Попыт на пратэзы ў Расіі рэзка вырас, а мясцовыя вытворцы не могуць забяспечыць яго самастойна. Асабліва складаная сітуацыя з сучаснымі пратэзамі, якія маюць электроннае кіраванне.

Як падлічыў расійскі Forbes на падставе звестак Еўрастата, у першай палове 2026 года Расія імпартавала з Германіі пратэзаў канечнасцей і штучных суставаў на 79 мільёнаў еўра. Гэта амаль на траціну больш, чым за той жа перыяд 2025 года.
Найхутчэй раслі пастаўкі эндапратэзаў — штучных тазабедраных, каленных і іншых суставаў, якія ўсталёўваюць хірургічным шляхам. За год іх імпарт павялічыўся ў паўтара раза, да 37,8 мільёна еўра.
На пратэзы рук і ног, камплектуючыя да іх і некаторыя іншыя штучныя часткі цела прыпала 41,2 мільёна еўра. Гэта на 16% больш, чым годам раней.
Але асабліва паказальнае параўнанне з даваенным часам. У першай палове 2021 года Расія закупіла ў Германіі пратэзаў канечнасцей на 7,6 мільёна еўра. За пяць гадоў іх імпарт у грашовым выражэнні вырас у 5,4 раза, а эндапратэзаў — у 6,1 раза.
Рэзкі рост пачаўся ў 2024 годзе. Тады гадавы імпарт пратэзаў канечнасцей з Германіі амаль падвоіўся — з 25 да 48 мільёнаў еўра, а ў 2025‑м дасягнуў ужо 84,4 мільёна. Падобная дынаміка назіралася і з эндапратэзамі: у 2022 годзе іх закупілі на 22,8 мільёна еўра, у 2023‑м — на 25,2 мільёна, у 2024‑м — ужо на 44,7 мільёна (рост амаль на 80%), а ў 2025‑м — на 60,5 мільёна еўра (яшчэ на 35% больш).
Як вайна змяніла попыт на пратэзы
Рост імпарту адбываецца на фоне рэзкага павелічэння колькасці пратэзаў, якія выдае расійская дзяржава. У 2024 годзе людзі з інваліднасцю атрымалі 152,7 тысячы пратэзаў рук і ног. Годам раней іх было 99,5 тысячы. Звесткі за 2025 год ведамства не апублікавала.
Дзевяць з дзесяці выданых пратэзаў прызначаліся для ног. У 2024 годзе іх выдалі 138 тысяч, у паўтара разу больш, чым годам раней. Колькасць выдадзеных пратэзаў рук вырасла амаль у 1,8 раза, з 8300 да 14500.
Змяніўся і ўзрост пацыентаў. Паводле дзяржаўнай карпарацыі «Ростех», да 2022 года маладыя людзі складалі каля 8% тых, хто меў патрэбу ў пратэзах. У 2025 годзе іх доля вырасла да 15-20%. У карпарацыі прызнавалі, што пераважна гэта расійскія вайскоўцы, параненыя ва Украіне.
Маладыя пацыенты часцей маюць патрэбу ў больш складаных і функцыянальных пратэзах. Напрыклад, у мадэлях з мікрапрацэсарным кіраваннем, дзе электроніка і датчыкі дапамагаюць падладжваць рухі штучнай канечнасці пад чалавека.
У 2025 годзе міністр працы Расіі Антон Кацякоў расказваў, што закупкі такіх высокатэхналагічных пратэзаў за апошнія гады выраслі больш чым удвая. Сярэдні кошт пратэзавання аднаго чалавека за дзяржаўны кошт дасягнуў каля $12 тысяч.
Росту попыту спрыяе і тое, што атрымаць пратэз за дзяржаўны кошт стала прасцей і хутчэй. Калі раней працэдура магла зацягвацца на год, то цяпер падбор пратэза і падрыхтоўку да яго ўсталявання можна пачынаць амаль адразу пасля ампутацыі.
Чаму Расія працягвае закупляць пратэзы ў Германіі
Расійскія вытворцы даўно навучыліся выпускаць простыя дэталі для пратэзаў: мацаванні, трубкі, адаптары і неэлектронныя ступні. А вось найбольш складаныя кампаненты, перадусім каленныя суставы і ступні з мікрапрацэсарным кіраваннем, па-ранейшаму даводзіцца закупляць за мяжой.
Такія вырабы спалучаюць механіку, электроніку і праграмнае забеспячэнне. Для некаторых з іх расійскіх аналагаў пакуль няма. Напрыклад, біянічныя ступні ў Расіі яшчэ не выпускаюць серыйна: толькі нядаўна з'явіўся першы доследны ўзор. Затое ў вытворчасці біянічных пратэзаў рук расійскія прадпрыемствы дасягнулі большых поспехаў.
Паводле ацэнак удзельнікаў рынку, каля 80% дэталяў для пратэзаў ног, якія выкарыстоўваюцца ў Расіі, вырабляюцца ў самой краіне. Аднак у грашовым выражэнні на іх прыпадае толькі 30% рынку. Астатнія 70% складаюць пераважна дарагія імпартныя кампаненты.
Усяго за першую палову 2026 года Расія імпартавала з краін Еўрасаюза пратэзаў канечнасцей і эндапратэзаў на 144,9 мільёна еўра. За аналагічны перыяд даваеннага 2021 года гэты паказчык складаў 66,5 мільёна.
Больш за палову ўсіх паставак прыпала на Германію (55%). Яшчэ 23% забяспечылі Нідэрланды і 17% — Бельгія. Разам на гэтыя тры краіны прыйшлося 94% расійскага імпарту такой прадукцыі з ЕС.
Асабліва ўзмацніліся пазіцыі Германіі на рынку эндапратэзаў. Яе доля ў імпарце з ЕС вырасла з 16% да 52%, а на нямецкую прадукцыю прыпала 92% усяго прыросту такіх закупак.
Адзін з вядучых нямецкіх вытворцаў пратэзаў — кампанія Ottobock, чые высокатэхналагічныя вырабы расійскія прадпрыемствы пакуль не могуць паўнавартасна замяніць. Пры гэтым сама кампанія сцвярджае, што пастаўляе сваю прадукцыю ў Расію выключна для грамадзянскіх патрэб.
Апытаныя Forbes эксперты лічаць, што залежнасць ад нямецкіх тэхналогій захаваецца і ў наступныя гады. Каб наладзіць вытворчасць уласных аналагаў, расійскай прамысловасці патрэбныя час і значныя інвестыцыі.
Цяпер чытаюць
«Пасля першага забойства з ім развялася жонка». Што вядома пра шматдзетнага Сяргея са Столінскага раёна, які пасля вызвалення з калоніі забіў трох чалавек
Каментары