Čamu biełaruskija pravy na kiravańnie časam nie mianiajuć na polskija biez ekzamienu? Jość jurydyčnaja kalizija

Čytačy «Biełsata» i biełarusy ŭ internecie pačali paviedamlać pra admovy zamieny biełaruskich paśviedčańniaŭ kiroŭcy na polskija: čynoŭniki patrabujuć zdać tearetyčny ekzamien u Polščy. Heta adbyvajecca nie paŭsiul: najbolš skarhaŭ ź Biełastoka, ale byvajuć i z inšych haradoŭ. Niekatorym kažuć, što 16 ci 17 śniežnia 2025 hoda «pryjšli novyja pradpisańni: ciapier dadatkova treba zdavać tearetyčnyja testy». Ale «Biełsat» pahladzieŭ u zakony i nie pabačyŭ padstaŭ patrabavać zdačy tearetyčnaha ekzamienu.

Čamu zdajecca, što možna biez ekzamienu

Vydaču i zamienu paśviedčańniaŭ kiroŭcy ŭ Polščy rehuluje Zakon ab kiroŭcach transpartnych srodkaŭ (ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami). Apošnija na momant publikacyi źmieny byli ŭniesienyja 17 kastryčnika 2025 hoda, jany nabuduć moc 3 sakavika 2026-ha, ale častka źmienaŭ užo nabyła moc 17 śniežnia.

Pavodle zakona, asoba, jakaja maje nacyjanalnaje paśviedčańnie kiroŭcy, vydadzienaje za miažoj Polščy, moža na padstavie svajoj zajavy atrymać polskaje paśviedčańnie kiroŭcy adpaviednaj katehoryi. 

Zdača tearetyčnaj častki dziaržaŭnaha ekzamienu i padača zaśviedčanaha pierakładu zamiežnaha dakumienta patrebnaja, kali zamiežnaje paśviedčańnie kiroŭcy nie adpaviadaje ŭzoru i abjomu źviestak, jakich patrabuje Kanviencyja ab darožnym ruchu — Vienskaja kanviencyja 1968 hoda.

Biełaruś jašče jak BSSR dałučyłasia da hetaj kanviencyi. Biełaruskija paśviedčańni kiroŭcy całkam adpaviadajuć Vienskaj kanviencyi: ich uzor śpiecyjalna mianiali ŭ 2011 hodzie pad źmieny ŭ Vienskaj kanviencyi. Jany pryznajucca ŭ inšych krainach, jakija dałučylisia da kanviencyi, bieź nieabchodnaści mieć dadatkovaje mižnarodnaje paśviedčańnie (takaja nieabchodnaść jość u krainach, jakija dałučylisia da Ženieŭskaj, a nie Vienskaj kanviencyi).

Niekatorym biełarusam kažuć, što da biełaruskich paśviedčańniaŭ prydzirajucca na padstavie ŭzoru ź Vienskaj kanviencyi, a mienavita praz koler paśviedčańniaŭ. Niby treba, kab kartka była ružovaja. Ale heta staroje patrabavańnie, jakoje było aktualnaje da 2011 hoda.

U ciapierašniaj viersii Vienskaj kanviencyi pišuć, što paśviedčańnie pavinna «mieć formu dakumientu», moža być zroblenaje z papiery ci płastyku, pieravaha nadajecca pamieru 54 ch 86 mm i ružovamu koleru. Mnostva jeŭrapiejskich krainaŭ addaje pieravahu bezavamu koleru abo kambinacyjam ružovaha z błakitnym, zialonym ci inšymi kolerami. 

Hetak ža nie aktualnaja prydzirka, što na biełaruskich pravach pad nadpisam «Vadzicielskaje paśviedčańnie» vialikimi litarami napisana nie Permis de conduire pa-francuzsku, a Driving Permit pa-anhlijsku. Nadpis pa-anhlijsku adpaviadaje aktualnaj viersii Vienskaj kanviencyi.

Čamu akazvajecca, što nielha

U Adździele transpartu Paviatovaha starostva ŭ Biełastoku («rajvykankama») na pytańnie «Biełsata» adkazali, što biełaruskija paśviedčańni kiroŭcy pryznajucca nieadpaviednymi Vienskaj kanviencyi ŭ redakcyi, aktualnaj na 1988 hod. Za 38 hadoŭ kanviencyju nie raz redahavali, ale ŭ Polščy jaje aficyjna apublikavali tolki ŭ 1988-m, i z taho času abnaŭleńni nie publikavalisia aficyjna. 

Vychodzić, niby abnaŭleńni kanviencyi ŭ Polščy — nie zakon, a zakon — sastarełaja viersija kanviencyi, jakoj biełaruskaje paśviedčańnie nie adpaviadaje. Prytym staroj viersii kanviencyi nie adpaviadajuć užo amal nijakija paśviedčańni kiroŭcy, u tym liku polskija. 

Polski zakon robić vyklučeńnie z patrabavańnia tearetyčnaha ispytu pry zamienie paśviedčańnia kiroŭcy dla asobaŭ z paśviedčańniami dziaržaŭ Jeŭrasajuza, Šviejcaryi, Isłandyi, Lichtenštejna i Narviehii. To-bok niamieckija ci litoŭskija pravy pamianiajuć na polskija, navat kali jany nie adpaviadajuć sastarełym patrabavańniam.

Biełaruś nie ŭvachodzić u hety śpis vyklučeńniaŭ, jak i Ałbanija, Vialikabrytanija, Małdova, Sierbija, Ukraina i mnostva inšych krainaŭ.

Čamu tady pravy pryznajuć na darohach, ale nie pryznajuć u «vykankamach»?

Biełarusy jeździać pa Polščy ź biełaruskimi paśviedčańniami i nie atrymlivajuć štrafaŭ za jazdu biez pravoŭ. Jak taksama ałbancy, brytancy, małdavanie, sierby ci ŭkraincy — sa svajmi nacyjanalnymi pravami, jakija adpaviadajuć aktualnaj viersii Vienskaj kanviencyi, ale nie adpaviadajuć sastarełaj viersii, apublikavanaj u Polščy. Jak tak?

U Biuro transpartu Ministerstva infrastruktury Polščy rastłumačyli heta nastupnym čynam.

Čałaviek, jaki maje sapraŭdnaje paśviedčańnie kiroŭcy, vydadzienaje ŭ Ałbanii, Biełarusi, Vialikabrytanii, Małdovie, Sierbii ci Ukrainie moža pieramiaščacca pa terytoryi Respubliki Polšča, bo hetyja dziaržavy źjaŭlajucca ŭdzielnicami Vienskaj kanviencyi. Pavodle toj kanviencyi, kožnaje nacyjanalnaje paśviedčańnie kiroŭcy, vydadzienaje dziaržavaj-udzielnicaj, pryznajecca inšymi bakami kanviencyi jak dakumient, što daje prava kiravać transpartnymi srodkami ŭ mižnarodnym ruchu.

Pravy kiroŭcy nie biesterminovyja pry źmienie miesca žycharstva: zamiežnaje paśviedčańnie paćviardžaje najaŭnaść prava kiravać transpartavym srodkam u Polščy ciaham 6 miesiacaŭ z dnia pačatku stałaha abo časovaha pražyvańnia. Paśla treba mianiać na polskaje. Pra heta kaža polski Zakon ab kiroŭcach transpartnych srodkaŭ.

«Zamiena zamiežnaha paśviedčańnia kiroŭcy na polskaje ŭjaŭlaje saboj asobny pravavy režym u paraŭnańni ź jaho časovym pryznańniem i rehulujecca vyklučna normami nacyjanalnaha zakanadaŭstva», — patłumačyli ŭ Biuro transpartu Ministerstva infrastruktury.

Atrymańnie polskaha paśviedčańnia kiroŭcy pryviazanaje da polskaha Zakona ab kiroŭcach transpartnych srodkaŭ i da padzakonnych aktaŭ, ale pryznańnie zamiežnaha paśviedčańnia ŭ Polščy — da ŭdziełu Polščy ŭ Vienskaj kanviencyi. U polskich zakonach byccam by dziejničaje sastarełaja viersija kanviencyi, bo abnaŭleńniaŭ nie publikavali aficyjna, ale Polšča pryznaje zamiežnyja pravy zhodna sa svaim mižnarodnym abaviazkam, a polskija paśviedčańni kiroŭcy adpaviadajuć aktualnaj viersii kanviencyi i patrabavańniam dyrektyŭ Jeŭrasajuza.

Čamu tady ad niekatorych nie patrabujuć zdačy tearetyčnaha ekzamienu?

Heta nieviadoma. Pavodle adkazaŭ Adździeła transpartu Paviatovaha starostva ŭ Biełastoku i Biuro transpartu Ministerstva infrastruktury Polščy, pry zamienie biełaruskaha paśviedčańnia kiroŭcy na polskaje jość farmalnaja padstava patrabavać zdačy tearetyčnaha ekzamienu. 

Imavierna, polskija zakony nie pisalisia z metaju dyskryminacyi biełarusaŭ u atrymańni polskaha paśviedčańnia kiroŭcy, a adpaviednym čynoŭnikam nie rassyłali pradpisańniaŭ adnosna admovy biełarusam na padstavie roznych redakcyj Vienskaj kanviencyi. Mahčyma, rassyłalisia tolki paviedamleńni pra apošnija źmieny ŭ Zakon ab kiroŭcach transpartnych srodkaŭ, dzie niepasredna pra Biełaruś havorki nie viadziecca, a pa atrymańni hetaha paviedamleńnia tolki niekatoryja čynoŭniki znajšli nievidavočnuju padstavu patrabavać zdačy tearetyčnaha ekzamienu pry zamienie biełaruskaha paśviedčańnia.

Artykuł 91 Kanstytucyi Polščy stavić ratyfikavanyja mižnarodnyja damovy vyšej za nacyjanalnyja akty ŭ vypadku kanfliktaŭ ź imi. Ale vyhladaje, što fakt kanfliktu pamiž aktualnaj Vienskaj kanviencyjaj i patrabavańniami zakona ab kiroŭcach transpartnych srodkaŭ sa spasyłkaj na staruju viersiju kanviencyi, aficyjna apublikavanuju ŭ Polščy, bačać nie ŭsie čynoŭniki. Kanviencyja nie rehuluje pracedury zamieny paśviedčańnia kiroŭcy ŭ Polščy.

Da taho ž, znajści aktualnuju viersiju Vienskaj kanviencyi niaprosta. Na sajcie Arhanizacyi Abjadnanych Nacyjaŭ jość aryhinalnaja kanviencyja 1968 hoda i śpis pravak da jaje.

Źmieny ŭ Vienskuju kanviencyju prymajucca nie niepasredna ŭradami ŭsich krainaŭ-udzielnic. Pavodle kanviencyi, lubaja kraina-ŭdzielnica moža prapanavać papraŭku, jakuju pieradajuć rešcie ŭdzielnic. Tyja ciaham 12 miesiacaŭ mohuć pryniać papraŭku, adchilić jaje ci paprasić sklikać kanfierencyju dla razhladu papraŭki. I navat kali papraŭku ŭchvalić balšynia, kožnaja kraina-ŭdzielnica moža ciaham hoda zajavić, što nie prymaje papraŭki — i tady papraŭka nie budzie raspaŭsiudžvacca na hetuju krainu. Tablicu «kraina — papraŭka — uchvaleńnie ci admova» AAN nie viadzie, jość tolki doŭhi śpis zaŭvah. 

Takim čynam, niama kansalidavanaj viersii Vienskaj kanviencyi «dla ŭsich», jak niama i śpisu krain-udzielnic z paznakaj viersij, dziejnych u zakanadaŭstvie tych krain. Zrazumieć, jakija patrabavańni jakoj viersii kanviencyi dziejničajuć u kankretnym vypadku, niaprosta.

• 0
• 0
• 1
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0