Padčas budaŭničych prac u histaryčnym centry Hrodna rabočyja natknulisia na masavaje pachavańnie XVI—XVII stahodździaŭ. Mahčyma hety niekropal adnosiŭsia da stračanaha chrama Śviatoj Trojcy, jaki daŭ nazvu dźvium vulicam i čyjo dakładnaje raźmiaščeńnie zastavałasia nieviadomym.
Na ŭčastku pa adrasie vulica Małaja Trajeckaja, 4 kampanija «RyełtBudInviest» uzvodzić čarhovy administracyjna-handlovy centr, prajekt jakoha raspracavała tvorčaja majsternia architektara Hienadzia Šejnmana. Raboty, jakija pačalisia ŭ kastryčniku 2025 hoda, płanavali skončyć ŭ listapadzie hetaha hoda. Adnak usie raboty daviałosia spynić, kali ŭ čas kapańnia katłavana ź ziamli vyniali čałaviečyja pareštki, paviedamlaje vydańnie Newgrodno.by.
Na placoŭcy pracujuć śpiecyjalisty Instytuta historyi NAN Biełarusi: užo vyjaŭlena bolš za 20 kaściakoŭ, a taksama kieramika i maniety XVI—XVII stahodździaŭ.
Što ž heta za nieviadomy niekropal u histaryčnym centry Hrodna? Mahčyma, padkazkaj słužyć sama nazva vulicy. Małaja Trajeckaja i paralelnaja joj Vialikaja Trajeckaja vulicy, vidavočna, pakazvajuć na isnavańnie ŭ hetaj miascovaści chrama pad tytułam Śviatoj Trojcy, jaki nie zachavaŭsia da našych časoŭ i nie adlustravany ni na jakich haradskich płanach.
U 1865 hodzie časopis «Viestnik Zapadnoj Rośsii» apublikavaŭ artykuł, u jakim źviartałasia ŭvaha na nazvu Trajeckaj vulicy. Abapirajučysia na dakumient 1511 hoda, u jakim zhadvaŭsia pryvilej śviataru Śviata-Troickaj carkvy Macieju na ziemli ŭ Susłaŭščynie, aŭtar artykuła śćviardžaŭ, što na miescy, dzie ŭ XIX stahodździ stajaŭ dom dabračynnaha tavarystva i katalicki kaścioł, raniej uzvyšałasia staražytnaja pravasłaŭnaja sabornaja carkva Śviatoj Trojcy.
Śćviardžałasia, što nibyta katalickaje duchavienstva, karystajučysia pažarami, prosta zachapiła staražytnuju ruskuju śviatyniu, ad jakoj u narodzie zastałasia tolki nazva vulicy. Heta łohika dobra kłałasia ŭ antypolskuju i antykatalickuju palityku rasijskich uładaŭ nieŭzabavie paśla paŭstańnia 1863 hoda.
Adnak sučasnyja daśledavańni haradzienskaj tapanimiki i archiŭnych dakumientaŭ razburajuć hety mif. Jak dakazvaje historyk Natalla Śliž, zhadanaja ŭ pryvilei 1511 hoda pravasłaŭnaja Trajeckaja carkva nie mieła nijakaha dačynieńnia da hetaj miascovaści. Hety chram moh znachodzicca albo ŭ vioscy Aziory, adkul pachodziŭ zhadany śviatar, albo pobač z Barysahlebskim manastyrom na Kałožy, dzie sapraŭdy isnavała draŭlanaja Trajeckaja carkva, źniščanaja padčas paźniejšych vojnaŭ.
Nasamreč u hetym miescy isnavaŭ kaścioł Śviatoj Trojcy pry klaštary manachaŭ-aŭhuścincaŭ, jaki viadomyja pa mahistrackich aktach i invientarach.
Samaja rańniaja zhadka pra hety chram pachodzić z pryvileja vialikaha kniazia Alaksandra Jahajłaviča, vydadzienaha Farnamu kaściołu ŭ 1494 hodzie. U im apisvajecca «plateam, que vadit e Judeis versus ecclesiam claustralem sancte Trinitatis» — heta značyć, «vulica, jakaja išła ad jaŭrejskaha kvartała ŭ bok klaštarnaha kaścioła Śviatoj Trojcy».
U dakumiencie 1674 hoda apisvajecca plac miaščanki Hanny Raŭskaj, jaki znachodziŭsia nad Haradničankaj: piaredni bok vychodziŭ na vulicu, jakaja išła ź Niamieckaha rynka, tylny bok — da Haradničanki, adzin bok — da Vilenskaj darohi, a druhi — da placaŭ kaścioła Sv. Trojcy. Usio łakalizuje chram prykładna ŭ tym ža miescy, što znojdzieny ciapier niekropal.
«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny
PADTRYMAĆ
Kamientary
Niahledziačy na niaspynnyja sproby prarasijskich sił vykraślić pieryjad VKL ź biełaruskaha naratyvu, mienavita jaho ličyć pačatkam biełaruskaj dziaržaŭnaści najbolšaja dola biełarusaŭ. I čym maładziejšaje pakaleńnie, tym heta adbyvajecca najčaściej. Pieryjad pasejskaj Impieryi pačatkam biełaruskaj dziaržaŭnaści nie ličyć amal nichto."
-NN