзіме, — тлумачыць ён. — Але тут, у Беларусі, вывучыў яшчэ некалькі. У выніку магу сказаць, што ведаю восем моў. Не кажыце, што я валодаю імі дасканала — не. Але простымі фразамі паразмаўляць магу. Па-цюркску, па-азербайджанску, па-ўзбекску, а таксама на іншых мовах. Проста таму, што вакол — шматнацыянальная краіна. Я размаўляю з барысаўчанамі, а яны бываюць рознага паходжання. Хтосьці спытае на сваёй мове — я адкажу. Хтосьці падкажа новае слова. Такія зносіны — найлепшы падручнік, лепшы за любы самавучыцель.
А яшчэ ён вывучае беларускую мову.
— У мяне ж жонка — беларуска. Мне хацелася ведаць яе родную мову. Да таго ж у каледжы былі выкладчыкі, якія чыталі лекцыі па-беларуску, давалі тэксты.
Таму цяпер я ведаю асноўныя словы: «калі ласка», «дзякуй», «да пабачэння». А потым ужо і іншыя: «бульба», «цыбуля», «буракі», «ежа», «даспадобы»… Гэта галоўныя словы, якія ў жыцці абавязкова спатрэбяцца. Пагадзіцеся, без «бульбы» і «цыбулі» на кухні нікуды, — усміхаецца ён.
«Пацыенты бываюць розныя, але я ўсіх іх разумею»
Калі замежны медык прыходзіць працаваць у беларускую паліклініку, рэакцыя можа быць рознай. Ізат гэтага не хавае.
— Па-рознаму бывае. Ёсць вельмі ўдзячныя пацыенты. Прыходзяць, дзякуюць. Ёсць і не вельмі — але гэта ўжо залежыць ад чалавека. Я стараюся не звяртаць на гэта ўвагі. Галоўнае — дапамагчы, — дзеліцца ён.
З гадамі стаўленне пацыентаў да яго змянілася.
— Цяпер ужо многія вітаюцца са мной на вуліцы. Ідуць па горадзе і кажуць: «Добры дзень, доктар!». Шчыра кажучы, я не заўсёды іх пазнаю. Бо я адзін, а пацыентаў — сотні. За шэсць гадоў я, напэўна, прыняў палову Барысава. Але заўсёды прыемна, калі вітаюцца. Гэта значыць, што ты робіш нешта правільна.
Ён успамінае, як спачатку некаторыя пацыенткі саромеліся яго. Пыталіся: «А вы дакладна доктар? А дзе вучыліся?». Цяпер, смяецца Ізат, тыя самыя бабулі ходзяць толькі да яго. Таму што ён умее іх слухаць.
— У медыцыне галоўнае не таблеткі. Галоўнае — увага, каб чалавек паверыў, што ты зробіш усё магчымае, каб яму дапамагчы, што ты на яго баку.
«Адрозненне беларускай медыцыны — вельмі шмат людзей»
Ізат добра памятае медыцыну на радзіме. Параўноўвае без настальгіі, хутчэй з прафесійнай цікавасцю.
— Што датычыцца лячэння і прэпаратаў — усё практычна аднолькава. У свеце ўсё стандартызавана, таму ніякіх пытанняў няма. Але ёсць адно вялікае адрозненне.
Ён робіць паўзу.
— У Туркменістане людзі не ходзяць у паліклініку так часта. У нас гэта не прынята. У бальніцу звяртаюцца толькі тады, калі ўжо зусім сур’ёзна: упаў, страціў прытомнасць, забрала хуткая дапамога. Таму ў нашых паліклініках заўсёды пустыя калідоры. І зімой, і летам — некалькі чалавек. А тут — шмат. Вельмі шмат.
— Але вам тут не цяжка?
— Цяжка? Не. Я прывык. Гэта мая праца. І я яе люблю.
«Уся мая сям’я цяпер у Беларусі»
Размова міжволі пераходзіць на тэму дома. Не таго, туркменскага, а цяперашняга — барысаўскага.
— Мая сям’я пераехала сюды ўся. Бацька, двое братоў, маці, сястра. Спачатку яны прыязджалі ў госці, а потым вырашылі застацца. Бацьку аднаму на Радзіме было сумна — усе дзеці тут, усе ўнукі тут. Маці толькі прыехала ў госці, але думаю, што яна таксама затрымаецца.
Сярэдні брат працуе разам з бацькам — яны ўладкаваліся на адным з прадпрыемстваў у Барысаве. Малодшы брат і сястра вучацца ў Мінску ва ўніверсітэце на медыка-біялагічным факультэце.
Каханне ў супермаркеце і навагодні сюрпрыз
Пытаюцца пра жонку. Твар Ізата адразу святлее.
— Яе завуць Ліна. Яна барысаўчанка. Па прафесіі эканаміст, працавала ў гандлі. Мы пазнаёміліся ў краме — я часта туды заходзіў. Спачатку проста сябравалі, размаўлялі. А потым я зразумеў: добрая, прыгожая, зялёнавокая — яна скарыла маё сэрца.
Прапанову ён зрабіў на Новы год.
— Хацеў зрабіць сюрпрыз. І зрабіў. Яна вельмі здзівілася. Сказала: «Ты сур’ёзна?». Я адказаў: «Так».
Вяселле гулялі ў Беларусі. А цяпер у іх двое сыноў — Ісмаіл і Імран.
— Імёны выбіраў я. Жонка падтрымала, бо разумее: імя па бацьку ў іх будзе Ізатавіч. З беларускім імем гэта гучала б крыху незвычайна. Таму выбралі такія імёны, якія добра спалучаюцца.
Медыцынская адукацыя, кажа Ізат, дома дапамагае пастаянна.
— У нас маленькія дзеці, да 3 гадоў. Яны часта хварэюць, як усе дзеці. Каб не выклікаць педыятра кожны дзень, я спраўляюся сам. Жонка, вядома, рада, што муж — медработнік. І ганарыцца, напэўна. І заўсёды мяне падтрымлівае.
«Далей вучыцца не планую. Сям’я ўжо вялікая, трэба ўтрымліваць»
Пытаюцца — а як наконт росту?
— Не, вучыцца ўжо не буду. У медыцыне завочнага навучання няма. Толькі калі на правізара, у аптэку. Але гэта не маё — стаяць за прылаўкам і адпускаць таблеткі. Хаця зарплата там вышэйшая, кажуць. Але я не для гэтага вучыўся.
— А якія планы?
— Планую працягваць працаваць тут, у паліклініцы. Мне падабаецца. Пацыенты свае, участак ведаю. І ў перспектыве, магчыма, падумаю пра атрыманне грамадзянства Беларусі. Таму што тут мая сям’я. Тут мае дзеці. Тут усё маё жыццё цяпер.
Асобна, амаль па ўласнай ініцыятыве, ён просіць перадаць падзяку.
— Я хачу сказаць вельмі добрыя словы на адрас аддзела па грамадзянстве і міграцыі Барысаўскага РУУС. Там працуюць граматныя, уважлівыя спецыялісты. Я звяртаўся да іх па розныя пытанні — заўсёды дапамагалі, падказвалі. Для чалавека, які прыехаў з іншай краіны, гэта вельмі важна. Калі адчуваеш падтрымку дзяржавы — становіцца спакойна.
«Плоў і чабурэкі — мой гонар»
Перад самым сыходам пытаюцца пра традыцыі. Пра тое, што ён прывёз з Туркменістана ў свой барысаўскі дом.
— Я люблю гатаваць. Умею і люблю. Жонцы ўсё падабаецца, што я гатую. Галоўная наша страва — плоў. Але не той, які тут часта робяць. У вас атрымліваецца, прабачце, каша з мясам. А ў нас галоўнае правіла — каб рыс быў рассыпісты. Калі зерне да зерня. Гэта мастацтва. І мяса, і зіра, і морква — усё павінна быць правільна.
— А чабурэкі?
— А чабурэкі — гэта тое ж самае, што і ў вас. Адзін у адзін. У нас таксама іх гатуюць. Увогуле ў Сярэдняй Азіі шмат страў з мяса і цеста. Я ўсё гэта ўмею. І дома, калі трэба, дапамагаю — і з дзецьмі, і па гаспадарцы. Мы ж сям’я.
У дзверы грукаюць. Медсястра заглядае ў кабінет: «Ізат Хамідавіч, першы ўжо прыйшоў». Ён ківае, устае, папраўляе форму.
— Прабачце, працаваць трэба.
Каментары
Нешта пераблыталі.
Бачна, што праца выматала чалавека.