Як нам па-беларуску перадаваць паняцце wellness?

Ці можна знайсці беларускі эквівалент слову wellness, каб выказваць тую самую ідэю адным словам і не англіцызмам?

Украінская мова: велнес

Ва ўкраінскай мове сітуацыя падобная да беларускай. Замацавалася простая калька — велнес. Сустракаецца і сэнсавы пераклад: благополуччя, добробут, здоровий спосіб життя.

Літоўская мова: gera savijauta

Літоўцы слывуць сваім імкненнем пазбягаць англіцызмаў. Бургер у Літве — «месайніс», ад «меса» (мяса), а фішбургер — «жувайніс», ад «жувіс» (рыба). Гэта нешта падобнае, калі б мы казалі «мясень» і «рыбень». Новыя словы ў Літве фіксуе і замацоўвае спецыяльны інстытут — аналаг нашага колішняга Інстытута мовазнаўства Акадэміі навук. Літоўцы лічаць самабытнае развіццё ўласнай мовы важнай нацыянальнай задачай, зарукай нацыянальнага існавання.

Што да wellness, то найбольш дакладны афіцыйны літоўскі эквівалент — gera savijauta (літаральна: добрае самаадчуванне). Менавіта гэтым словазлучэннем перакладаюць wellness у кантэксце здароўя, спорту і ладу жыцця.

Для сферы паслуг і спа часцей ужываецца sveikatingumas (аздараўленне) — адсюль і назвы кшталту «sveikatingumo centras» (wellness-цэнтр).

А калі гаворка пра філасофскі кантэкст, то выкарыстоўваюцца словы gerovė ці gerbūvis (добраякаснасць, добрасць; дабрабыт). Сустракаецца і слова velnesas, але рэдка — пераважна як слэнг.

Польская мова: dobrostan

У польскай мове прыжылося і запазычанне wellness (вымаўляецца як «вэлнэс»). Выразы кшталту strefa wellness (велнес-зона) ці spa & wellness сустракаюцца літаральна паўсюль. Але ёсць і сэнсавы пераклад — dobrostan. Гэты польскі адпаведнік, які выкарыстоўваецца ў псіхалогіі, медыцыне і навуковых артыкулах для апісання стану гармоніі, здароўя і камфорту. Ужываюцца таксама zdrowy styl życia (здаровы лад жыцця) і pomyślność (дабрабыт).

Павялічыць

Што выберам для беларускай мовы?

Слова велнес трывала ўвайшло ў маркетынг, спа-індустрыю і фітнес-сферу: велнес-цэнтр, велнес-індустрыя, велнес-архітэктура. Гэта зразумела кожнаму, хто ведае англійскую мову.

Маем таксама і дабрабыт — але гэтае слова традыцыйна азначала «заможнасць», «багацце», «камфорт», «утульнасць».

Да слова «дабрабыт» напрошваецца дадаць «фізічны і ментальны дабрабыт», каб яго не блыталі з матэрыяльным багаццем.

Ёсць «здаровы лад жыцця» — але гэта ў нас хутчэй пра спорт, фізічныя нагрузкі і некурэнне, незлоўжыванне алкаголем.

Ёсць «суладдзе», «лад», «гармонія», «утульнасць», «прытульнасць», «зацішнасць», але яны маюць іншыя значэнні.

Можа быць, «добрасць», «даброцце», «дабрызнасць»? «Душэўнасць», «жыццё з толкам»? 

Можа вы ў сям'і ўжываеце трапнае слова? Ці чулі ад людзей, асабліва ад старых людзей, натуральных носьбітаў мовы? Ці бачылі прыдатныя і для беларускай мовы ідэі ў іншых мовах? Пішыце ў каментах, а таксама абмяркоўвайце між сабой.

• 1
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0