У расійскім Томску дэмантавалі «Камень Смутку» і іншыя мемарыялы ахвярам палітычных рэпрэсій. Знішчэнне помнікаў наўпрост закранае і гісторыю Беларусі: сярод высланых у Сібір палякаў была вялікая колькасць жыхароў беларускіх зямель, а таксама этнічных беларусаў, якіх НКУС прымушаў запісвацца палякамі для выканання рэпрэсіўных планаў.
У Скверы Памяці рабочыя прыбралі камяні, усталяваныя ў гонар рэпрэсаваных літоўцаў, латышоў, палякаў, эстонцаў і калмыкаў. Тэрыторыю абнеслі плотам і пачалі фактычны дэмантаж усяго сквера, уключаючы лаўкі і ліхтары.
Мэрыя Томска патлумачыла знішчэнне мемарыяльнага комплексу «пагрозай абвальвання гаража», які знаходзіцца на схіле яра за паўсотні метраў ад помнікаў. Чыноўнікі заявілі, што малыя архітэктурныя формы перададзеныя на «адказнае захоўванне», пакуль не будзе распрацаваны праект умацавання схілу. Аднак неўзабаве адміністрацыя выдаліла гэты тлумачальны пост са свайго тэлеграм-канала. Па словах відавочцаў, цяпер агароджаную тэрыторыю ахоўвае паліцыя, якая забараняе мінакам рабіць фатаграфіі.
Былая палітзняволеная і экс-кіраўніца штаба Навальнага ў Томску Ксенія Фадзеева нагадала, што Сквер Памяці — гэта тэрыторыя былой турмы НКУС. Падчас раскопак там былі знойдзеныя ямы, характэрныя для брацкіх магіл.
Фадзеева назвала дэмантаж спробай сцерці памяць пра злачынствы савецкай улады, якая ажыццяўляецца «прамымі спадчыннікамі катаў мінулага». Мемарыял і закладны камень знаходзіліся на гэтым месцы з 1989 і 1992 гадоў адпаведна і ствараліся на ахвяраванні грамадзян.
Знішчаны польскі мемарыял цесна звязаны з падзеямі ў Беларусі. У 1930‑я гады, а пазней і ў 1940—1941 гадах пасля далучэння Заходняй Беларусі, дзясяткі тысяч мясцовых палякаў былі гвалтоўна дэпартаваныя ў Сібір і Казахстан.
Акрамя таго, помнік прысвечаны ахвярам так званай «польскай аперацыі» НКУС 1937—1938 гадоў — самай маштабнай з нацыянальных аперацый Вялікага тэрору.
Як сведчаць архіўныя дакументы, падчас яе правядзення следчыя масава прымушалі арыштаваных беларусаў, рускіх і ўкраінцаў ілжыва прызнавацца ў тым, што яны з'яўляюцца палякамі. Гэта рабілася выключна для таго, каб выканаць спушчаныя зверху квоты на рэпрэсіі па нацыянальнай прыкмеце.
Дэмантаж у Томску з'яўляецца часткай агульнарасійскай тэндэнцыі па знішчэнні гістарычнай памяці аб рэпрэсіях. Працэс ідзе адначасова ў дзясятках рэгіёнаў Расіі: помнікі палякам і літоўцам раней зніклі ў Іркуцкай, Свярдлоўскай абласцях, Карэліі, Якуціі, Пермскім краі і Рэспубліцы Комі. Мясцовыя ўлады часцей за ўсё спасылаюцца на невядомых вандалаў або «незаконную ўстаноўку» шыльдаў.
На мінулым тыдні ў Маскве была дэмантаваная экспазіцыя Музея гісторыі ГУЛАГа. У Смаленскай вобласці, на тэрыторыі мемарыяла «Катынь» (месцы масавага расстрэлу польскіх афіцэраў супрацоўнікамі НКУС), расійскія ўлады адкрылі перасоўную выставу «Дзесяць стагоддзяў польскай русафобіі». Адначасова з гэтым дэпутаты Дзярждумы выступаюць з ініцыятывамі прыбраць Салавецкі камень з Лубянскай плошчы ў сталіцы Расіі.
Цяпер чытаюць
Пяць дзён, 60 удзельнікаў, саўна, більярд і крыкі адзін на аднаго. Расказваем, як прайшла закрытая «гульня Мацкевіча»16
Пяць дзён, 60 удзельнікаў, саўна, більярд і крыкі адзін на аднаго. Расказваем, як прайшла закрытая «гульня Мацкевіча»
Памятаеце Данііла з Офіса Ціханоўскай, якому за два дні сабралі грошы на анкалагічную аперацыю? Яму напісаў той самы аднакласнік, які яго ўдарыў — з чаго ўсё і пачалося44
Каментары
им эти памятники как кость в горле.