Rada Biełaruskaj Narodnaj Respubliki abviaściła pra viartańnie kantrolu nad unikalnym dziaržaŭnym archivam, jaki zachoŭvaŭsia ŭ Mikoły Abramčyka — staršyni Rady z 1947 pa 1970 hod. Paśla bolš čym piacidziesiaci hadoŭ niavyznačanaści dakumienty narešcie buduć pieradadzienyja na zachavańnie i daśledavańnie ŭ Biełaruskuju biblijateku i Muziej imia Franciška Skaryny ŭ Łondanie.
Mikoła Abramčyk (1903—1970) — adna z klučavych postaciaŭ biełaruskaha pavajennaha antykamunistyčnaha ruchu. Mienavita jon u 1947 hodzie aficyjna adnaviŭ dziejnaść Rady BNR na emihracyi i ŭznačalvaŭ jaje da samaj śmierci ŭ Francyi.
Dakumienty dziaržaŭnaha archiva BNR trapili da jaho jašče ŭ samy razhar Druhoj suśvietnaj vajny. 6 sakavika 1943 hoda ŭ Prazie śmiarotna chvory prezident Rady BNR Vasil Zacharka skłaŭ testamient, jakim pieradaŭ svaje paŭnamoctvy Mikołu Abramčyku, a pasadu sakratara — paetcy Łarysie Hienijuš.
U dakumiencie naŭprost pradpisvałasia: «Samo saboj razumiejecca, što ŭsie archivy Rady B.N.R. i dakumienty pierachodziać taksama da vas». Hetuju častku archiva Abramčyk zdoleŭ vyvieźci z Prahi i źbierahčy navat niahledziačy na aryšt hiestapa i nastupnuju vysyłku ŭ Francyju.
Zhodna z rašeńniem Rady BNR, adrazu paśla śmierci Abramčyka ŭ 1970 hodzie hetyja dakumienty pavinny byli pieradać u łondanskuju Skarynaŭku. Adnak z-za niejkich akaličnaściaŭ archiŭ až da 2025 hoda zastavaŭsia pa-za vałodańniem Rady BNR.
I voś ciapier prava ŭłasnaści adnoŭlena. Sakrataryjat Rady i Apiakunskaja rada biblijateki pahadzilisia, što dakumienty buduć zachoŭvacca ŭ Łondanie da taho času, pakul zhodna sa Statutam nie budzie składzieny histaryčny mandat Rady BNR i nie budzie pryniataje supolnaje rašeńnie ab ich kančatkovym losie. Paśla papiaredniaj invientaryzacyi archiŭ stanie dastupnym dla historykaŭ.
«Vydatnaja śviatočnaja navina! Vyhladaje, što los taje častki archivu Rady BNR, što była vyviezienaja Mikołam Abramčykam z Prahi ŭ 1943 hodzie, narešcie vyśviatlajecca i archiŭ łahična ŭładkoŭvajecca», — prakamientavała padzieju historyk emihracyi Natalla Hardzijenka.
Pieradača dakumientaŭ u Biełaruskuju biblijateku i Muziej imia Franciška Skaryny — łahičny krok, bo heta adzinaja ŭ śviecie niezaležnaja ŭstanova pa-za miežami krainy, jakaja śpiecyjalizujecca vyklučna na biełarusaznaŭstvie. Zasnavanaja ŭ 1971 hodzie namahańniami hreka-katalickich śviataroŭ Česłava Sipoviča, Lva Haroški i Alaksandra Nadsana, siońnia jana vałodaje najbahaciejšymi zborami: ad frahmientaŭ knih Skaryny i Statutaŭ VKŁ da poŭnych kalekcyj emihranckaj pieryjodyki.
Biblijateka ŭžo zachoŭvaje značny archiŭ dakumientaŭ časoŭ BNR (1918 hoda) i materyjały pavajennaj dyjaspary, što razam z novym papaŭnieńniem robić Skarynaŭku adnym z hałoŭnych centraŭ dla daśledavańnia historyi ŭrada BNR u vyhnańni.
Kamientary
Treba viartacca da tradycyj Rady BNR.
Navat čarnahorcy ŭ hetym płanie razumniejšyja.