Adna z maich lubimych tem — pytańni, jakija možna zadavać rodnym. A kali ŭžo nie ŭdajecca zadać im — to susiedziam, adnakłaśnikam, siabram svaich rodnych. A kali nie im — to sabie. Vy sami sabie (i vaša siamja) padziakujecie za adkazy. Dumaju, što pra mnohaje z hetaha vy raniej nie dumali, piša ŭ fejsbuku historyk Paŭlina Skurko.

Tak ciažka pryniać chutkapłynnaść času i kaniečnaść žyćcia. Tak nie chočacca, kab usio heta kančałasia. Ja ŭžo paśla ŭniviera zrazumieła, čamu palubiła historyju: vyvučeńnie ludziej minułaha daje adčuvańnie biaskoncaści i bieśśmiarotnaści, uvaskrašeńnia. Akramia iluzii ŭvaskrašeńnia, u historyi niama nijakaj praktyčnaj karyści. Ale jość ekzistencyjnaja radaść.
Ciapier hłybiej idu ŭ teoryju siamiejnaj spadčyny, i čym hłybiej, tym bolš baču, jak ničoha nie źnikaje ŭ rodzie: ni talenty i ŭmieńni, ni bol i dośvied, navat jaki chacieŭ by schavać.
Hetym badziorym ustupam ja padvodžu da nastupnaha: nazapasiła mnoha cikavostak pra vyvučeńnie siamiejnaj spadčyny i budu imi dzialicca — trochi pisać i trochi raskazvać u videa.
Adna z maich lubimych tem — pytańni, jakija možna zadavać rodnym. A kali ŭžo nie ŭdajecca zadać im — to susiedziam, adnakłaśnikam, siabram svaich rodnych. A kali nie im — to sabie. Vy sami sabie (i vaša siamja) padziakujecie za adkazy. Dumaju, što pra mnohaje z hetaha vy raniej nie dumali.
Pytańni zasnavanyja na knižcy amierykanskaj prafiesarki vusnaj historyi Elizabet Kicinh.
1. Pra dom. Jakaja častka doma, jaki kutok byŭ vašym lubimym? Što vy bačyli z akna? što čuli, kali pračynalisia ranicaj? Ci byŭ doma hadzińnik? Jak jon vyhladaŭ, dzie stajaŭ/visieŭ, ci mieŭ huk?Hetyja pytańni pahružajuć u prastoru dziacinstva, u jakoj my pačuvajemsia ŭpeŭniena i ŭtulna, i lahčej uspaminajem detali.
2. Pra baćkoŭ. Jak vy i vašy baćki vitalisia adno z adnym ranicaj? Z kim siabravała mama, z kim siabravaŭ tata i ci padabalisia vam ich siabry? Ci dazvalałasia ŭ vašaj siamji złavacca i svarycca? Ci pomnicie svaje dni naradžeńnia? a baćkoŭ? Jaki samy zapaminalny padarunak vy daryli i jaki atrymlivali sami? Jak vy dumajecie, u čym vy pierajmajecie svaich baćkoŭ, čym padobnyja da ich?
I tut ža zaadno: chto byŭ vašym lubimym svajakom, i što ŭ im było asablivaha?
3. Pra pamiać. Jaki samy mocny ŭspamin z vašaha dziacinstva? Jaki vaš samy rańni ŭspamin? Jakaja ježa vyklikaje ŭ vas dziciačyja ŭspaminy? Jakaja vaša lubimaja siamiejnaja historyja? Što vam raskazali vašy baćki abo babula ź dziadulem, što zastałosia z vami nazaŭždy?
Čytała ŭ psichołahaŭ, što ŭ pieršym dziciačym uspaminie časta kluč da hałoŭnaj unutranaj prablemy nas darosłych.
4. Pra balučaje. Čaho vy bolš za ŭsio bajalisia ŭ dziacinstvie? Ci možacie ŭspomnić strašnuju historyju ź dziacinstva? Jak vy spraŭlalisia sa svaimi strachami? Kali vy ŭpieršyniu sustrelisia sa śmierciu?
Z-za čaho vas dražnili ŭ dziacinstvie? Jakija ŭspaminajucca vypadki, kali vy złavalisia, bo chtości nie źviartaŭ na vas uvahi; kali niešta vielmi abraziła ci pakryŭdziła?
I ŭ hetym ža błoku: Raskažycie pra svajo pieršaje i pra najhoršaje spatkańnie.
5. Pra samich siabie. U jakich situacyjach, abstavinach vy adčuvali siabie najbolš niezaležnymi ŭ dziacinstvie?
Možacie ŭspomnić jakuju-niebudź zapaminalnuju sustreču sa starejšym čałaviekam? Jakija padziei staleńnia byli važnymi dla vas? (Pytańnie pra abrad inicyjacyi, pierachod u śviet darosłych — tut i pieršaja praca abo pieršy zarobak, i zaboj śvińni, i pieršy ałkahol — što zaŭhodna)
Ci byli ŭ vas sprečki z baćkami nakont adzieńnia, pryčoski abo fihury? Pomnicie niejki pradmiet adzieńnia, jaki vam vielmi padabaŭsia?
I majo lubimaje, na jakoje pieršy adkaz zaŭsiody: «Nie pomniu ja takoha», a dalej — niejki niejmaviernaj cikavaści apovied.
Pytańnie: Ci možacie vy ŭspomnić momant, kali ŭpieršyniu ŭśviadomili, chto vy, padumali: «Dyk voś chto ja!»?
Jak adšukać prodkaŭ i skłaści svoj radavod?
Jak skłaści radavod svajoj siamji? Pakrokavaja instrukcyja
«Prodki vadzili siabroŭstva sa Skirmuntam». Biełarus skłaŭ radavod, jaki ŭžo naličvaje 1900 čałaviek — jak u jaho atrymałasia?
Enihmatyčny piśmieńnik z Paleśsia Andruś Horvat pierapłaviŭ vyprabavańni 2020‑ch u knihu «Dom»
Kamientary