«Кажуць, Смаленск не Беларусь, а потым я знаходжу дзённік мужа». Беларусы і рускія абмяркоўваюць беларускамоўны дзённік у расійскай школе
Жыхарка Смаленска апублікавала школьны дакумент свайго мужа за 1994 год, надрукаваны на беларускай мове. Знаходка сабрала сотні каментароў, у якіх спрачаюцца пра гістарычную прыналежнасць горада.
Карыстальніца платформы Threads пад нікам lkolokolchikova падзялілася фатаграфіяй школьнага табеля («Звесткі аб паспяховасці і паводзінах вучня») свайго мужа за 1994/1995 навучальны год. Пікантнасць сітуацыі ў тым, што жыхар расійскага Смаленска вучыўся па дакуменце, створаным для беларускіх школ і аформленым па-беларуску.
«Спачатку кажуць, Смаленск не Беларусь, а потым я знаходжу дзённік мужа…» — падпісала фота аўтарка.
На бланку выразна бачныя надрукаваныя, але нявыкарыстаныя графы «Беларуская мова» і «Беларуская літаратура». Прадметы, якія былі ў расійскай школе, ад рукі запісаныя па-руску побач з беларускімі друкаванымі назвамі.
Яшчэ адна характэрная дэталь дакумента — наяўнасць прадмета «Асновы Савецкай дзяржавы і права». Гэта сведчыць пра тое, што бланкі былі надрукаваныя яшчэ да распаду СССР і некалькі гадоў ляжалі на складах, пакуль у сярэдзіне 90‑х іх не павезлі прадаваць у суседнюю Расію.
Трэд сабраў сотні каментароў, падзяліўшы аўдыторыю на два непрымірымыя лагеры — беларускі і расійскі.
Беларускія карыстальнікі выкарысталі фота як нагоду нагадаць пра гістарычныя і культурныя сувязі Смаленска з Беларуссю. Менавіта ў Смаленску 1 студзеня 1919 года была абвешчана БССР, і горад быў яе першай сталіцай.
«У 1855 годзе перапіс — 51 адсотак насельніцтва беларусы… Русіфікацыя відавочная»; «Назва горада падобная да беларускіх: Мінск, Віцебск, Смаленск… Архітэктура сабораў і касцёлаў цалкам не характэрная для рускай».
Сама аўтарка трэда адзначае, што шоры з яе вачэй наконт беларускасці Смаленшчыны спалі толькі пасля эміграцыі:
«Я да пераезду ў Варшаву думала, што мае бабулі размаўлялі «па-вясковаму», а цяпер разумею, што ў цэлым гэта была або беларуская мова, або нешта кшталту трасянкі».
Кпілі каментатары і з расійскіх настаўнікаў, якія не змаглі перакласці з беларускай мовы базавыя прадметы накшталт «Выяўленчае мастацтва» ці «Чарчэнне», запісаўшы побач «Физкульт» і «Изо» адпаведна.
«Мінімум трое дарослых правалілі найпрасцейшую задачу запоўніць пару радкоў у дзённіку», — пажартаваў адзін з каментатараў.
З другога боку, расійскія карыстальнікі негатыўна рэагавалі на беларускія каментары.
«Спачатку кажуць Смаленск Беларусь, потым дзівяцца прыезду санітараў».
«Я па прыколе ў 7 класе прывезла дзённік на малдаўскай ад сястры з Прыднястроўя, і па ім вучылася. Што, цяпер Смаленск гэта Малдавія? Адкуль вы такія берацеся, каструлі».
«Сшыткі з надпісам «Зошит» у Чалябінску не сведчаць пра тое, што Чалябінск — гэта Украіна».
Татальны дэфіцыт і беларускія «чаўнакі»
Рэальная прычына з'яўлення беларускага дзённіка ў расійскай школе, зразумела, эканамічная. У першай палове 1990‑х гадоў Смаленская вобласць апынулася ў глыбокім сацыяльна-эканамічным крызісе з татальным дэфіцытам спажывецкіх тавараў.
У гэтых умовах выратаваннем для расійскага памежжа стаў стыхійны чаўночны гандаль з суседніх краін. Дробныя гандляры везлі ў Смаленск усё, што маглі набыць: ад прадуктаў да таннай канцылярыі, у тым ліку тыя самыя старыя савецкія бланкі табеляў, надрукаваныя ў Беларусі.
«У тыя гады ў Смаленску ўсё прадавалі з Беларусі, мабыць, і дзённікі таксама. На электрычках ездзілі, вазілі масла, згушчонку, усё запар», — згадвае адна з каментатарак. «Дзённікаў проста не было ў 90-я, прывезлі — прадалі, вось і атрымалася так», — пацвердзіла сама аўтарка трэда.
Сёння беларускія тавары па-ранейшаму займаюць значную частку смаленскіх прылаўкаў, а мясцовыя ўлады нават здаюць землі ў арэнду беларускім фермерам з-за слабага развіцця ўласнай сельскай гаспадаркі.
«Наша Нiва» — бастыён беларушчыны
ПАДТРЫМАЦЬЦяпер чытаюць
Колькасць ахвяр выбуху ў маскоўскім элітным рэстаране на юбілеі генерала, які камандаваў наступам на Кіеў з Беларусі ў 2022-м, вырасла да пяці чалавек44
Каментары