Другая пятля на шыі сусветнага гандлю. Хусіты пагражаюць закрыць Чырвонае мора

Арабскія краіны Персідскага заліва, у былыя часы — гавань стабільнасці з нізкай злачыннасцю і яшчэ ніжэйшымі падаткамі, цяпер вучацца жыць з пагрозамі пастаянных нападаў з другога берага Заліва — з усё яшчэ добра ўзброенай ісламскай рэспублікі Іран.

Падобна, да гэтага ліха дадаецца і яшчэ адно. Еменскія хусіты, выглядае, адмовіліся ад заключанага ў 2022‑м годзе перамір’я з Саудаўскай Аравіяй. На гэтым тыдні два саудаўскія судны былі знішчаныя ракетамі. Яшчэ 10, як заяўляюць хусіты, пасля агалошанага імі ультыматуму развярнуліся і сышлі з саудаўскіх партоў.

Такім чынам, пад пагрозай апынулася суднаходства ў Баб-эль-Мандэбскім праліве, які злучае паўднёвы край Чырвонага мора з Індыйскім акіянам. Гэта важна і само па сабе, а яшчэ больш — праз працяглую блакаду Іранам Армузскага праліва, які неабходны для экспарту нафты і хімічнай прадукцыі з краін Персідскага заліва.

Дагэтуль Саудаўская Аравія імкнулася трымацца ў баку ад вайны ЗША з Іранам і да апошняга часу пазбягала шкоды, нанесенай іранскімі дронамі і ракетамі іншым арабскім саюзнікам ЗША ў Заліве — Кувейту, Іарданіі, Бахрэйну. І дзякуючы велізарнаму нафтаправоду перакідвала нафту з усходніх правінцый на паўднёва-заходняе ўзбярэжжа, да нафтавага тэрмінала ў Янбу. Адтуль танкеры везлі яе праз Баб-эль-Мандэбскі праліў пакупнікам у Азіі.

Аднак пасля аднаўлення амерыканскіх удараў па Іране на пачатку ліпеня іранскія ракеты даляцелі і да Саудаўскай Аравіі. І вось цяпер хусіты пагражаюць блакаваць суднаходства. Мяркуючы з усяго, робіцца гэта пад прамым кіраўніцтвам іранскіх военачальнікаў: агенцтва Reuters са спасылкай на крыніцы ў Іране і Емене паведамляе, што дэлегацыя з дзесяці ці нават дваццаці супрацоўнікаў Корпуса вартавых ісламскай рэвалюцыі (КВІР) з грузам вайсковага абсталявання вылецела з Ірана ў кантраляваную хусітамі частку Емена 13 ліпеня.

«Камандзіры КВІР паехалі туды, каб падтрымаць аперацыі хусітаў і навучыць іх карыстанню новымі ракетнымі сістэмамі», — заявіў агенцтву адзін з суразмоўцаў у Іране. Што думае пра гэта МЗС Ірана, аператыўна высветліць не ўдалося, але ў мінулым Тэгеран адпрэчваў, што забяспечвае хусітаў ракетамі. Хусіты таксама адмятаюць вайсковыя сувязі з Іранам, сцвярджаючы, што самі займаюцца сваім узбраеннем.

Групоўка хусітаў стала адзіным рухам у 2014‑м годзе: тады, на хвалі рэвалюцыйных зрушэнняў «Арабскай вясны» ў многіх краінах рэгіёна, атрады гэтага шыіцкага племені, што жыве на самай поўначы Емена, пайшлі маршам на поўдзень і захапілі сталіцу краіны Сану. Затым захоплены былі некалькі густанаселеных раёнаў Емена, у тым ліку і стратэгічна важны порт Хадэйда.

У 2015‑м Саудаўская Аравія вырашыла дапамагчы законнаму скінутаму ўраду Емена, палічыўшы, што мець у сваіх паўднёвых межах групоўку, якую падтрымлівае іх даўні праціўнік, Іран, ім зусім не трэба. У Эр-Рыядзе меркавалі, што з дапамогай найноўшых заходніх самалётаў і ракет паўстанцаў удасца хутка схіліць да капітуляцыі і перамоў.

Не атрымалася. Нягледзячы на жудасныя страты сярод цывільнага насельніцтва ад масавых абстрэлаў, хусіты не капітулявалі і праз 10 гадоў ужо моцна ўмацаваліся ва ўладзе. Пасля заключанага з саудаўцамі перамір’я хусіты пераключыліся на барацьбу з Ізраілем — у асноўным атакуючы звязаныя з Ізраілем марскія перавозкі ў Чырвоным моры. Яны абстрэльвалі і караблі ЗША ды Вялікабрытаніі, якія паўтара года трымалі еменскае ўзбярэжжа пад кантролем, спрабуючы абараняць гандлёвыя перавозкі.

І дакладна так сама, як бераг Армузскага праліва на іранскім баку, узбярэжжа Чырвонага мора ў Емене поўнае пячор, тунэляў і іншых зацішных месцаў, дзе можна параўнальна бяспечна захоўваць боепрыпасы, хутка здабываючы іх для новага нападу.

У маі 2025‑га года ЗША заключылі перамір’е з хусітамі, але цяпер прэзідэнт ЗША Дональд Трамп абяцае «разабрацца» з імі, і пагроза таго, што вайна нанова адкрыецца і на гэтым фронце, вельмі рэальная.

Адносны спакой каля берагоў Чырвонага мора быў парушаны яшчэ 7 ліпеня, калі ў выніку ракетнага абстрэлу хусітамі патануў сухагруз Eternity C, які ішоў паражняком з Самалі пасля дастаўкі туды гуманітарнай дапамогі. Судна хадзіла пад сцягам Ліберыі, а належала грэцкай кампаніі Cosmoship. Прычынай для нападу, паводле заявы хусітаў, стала тое, што іншыя судны гэтай кампаніі захадзілі ў ізраільскія порты.

Карта палітычных пажараў на Блізкім Усходзе змянілася. Сітуацыя стабілізавалася ў дзвюх краінах, якія шмат гадоў раздзірала грамадзянская міжусобіца — Ірана і Сірыі. Намінальна трымаецца перамір’е ў сектары Газа, хоць там працягваюць гінуць людзі. На заходнім беразе ракі Іардан напружанне на мяжы праз працяглы захоп зямель ізраільскімі пасяленцамі. Пакуль што захоўваецца прыпыненне агню паміж Ізраілем і «Хезбалой» у Ліване.

Але заіскрыла ў Персідскім заліве і на Аравійскім паўвостраве. Дональд Трамп увязаўся ў вайну з Іранам, выхаду з якой ніяк не знаходзіцца.

Кожную ноч амерыканская авіяцыя нішчыць масты, дарогі і электрастанцыі ў Іране, але так і не можа прымусіць КВІР адступіцца ад Армузскага праліва. Кожную ноч Іран, спрабуючы ўбіць клін паміж ЗША і іх саюзнікамі ў Заліве, адказвае ўдарамі па арабскіх краінах, па месцах, дзе размешчаны амерыканскія авіябазы.

І кожны новы дзень, пакуль танкеры і судны з хімічнай прадукцыяй і ўгнаеннямі не могуць выйсці з Персідскага заліва, міжнародныя ланцужкі паставак напружваюцца ўсё мацней і мацней. Калі закрыецца яшчэ і Чырвонае мора, ціск на сусветную эканоміку ўзмоцніцца.

Дадатковай нервовасці дадало пагадненне ЗША з Саудаўскай Аравіяй па стварэнні ядзернай энергетычнай праграмы. Нішто пакуль не дазваляе выказаць здагадку, што саудаўцы паспрабуюць выкарыстаць яе для атрымання ядзернай зброі. Але сама думка пра гэта выклікае страх за тое, што свае ядзерныя праграмы могуць пачаць фарсаваць іншыя краіны рэгіёна — Турцыя і Егіпет.

Вядома, Блізкі Усход добра знаёмы з усплёскамі напружанасці і гвалту, і пакуль што гэта яшчэ не найгоршае з таго, што рэгіён бачыў у апошнія дзесяцігоддзі. Але ў сукупнасці гэтыя розныя трывожныя сігналы кажуць пра тое, што без трывалага і ўсёахопнага пагаднення паміж ЗША і Іранам яму пагражае доўгі і цяжкі перыяд нестабільнасці.

• 1
• 1
• 0
• 1
• 0
• 0
• 0
• 0