«2 мая пасадзіла бульбу, 4‑га — пасадзілі мяне». Беларуска вярнулася з Польшчы дапамагчы маме — і села за падтрымку Украіны
Ганна Скрыган тройчы з’язджала з Беларусі праз палітыку. Першы раз — у Расію, бо КДБ у 2021 годзе вырашыў праверыць міжнародны праект, які яна вяла. Другі раз — у Польшчу, бо ў 2022 годзе не магла змірыцца з развязанай ва Украіне вайной. Але аднойчы маме Ганны спатрэбілася дапамога — і яна вырашыла ненадоўга з’ездзіць у Беларусь у адпачынак. Трэці раз яна змагла з’ехаць толькі праз паўтара года, адседзеўшы тэрмін і ў статусе «тэрарыста». Сваю гісторыю жанчына расказала выданню Most.
У 2021 годзе Ганну папярэдзілі: калі яна не паедзе з Беларусі, будзе праходзіць па крымінальнай справе. Тады КДБ правяраў міжнародныя праекты, у тым ліку той, што вяла яна як навукоўца. Да таго ж жанчына брала ўдзел у дзейнасці экалагічных арганізацый, якія тады таксама трапілі пад каток рэпрэсій.
«Не дай бог нікому ўбачыць, як бамбяць горад, дзе ведаеш кожны завулак»
Ганна выбрала Расію. Там знайшла працу «за добрыя грошы». І ўсё ішло па плане, пакуль у лютым 2022 года не пачалася вайна ва Украіне. У Ганны ў гэтай краіне жывуць сваякі, шмат калег-навукоўцаў, ды і сама яна ўдзельнічала ў праектах з універсітэтамі Харкава.
«Не дай бог нікому ўбачыць, як бамбяць горад, дзе ведаеш кожны завулак. Вось у гэтай краме ты купляў джынсы, а вось у гэтым парку ў цябе ёсць фота», — апісвае яна адчуванні, калі бачыла, што адбываецца ў Харкаве.
Жанчына кажа, што апошняй кропляй сталі кадры разбомбленага ўніверсітэта:
«Вось гэта акно аўдыторыі, у якой ты чытаў лекцыі, — стаіць без шкла і без усяго».
Тады Ганна актыўна выказвала пазіцыю ў фэйсбуку, а калі свет абляцелі жахлівыя кадры з вызваленых ад расійскіх войскаў Бучы і Ірпеня, напісала ў сацсетцы: «Смерць рускім акупантам».
Заставацца ў Расіі яна не магла. Вярнулася ў Беларусь, а адтуль паехала ў Польшчу і знайшла працу ва Уроцлаве.
«Я да вас прыйшла без поліса, таму што я беларускі тэрарыст»
У красавіку 2023 года жанчыне патэлефанавала мама — з магілы бацькі. Яна скардзілася, як ёй дрэнна адной. І Ганна вырашыла прыехаць ненадоўга на радзіму — наперадзе якраз былі майскія святы. Мяжу прайшла лёгка. Час жанчыны праводзілі на лецішчы.
«Першага і другога мая я пасадзіла бульбу, чацвёртага — пасадзілі мяне», — жартуе Ганна.
За тыя самыя пасты ў фэйсбуку яе абвінавацілі ў распальванні варожасці і асудзілі на два гады пазбаўлення волі. Акрамя таго, жанчыну ўнеслі ў спіс «тэрарыстаў».
Тэрмін Ганна не дасядзела. У верасні 2024 года яна была памілаваная разам з групай іншых палітвязняў.
Але судзімасць аказалася не пагашаная — і Ганне былі недаступныя рэчы, якія для іншых — справа пары хвілін. Яна не магла аформіць сім-карту, атрымаць банкаўскую картку, купіць страхоўку і нават скласці даверанасць — для гэтага патрабаваўся спецыяльны дазвол ад КДБ. Пра добрую працу таксама можна было забыць.
І хоць афіцыйна пакідаць Беларусь яна не магла, жанчына наважылася на ўцёкі ў Польшчу. Эвакуацыю дапамог арганізаваць фонд «Байсол».
У Польшчу Ганна ўязджала легальна: яна змагла атрымаць польскую візу. Праўда, і гэта было няпроста. Напрыклад, абавязковай умовай консульства з’яўляецца страхавы поліс.
«У консульстве я сказала: «Я да вас прыйшла без поліса, таму што я беларускі тэрарыст», — узгадвае жанчына.
Некалькі месяцаў пазбаўлялася ад страху, прымаючы душ, не ўкласціся ў сем хвілін
Зараз Ганна чакае ў Польшчы міжнароднай абароны. Яна прызнае, што апынуцца на волі — недастатковая ўмова, каб пачаць новае жыццё. Некалькі месяцаў пайшло толькі на тое, каб пазбавіцца ад страху, прымаючы душ, не ўкласціся ў сем хвілін — столькі давалі ў калоніі.
Без дакументаў складана знайсці працу — даводзіцца прасіць падтрымкі ў фондаў і прымаць дапамогу дачкі. Але Ганна бярэцца за часовыя падпрацоўкі.
За арганізацыю ў 2020 годзе бунту ў Бабруйскай калоніі асуджанаму за наркотыкі вязню 6 разоў падаўжалі тэрмін
Некаторым вызваленым 19 сакавіка палітвязням, якім дазволілі застацца ў Беларусі, забаранілі афармляць сімкі і карыстацца банкаўскімі карткамі
Марына Адамовіч: Дазвол вызваленым заставацца ў Беларусі — рэха ўчынку майго мужа
Пенсіянеры, актывісты, шматдзетныя бацькі: хто трапіў у спіс з 250 памілаваных палітвязняў
Каментары