Archieałahičnyja raskopki na terytoryi hrodzienskaha Novaha zamka prynieśli čarhovuju histaryčnuju siensacyju. U siaredzinie krasavika biahučaha hoda daśledčyki raskryli frahmient ściany CHII stahodździa, architekturnyja detali jakoj dakładna paŭtarajuć znakamituju Kałožu.
Jak paviedamlaje Hrodzienski dziaržaŭny historyka-archieałahičny muziej 17 pa 22 krasavika viałosia daśledavańnie adkrytaj padčas budaŭničych prac ściany CHII stahodździa na terytoryi Novaha zamka.
Archieołahi, pastupova pašyrajučy tranšeju z paŭnočnaha i paŭdniovaha bakoŭ, zdoleli nie tolki prasačyć kirunak ściany, ale i vyjavić detali, jakija dazvalajuć biespamyłkova vyznačyć jaje pryznačeńnie. U raskopie byli znojdzieny reštki kieramičnych zbanoŭ-hałaśnikoŭ, a sama kładka ź plinfy zachavała vyraznuju nižniuju častku fihurnaj pilastry.
Mienavita hety architekturny elemient źjaŭlajecca charakternym dla kultavaha haradzienskaha dojlidstva XII stahodździa. Centralny vystup znojdzienaj trochstupieńčataj pilastry maje skruhlenuju formu, što robić jaje padobnaj da paŭkałony. U bolš rańniaj Nižniaj carkvie na susiednim Starym zamku, ścieny jakoj zachavalisia na značnuju vyšyniu, jak i ŭ Pračyścienskaj carkvie na pasadzie (nakolki možna mierkavać pa vynikach raskopak), viertykalnyja łapatki pamiž prasłami ścien byli absalutna płoskimi.
Toje, što u čas archieałahičnych raskopak znajšli reštki carkvy XII stahodździa paćvierdziŭ staršy navukovy supracoŭnik adździeła archieałohii Siarednich viakoŭ i Novaha času Instytuta historyi NANB Ivan Śpiryn.
Skruhlenaja ž forma siarod tych chramaŭ, što byli daśledavanyja, ułaścivaja vyklučna Barysahlebskaj, abo Kałožskaj carkvie, jakaja tradycyjna ličycca viaršyniaj evalucyi miascovaj architektury. Hety fakt paćviardžaje, što vyjaŭlenyja padmurki adnosiacca da kultavaha pomnika haradzienskaj škoły dojlidstva XII stahodździa.
Pry hetym pakolki takija raskrapavanyja pilastry mahli być tolki z boku fasada, a staražytnaruskija chramy dakładna aryjentavalisia ałtarnaj častkaj na uschod, a hałoŭnym uvachodam na zachad, daśledčyki vyznačyli, što pierad imi znachodzicca paŭdniovaja ściana chrama z bakavym uvachodam — kraj uvachodu možna razhledzieć na adnym z fotazdymkaŭ, sprava ad pilastry. Na inšym zdymku možna navat razhledzieć fihurnaje abramleńnie partała.
Vaskrasienskaja carkva ci nie?
Jašče ŭ 2018 hodzie na terytoryi Novaha zamka ŭžo znachodzili reštki muravanaj kultavaj pabudovy vaśmisothadovaj daŭniny. Tady łahična mierkavałasia, što heta frahmienty Vaskrasienskaj carkvy. Hetaja śviatynia viadomaja z paźniejšych piśmovych krynic i zhadvajecca ŭ karaleŭskich invientarach až da pažaru 1613 hoda, paśla jakoha chram pieranieśli ŭ inšuju častku horada.
Uličvajučy ščylnaść staražytnaj zabudovy na Novym zamku, historykam jašče daviadziecca vyśvietlić, ci źjaŭlajecca znojdzienaja ściana z daskanałaj pilastraj častkaj usio toj ža Vaskrasienskaj carkvy, ci hrodzienskaja ziamla chavała jašče adzin, zusim nieviadomy dahetul chram, pra jaki nie zastałosia nijakich letapisnych zhadak.
Uźlot haradzienskaj škoły dojlidstva
Intensiŭnaje muravanaje budaŭnictva ŭ Hrodnie ŭ kancy XII stahodździa samo pa sabie źjaŭlajecca ŭnikalnaj źjavaj dla Uschodniaj Jeŭropy. Zamožnaść horada dazvoliła na praciahu ŭsiaho dvuch dziesiacihodździaŭ uźvieści adrazu niekalki manumientalnych pabudoŭ, sfarmiravaŭšy samabytnuju architekturnuju škołu.
Miascovyja majstry admovilisia ad sucelnaha tynkavańnia vonkavych ścien. Zamiest hetaha jany zrabili staŭku na estetyku roŭnasłajovaj muroŭki, dzie čyrvonaja plinfa kantrastavała ź biełaj vapnavaj roščynaj. Interjery rabilisia prastornymi i lohkimi dziakujučy tysiačam umuravanych u sklapieńni hałaśnikoŭ, a fasady pieratvaralisia ŭ sapraŭdnyja palichromnyja pałotny praź inkrustacyju paliravanymi kalarovymi vałunami i fihurnymi majolikavymi plitkami. Hety architekturny počyrk časta źviazvajuć ź imiem vybitnaha dojlida Piatra Miłanieha.
Evalucyju jaho majsterstva dojlidaŭ hetaj škoły možna prasačyć litaralna ad budynka da budynka. Kali rańniaja Nižniaja carkva hrašyła kanstruktyŭnymi pamyłkami i abrynułasia ad udaru małanki ŭ 1183 hodzie z-za zanadta masiŭnych vałunoŭ, jakija asłabili muroŭku, to ŭžo pry ŭźviadzieńni Kałožy ŭsie techničnyja praliki byli vypraŭlenyja.
Znojdzienaja na terytoryi Novaha zamka ściana sa składanaj raskrapavanaj pilastraj dakazvaje, što hety chram budavaŭsia ŭžo na piku technałahičnych mahčymaściaŭ hrodzienskaj arcieli, kali majstry daskanała vałodali inžyniernym raźlikam i vynajšli svoj niepaŭtorny architekturny styl.
Raboty na hetym miescy praciahvajucca. Raniej u inšaj častcy histaryčnaha centra horada archieołahi taksama znajšli staražytny niekropal XVI—XVII stahodździaŭ z pachavańniami, jaki, chutčej za ŭsio źviazanyja ź inšych niezachavanym histaryčnym chramam Hrodna.
«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny
PADTRYMAĆU centry Hrodna vypadkova adšukali ceły niekropal. Tam moh być chram, viadomy z XV stahodździa
Archieołahi vyznačyli dakładny ŭzrost niekropala, znojdzienaha ŭ Hrodnie padčas budoŭli
Na poŭnačy Biełarusi isnavała vielizarnaje voziera — u 150 razoŭ bolšaje za Narač. Jano źnikła ŭ vyniku pryrodnaj katastrofy, ale ślady zaŭvažnyja i siońnia
Dzie karanavaŭsia Mindoŭh?
Tamara Vińnikava pradała svoj łondanski dom, zaviešany karcinami samoj siabie ŠMAT FOTA23
Kamientary