Kultura11

Na mahile Alaksieja Dudarava pastavili pomnik u vyhladzie staradaŭniaha kryža. Usio tam nie vypadkova

Masiŭny kamienny kryž nibyta ŭziaty z časoŭ biełaruskaha siaredniaviečča. Kožny vysiečany na im simvał ščylna pieraplatajecca ź fiłasofijaj i słavutymi pjesami samoha piśmieńnika.

Pomnik Alaksieju Dudaravu na Uschodnich mohiłkach Minska. Kampazicyja z kamieniu adsyłaje da staradaŭnich biełaruskich niekropalaŭ. Fota: fejsbuk Ihara Zasimoviča.

Alaksiej Dudaraŭ pajšoŭ z žyćcia ŭ lutym 2023 hoda i byŭ pachavany na Uschodnich mohiłkach Minska. Letam 2024 hoda na jaho mahile pastavili pomnik, stvorany viadomym biełaruskim skulptaram Iharam Zasimovičam.

Kampazicyja manumienta pabudavana na kantraście formaŭ i faktur hranitu. U asnovie lažyć hieamietryčna pravilny, paliravany trapiecyjepadobny pastamient z ružavata-karyčnievaha kamieniu. Nadpis na im maksimalna łakaničny: «Alaksiej Dudaraŭ / Dramaturh» i daty žyćcia (06.VI.1950 — 27.II.2023).

A voś nad im uzvyšajecca masiŭny kryž sa śvietłaha, šurpataha hranitu. Jaho krai naŭmysna niaroŭnyja, nieidealnyja, što nadaje kamieniu duch pryrodnaści i hłybokaj archaiki. Takija kryžy možna pabačyć na staradaŭnich viaskovych niekropalach.

Na piarednim baku vysiečany tradycyjny biełaruski šaścikancovy kryž. Jaho centralnaja, vialikaja pierakładzina maje śpiecyfičnuju formu: jana nadaje vyjavie antrapamorfnaje padabienstva z čałaviekam, jaki šyroka raskinuŭ ruki.

Adnačasova hety siłuet vielmi nahadvaje dziaržańnie i hardu miača, uvatknutaha ŭ ziamlu. Mienavita taki vobraz rycarskaha miača, uvatknutaha vastryjom uniz, byŭ źmieščany na vokładcy knihi Dudarava «Kniaź Vitaŭt», tak što jaho možna ličyć adsyłkaj da najvažniejšaha histaryčnaha tvora aŭtara.

Vobraz kryža, jaki nahadvaje mieč, uvatknuty ŭ ziamlu, staŭ adnym z centralnych elemientaŭ nadmahilnaha pomnika dramaturha. Fota: fejsbuk Ihara Zasimoviča.

Abapał vysiečanaha kryža źmieščanyja kruhłyja miedaljony z antrapamorfnymi vyjavami Sonca i Miesiaca. A vierchni miedaljon kryža źmiaščaje chryzmu (☧) — staražytnuju manahramu Chrysta, jakaja składajecca z hrečaskich litar Ch i R, azdoblenaja litarami Alfa i Amieha, simvał pačatku i kanca ŭsiaho isnaha, zhodna z Apakalipsisam.

Kali abyści pomnik zzadu, možna ŭbačyć vysiečany na kamieni karotki, praniźlivy tekst:

Adžyŭ svajo čałaviek
Pryjšła jaho noč
Pryjšoŭ naš viečar

Cytata z pjesy «Viečar» na advarotnym baku manumienta. Stylizavany šryft i nieapracavanaja faktura kamieniu ŭzmacniajuć adčuvańnie daŭniny i suviazi ź ziamloj. Fota: fejsbuk Ihara Zasimoviča.

Heta finalnyja słovy z samaha znakamitaha tvora Alaksieja Dudarava — pjesy «Viečar» (1983). Ich pramaŭlaje hieroj trahikamiedyi Vasil (Mulcik) — śvietły, mudry stary, jaki dažyvaje svoj viek u niepierśpiektyŭnaj vioscy. U pjesie Mulcik maje ŭłasnuju «kasmahaničnuju sistemu»: jon razmaŭlaje z Soncam, dziakuje jamu za žyćcio, za radaść i navat za ślozy, vieračy, što paśla śmierci čałaviečaja duša «pojdzie na Sonca».

Manumient idealna adpaviadaje asobie Alaksieja Dudarava. Vychadziec ź sialanskaj siamji, jon zaŭsiody adčuvaŭ hłybinnuju suviaź ź biełaruskaj ziamloj i jaje historyjaj.

Tvor skulptara Ihara Zasimoviča kateharyčna kantrastuje sa standartnymi čornymi plitami z habra-dyjabazu, jakimi siońnia ščylna zastaŭleny navat Uschodnija mohiłki Minska. Fota: fejsbuk Ihara Zasimoviča.

Žyvy kamień ź jaho pryrodnaj fakturaj i vysiečanymi ŭručnuju simvałami supraćstaić biazdušnym čornym plitam z habra-dyjabazu, dzie partrety i nadpisy štampujucca łaziernaj hraviroŭkaj na pramysłovych stankach. Apošnija zachoplivajuć navat takija vysoka prestyžnyja mohiłki, jak Uschodnija, jakija možna ličyć nacyjanalnym niekropalem. Pomnik Alaksieju Dudaravu atrymaŭsia takim ža, jakimi byli jaho pjesy, — sapraŭdnym, stvoranym na padmurku biełaruskaj historyi i tradycyj.

«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny

PADTRYMAĆ

Kamientary1

  • _
    14.07.2026
    Vuhłavataja nižniaja častka sapsavała dyzajn. Liču, što było b lepš biez roŭnych vuhłoŭ i paliroŭki

Ciapier čytajuć

Minčuk źniaŭ rolik pra čarhu ŭ paliklinicy, dzie było bolš za 150 čałaviek. Za heta na jaho napisali zajavu ŭ milicyju10

Minčuk źniaŭ rolik pra čarhu ŭ paliklinicy, dzie było bolš za 150 čałaviek. Za heta na jaho napisali zajavu ŭ milicyju

Usie naviny →
Usie naviny

Pad Minskam žančyna pieratvaryła svoj bałkon u bataničny sad z trapičnymi raślinami1

Nieviadomuju publicy karcinu Mane ŭpieršyniu vystaviać na aŭkcyjon. Čakajecca rekordnaja cana2

«I prychodziŭ, i parason nad joj trymaŭ, i abdymaŭ, i całavaŭ». Maci zabitaj Taćciany Marciščanki raskazała pra jaje adnosiny z baćkam dziciaci3

Nobieleŭskim łaŭreatam daduć bolš hrošaj2

«Tramp zakryŭ YouTube u Amierycy? Nie». Ministr infarmacyi vykazaŭsia pra mahčymaść błakavańnia YouTube u Biełarusi7

Natoŭp školnikaŭ sabraŭsia pad kramaj Mark Formelle — brend vypuściŭ limitavanuju kalekcyju z šalona papularnym śpievakom z Baranavičaŭ11

Raźviedka ZŠA papiaredziła pra namier Rasii ŭmiašacca ŭ amierykanskija vybary2

Tramp zakryŭ CNN, MS NOW i Politico dostup u Bieły dom7

U Nacyjanalnym mastackim muziei zakryvajuć vystavu Šahała

bolš čytanych navin
bolš łajkanych navin

Minčuk źniaŭ rolik pra čarhu ŭ paliklinicy, dzie było bolš za 150 čałaviek. Za heta na jaho napisali zajavu ŭ milicyju10

Minčuk źniaŭ rolik pra čarhu ŭ paliklinicy, dzie było bolš za 150 čałaviek. Za heta na jaho napisali zajavu ŭ milicyju

Hałoŭnaje
Usie naviny →

Zaŭvaha:

 

 

 

 

Zakryć Paviedamić