Pamiatajecie minčuka, jaki ŭ 2017‑m vyratavaŭ ściah z-pad noh amapaŭcaŭ — koštam svajoj svabody? Ciapier jamu, byłomu palitviaźniu, patrebnaja dapamoha
Paśla ŭdziełu ŭ pratestach 2020 hoda Andruś Asmałoŭski źjechaŭ ź Biełarusi, ale viarnuŭsia — praz uhavory kachanaj. A doma trapiŭ pad kryminałku i straciŭ usio — siamju, biznes i majomaść.
«Bajsoł» adkryŭ zbor, kab dapamahčy Andrusiu pabudavać žyćcio na čužynie. Paŭdzielničać možna tut.
Andruś Asmałoŭski staŭ viadomy na ŭvieś internet 25 sakavika 2017 hoda, na Dzień Voli. Padčas chapunu na płoščy Jakuba Kołasa amapaŭcy vybili ŭ kahości z demanstrantaŭ z ruk bieł-čyrvona-bieły ściah, i toj apynuŭsia na asfalcie kala aŭtazaka. Jak raptam u abjektyvy kamier trapiŭ chłopiec — toj samy Asmałoŭski. Andruś hučna skazaŭ: «Uzdymajem ściah iznoŭ!» — i ŭźniaŭ jaho. Praź niekalki imhnieńniaŭ chłopca taksama paciahnuli ŭ aŭtazak.
Čytajcie taksama: «Uzdymajem ściah iznoŭ». Historyja chłopca, jaki ŭźniaŭ ściah i apynuŭsia ŭ aŭtazaku
Uviečary chłopca adpuścili, biez pratakołu. Jon ličyć, što heta adbyłosia tamu, što trapiŭsia pieršy raz. Ale ŭ pratesnym ruchu Andruś byŭ bolš za 20 hadoŭ.
A paśla padziej 2020‑ha Asmałoŭski staŭ palitviaźniem.
«Tak, viarnucca ŭ Biełaruś było majoj pamyłkaj»
Pa stanie na 2020‑ty Asmałoŭski zajmaŭsia aŭtamabilami — byŭ pradstaŭnikom u Minsku kamisijnaj kramy, jakaja pradavała mašyny pa ŭsioj krainie. Architektar pa adukacyi, u volny čas Andruś dapamahaŭ siabram i znajomym z dyzajnam i architekturnym prajektavańniem.
U vieraśni i kastryčniku 2020‑ha Asmałoŭskaha zatrymlivali na maršach: adzin raz sprava skončyłasia štrafam, druhi — sutkami. Zatrymańnie było vielmi žorstkim, Andrusia mocna źbili, raźviŭsia nieŭroz pravaj častki tułava.
A naprykancy listapada 2020‑ha vyklikali ŭ Śledčy kamitet. Ad dopytu jon ŭchiliŭsia, ale paśla pieratrusu pa miescy rehistracyi ŭsio ž pajšoŭ da siłavikoŭ. I heta byŭ niezvarotny momant:
«Skazali, što ja padazravany pa spravie pa artykule 342. Šenhien u mianie byŭ, mnie zrabili jašče polskuju nacyjanalnuju vizu, to ja pa-chutkamu sabraŭsia i vyjechaŭ u Polšču».
U Polščy jamu, jak paciarpiełamu paśla sutak, «Biełaruski Dom» prapanavaŭ niekalki tydniaŭ reabilitacyi. Ale ŭ pieršyja dni 2021‑ha daviałosia ŭsio ž zaniacca budaŭnictvam žyćcia na novym miescy, i Andruś pajechaŭ u Varšavu.
Jon źniaŭ katedž i pasialiŭ tam biełarusaŭ, źbiraŭsia rabić šełtar. Ale była adna prablema — kachanaja mužčyny admaŭlałasia vyjazdžać ź Biełarusi, pakul nie vyrašyć siamiejnyja składanaści i pytańni z dakumientami.
«Jana admoviłasia pryjazdžać da mianie, i mnie faktyčna praz heta daviałosia viarnucca ŭ Biełaruś. A tak ja ŭsio padrychtavaŭ dla jaje — pracu znajšoŭ joj, nabyŭ što treba… Niešta daviałosia pakinuć, niešta razdaŭ».
Pakul žančyna zastavałasia ŭ Biełarusi, Asmałoŭski atrymlivaŭ niepryjemnyja sihnały — baćkam Andrusia zvanili, i paźniej jon zrazumieŭ, što byŭ tady ŭ vyšuku.
I ŭsio ž jon vybraŭ jechać u Biełaruś. Čamu?
«Pa-pieršaje, mianie klikała maja hramadzianskaja žonka — kazała, što mnie ničoha nie pahražaje i ŭsio ŭ Biełarusi ŭžo daŭno spyniłasia. Kali ja viarnuŭsia, nas ža i paviazali tolki praz paŭhoda, abaich. Pryčym pryjšli pa jaje, na jaje adras, a tam i mianie znajšli.
Viadoma, byŭ naiŭny. Dumaŭ, što kali ja ŭžo pabyŭ na sutkach i spłaciŭ štraf, to kamu ja tam patrebny. Tak, heta była maja pamyłka, ale krychu rabiŭ heta i praz adčaj, bo ŭ nas pačali psavacca stasunki», — razvažaje mužčyna.
Kali Andruś viartaŭsia na radzimu, jaho kryminałka była prypynienaja praz adsutnaść dokazaŭ. I ŭsio roŭna pryjezd u Biełaruś atrymaŭsia niespakojny:
«Na miažy razvažali, što sa mnoj rabić. Uvieś aŭtobus pieratreśli, a mianie apošniaha jašče trymali, pakul narešcie nie adpuścili. Nabrali ŭsiakich padpisak — dzie ja budu žyć, što budu rabić, skazali być na suviazi i prychodzić pa pieršaj poźvie».
«Ja pryznaŭ vinu tolki na zakryćci spravy, kali daviedaŭsia, što pryznali inšyja»
U Biełarusi na Asmałoŭskaha, kaža jon, zabylisia na paŭhoda — mužčyna tłumačyć heta tym, što na jaho nie znajšli nijakich istotnych dokazaŭ. Jaho z kachanaj zatrymali paźniej pa inšym epizodzie, za marš 23 žniŭnia 2020. Znajšłosia fota aktyvu AHP z 6 členami partyi — akramia kiraŭnika AHP Mikałaja Kazłova, tam u tym liku byli i Andruś z partniorkaj.
Byli na tym fota ściahi — nacyjanalny i ściah AHP. Z tym fota ich i asudzili pa artykule 342:
«Fatazdymak uspłyŭ, i ŭsich nas paciahnuli razam jak saŭdzielnikaŭ. Byli abciažarvajučyja abstaviny — hrupa asobaŭ, papiaredniaja zmova… Nas padzialili na dźvie hrupy, kab vyłučyć kiraŭnikoŭ tych hrup i dać pa maksimumie: u adnoj hrupie vyłučyli Kazłova, u inšaj — mianie.
Zaraz ja b tak nie zrabiŭ, ale tady zrabiŭ tak, jak kazała hramadzianskaja žonka. Jana ŭsio havaryła, što treba ŭsio pryznavać, daduć dva hady chimii, pasiadzim doma i adpačniem. Atrymałasia, što mnie dali try hady kałonii, a joj — dva».
Sud vynies rašeńnie pa spravie ŭ kancy kastryčnika 2022-ha. Pakul Andruś i jaho kachanaja jašče byli na Vaładarcy, jany sprabavali aformić šlub, ale nie paśpieli aformić dakumienty. Papier treba było šmat, bo jany aboje byli raźviedzienyja.
Šlub prapanavaŭ Andruś. Kali b usio atrymałasia, kachanyja atrymali b mahčymaść kantaktavać z kałonij: jak minimum pierapisvacca, a čas ad času i mieć videazvanki. Ale ich prosta nie paśpieli raśpisać, i tak paśla troch hadoŭ razam adnosiny spynilisia.
Byłaja kachanaja vyjšła na volu viasnoj 2024-ha. Kali Andruś vyzvaliŭsia, jany navat nie pahavaryli — jak pieradali jamu, žančyna mocna źmianiłasia za kratami.
Asmałoŭski adbyvaŭ termin u kałonii ŭ Voŭčych Norach i vyjšaŭ na volu 30 krasavika 2025-ha. Užo 4 maja jon pasprabavaŭ vyjechać ź Biełarusi:
«Nabyŭ kvitki z Maskvy da Kišyniova, chacieŭ potym lacieć u tureckuju Antalju. Ale ŭ Damadziedavie mnie skazali, što ja nievyjazny. Paśla vyzvaleńnia sud nie padaŭ u milicyju patrebnyja źviestki.
Ja viarnuŭsia ŭ Minsk i damahaŭsia admieny toj zabarony na vyjezd. 15 žniŭnia vyjechaŭ, zaadno źmianiŭ pašpart».
«Kožnuju noč da vyjezdu kłaŭsia spać i chvalavaŭsia, ci nie prymuć mianie znoŭ ranicaj»
Za kratami Andruś straciŭ nie tolki kachanuju, ale i majomaść dy biznes. Jon uspaminaje, jak paśla vyzvaleńnia pabačyŭ svoj haraž razrabavanym i jak pazbaviŭsia arendnaj kvatery, dzie niekali mieŭ ramont i dzie była jaho majomaść. Što da biznesu, to pakul Andruś byŭ za kratami, pamior jaho siabar i paplečnik pa kampanii. Aktyvy Asmałoŭskaha ŭ toj kampanii źnikli.
Jaho jašče i nie pakidali ŭ spakoi. 28 maja Andrusia vyklikali ŭ Śledčy kamitet, kab zakryć tuju prypynienuju spravu z 2020-ha:
«Trymali paru hadzin, praviarali telefon. Ja padrychtavaŭsia, viadoma, bo sustreča była nie raptoŭnaja — mnie pazvanili i damovilisia, što ja pryjdu.
Nie chaciełasia, kab niešta jašče ŭspłyło, kab znajšli niejki kamientar ci raspaŭsiud pratesnaj simvoliki. Nie chočacca mnie znoŭ tam siadzieć. Kožnuju noč da vyjezdu kłaŭsia spać i chvalavaŭsia, ci nie prymuć mianie znoŭ ranicaj».
Ciapier mužčyna znachodzicca ŭ Hruzii i čakaje vizu ŭ ES. Paśla vyjezdu ź Biełarusi jon prajšoŭ miedyčnuju reabilitacyju, a potym dapamahaŭ inšamu palitviaźniu, Ramanu Ramanavu, taksama pryjechać na adnaŭleńnie. Ale Ramanaŭ, siabar Andrusia pa kałonii, nie paśpieŭ — jon pamior u kancy krasavika 2026 hoda. A jašče z Ramanam prapali dakumienty, jakija jon vioz Andrusiu ź Biełarusi.
Budavać žyćcio nanava niaprosta. Ciapier Andruś sumiaščaje składanuju vučobu ź nie mienš ciažkaj pracaj:
«Pravaabaroncy prapanujuć byłym palitviaźniam pierakvalifikacyju. Ja sprabuju viarnucca ŭ svaju śpiecyjalnaść, to-bok architekturnaje prajektavańnie, ale tam usio źmianiłasia, šmat što robić ŠI.
Znajšłasia śpiecyjalnaść pa ŠI ŭ adnoj niamiecka-amierykanskaj anłajn-škole, tam navučańnie kaštuje bolš za $3000. Pravaabaroncy zmahli mnie dać hrant tolki na častku navučańnia».
Vučycca Andruś z 11‑j da 16‑j hadziny, piać dzion na tydzień, ale treba i niejak zarablać na žyćcio. Pakolki vučoba ŭdzień, davodzicca pracavać nočču, i mužčyna znajšoŭ sabie miesca ŭ praduktovaj kramie. Praca ŭ jaho ciažkaja, i kab choć trochi palehčyć žyćcio, Asmałoŭski padaŭsia na asabisty zbor na «Bajsole».
«Heta praca z 10‑j viečara da 10‑j ranicy. Viartajusia dachaty ŭ 10:30, a ŭžo ab 11-j, paśla nočy biez snu, davodzicca vučycca. Da 16‑j pavučyŭsia — i potym śpiš da 9‑j viečara. Praca dva dni praz dva, ale ŭsio roŭna vielmi ciažka. Dumaju zakančvać tuju pracu, vielmi spadziajusia, što dapamohuć hrošy sa zboru», — kaža jon.
«Bajsoł» adkryŭ zbor, kab dapamahčy Andrusiu pabudavać žyćcio na čužynie. Paŭdzielničać možna tut.
«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny
PADTRYMAĆPa padazreńni ŭ zabojstvie ciažarnaj minčanki zatrymali chakiejnaha sudździu Alaksieja Haŭrylonka6
Kamientary