Эрдаган заклікаў пазбавіць пастаянных членаў Рады Бяспекі ААН права вета. І ўвогуле скасаваць пастаяннае членства

Эрдаган прапануе пазбавіць краіны — пастаянныя члены Рады Бяспекі — права вета. На яго думку, асобныя дзяржавы не павінны мець магчымасці блакаваць рашэнні, якія падтрымлівае большасць краін свету.

Турэцкі прэзідэнт таксама выступае за поўную адмену пастаяннага членства ў Радзе Бяспекі. Ён лічыць, што ўсіх членаў Рады варта абіраць Генеральнай асамблеяй на пэўны тэрмін і на ратацыйнай аснове. Калі дзяржава захоча зноў атрымаць месца ў Радзе, яна павінна будзе зноў атрымаць падтрымку большасці на выбарах. Адначасова Эрдаган прапануе ўзмацніць паўнамоцтвы Генеральнай асамблеі і зрабіць Раду Бяспекі больш прадстаўнічай і падсправаздачнай ёй.

Пастаяннымі членамі Рады Бяспекі з правам вета цяпер з'яўляюцца Вялікабрытанія, ЗША, Кітай, Расія і Францыя. Раней гэтыя краіны былі адзінымі дзяржавамі, якія валодалі ядзернай зброяй, але цяпер ядзерных дзяржаў у свеце дзевяць. Эрдаган лічыць, што пры вырашэнні глабальных і рэгіянальных праблем неабходна больш актыўна выкарыстоўваць магчымасці і вопыт розных рэгіёнаў свету. У гэтым кантэксце ён паўтарыў турэцкі заклік «Свет большы за пяцёрку», маючы на ўвазе пяць пастаянных членаў Рады Бяспекі.

Два гады таму Генеральная асамблея ААН, нягледзячы на супраціўленне Расіі, ухваліла план рэфармавання арганізацыі. Ён прадугледжваў рэарганізацыю Рады Бяспекі і магчымасць абмежавання права вета пастаянных членаў, а таксама ўзмацненне ролі міжнароднага права ў пытаннях захавання міру, прадухілення войнаў і адказнасці за іх развязванне. Аднак з таго часу істотных зменаў у сістэме кіравання ААН не адбылося.

Эрдаган звязвае неабходнасць рэформаў з падзеямі апошніх гадоў — пандэміяй, энергетычнымі крызісамі, парушэннямі ланцужкоў паставак і рэгіянальнымі канфліктамі. На яго думку, гэтыя падзеі паказалі, што сістэма, у якой вырашэнне глабальных крызісаў залежыць ад некалькіх сталіц, ужо не адпавядае сучаснаму свету.

Ён заявіў, што немагчыма стварыць міжнародны парадак будучыні, захоўваючы іерархію мінулага. Па словах прэзідэнта Турцыі, падзеі апошняй чвэрці стагоддзя паказалі, што суадносіны сіл і міжнародны парадак не з'яўляюцца нязменнымі. Сістэма, якая павінна была забяспечыць чалавецтву мір, стабільнасць і ўсеагульны дабрабыт, не здолела прадухіліць новыя войны, скараціць няроўнасць і належным чынам адрэагаваць на змены ў сусветным балансе сіл.

Права вета пастаянныя члены Рады Бяспекі выкарыстоўвалі для блакавання рашэнняў, якія не адпавядалі іх інтарэсам. Напрыклад, у красавіку Расія і Кітай заблакавалі рэзалюцыю Бахрэйна аб забеспячэнні суднаходства праз Армузскі праліў. З 15 членаў Рады супраць прагаласавалі толькі Расія і Кітай, а Пакістан і Калумбія ўстрымаліся.

У сакавіку 2024 года Расія таксама заблакавала працяг працы камісіі ААН, якая кантралявала ядзерную і ракетную праграмы Паўночнай Карэі. Большасць членаў Рады падтрымала працяг яе працы, а Кітай устрымаўся, але расійскага вета было дастаткова, каб працэдура не адбылася. У выніку група, якая дзейнічала 15 гадоў, спыніла працу.

За змяненне сістэмы Рады Бяспекі раней выступаў і прэзідэнт Фінляндыі Аляксандр Стуб. Два гады таму ён заклікаў пазбавіць асобную дзяржаву магчымасці блакаваць рашэнні Рады, пашырыць склад апошняй, а таксама разглядаць магчымасць прыпынення членства краіны, якая вядзе, паводле яго фармулёўкі, «незаконную вайну». У якасці прыкладу Стуб прыводзіў расійскае ўварванне ва Украіну.

• 8
• 0
• 1
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0