Z centra horada prybrali dyzielnyja aŭtamabili. Praź niekalki hadoŭ u dziaciej stali zdaraviejšyja lohkija
Navukoŭcy piać hadoŭ nazirali za zdaroŭjem dziaciej i vyjavili istotnyja źmieny paśla ŭviadzieńnia žorstkich abmiežavańniaŭ dla najbolš «brudnych» aŭtamabilaŭ. Vyniki daśledavańnia pakazvajuć, nakolki chutka dziciačy arhanizm moža adreahavać na palapšeńnie jakaści pavietra.

Abmiežavańni dla aŭtamabilaŭ z vysokim uzroŭniem škodnych vykidaŭ u mnohich haradach vyklikajuć sprečki. U Łondanie, adnak, takija miery dziejničajuć užo niekalki hadoŭ: u 2019 hodzie tam uviali zonu zvyšnizkich vykidaŭ (Ultra Low Emission Zone, ULEZ). Za ŭjezd u jaje na aŭtamabili, jaki nie adpaviadaje vyznačanym ekałahičnym standartam, treba płacić.
Hałoŭnaja meta takich abmiežavańniaŭ — źmienšyć zabrudžvańnie pavietra transpartam. Da niadaŭniaha času, adnak, nie było vynikaŭ šmathadovych nazirańniaŭ, jakija dazvalali b acanić, jak hetyja miery adbilisia niepasredna na zdaroŭi žycharoŭ. Niadaŭna hrupa brytanskich navukoŭcaŭ apublikavała vyniki takoha daśledavańnia, na jakija źviartaje ŭvahu National Geographic Polska.
Naturalny ekśpierymient
Brytanskija daśledčyki skarystalisia svojeasablivym «naturalnym ekśpierymientam». Jany nazirali za bolš čym 3400 dziećmi, jakim na pačatku daśledavańnia było ad šaści da dzieviaci hadoŭ.
Prykładna pałova dziaciej žyła ŭ Łondanie, dzie dziejničała ULEZ. Druhuju hrupu skłali školniki z Łutana — horada prykładna za 56 kiłamietraŭ ad brytanskaj stalicy, dzie padobnaj zony nie było.
Łutan pry hetym nielha nazvać miescam ź idealna čystym pavietram. Heta pramysłovy horad, jaki taksama maje prablemy z zabrudžvańniem. Tamu daśledčyki mahli paraŭnoŭvać dziaciej, jakija žyvuć u haradskim asiarodździ, ale pry roznych praviłach adnosna aŭtamabilnych vykidaŭ.
Štohod śpiecyjalisty pryjazdžali ŭ škoły i praviarali funkcyju lohkich dziaciej. Jany vymiarali abjom pavietra, jaki čałaviek moža ź siłaj vydychnuć za pieršuju siekundu. Hety pakazčyk dazvalaje sačyć za tym, jak z uzrostam raźvivajucca lohkija.
Źmieny ŭ lohkich
Jak adznačajuć aŭtary, da ŭviadzieńnia ULEZ pakazčyki łondanskich dziaciej byli horšyja, čym u ich adnahodkaŭ z Łutana. Heta śviedčyła pra bolš pavolnaje raźvićcio lohkich.
Ale ŭ nastupnyja hady roźnica pačała źnikać. Paśla ŭviadzieńnia zony zvyšnizkich vykidaŭ lohkija dziaciej u Łondanie raśli ŭ siarednim prykładna na 10 mililitraŭ za hod chutčej, čym u dziaciej z kantrolnaj hrupy. Usiaho praz čatyry hady paśla ŭviadzieńnia strohich pravił abjom lohkich maleńkich łondancaŭ zraŭniaŭsia z pakazčykami dziaciej z Łutana.
Źmianiłasia i kolkaść dziaciej, u jakich funkcyja lohkich była klinična panižanaja. Da ŭviadzieńnia abmiežavańniaŭ takich było kala 14%, a praź piać hadoŭ — kala 9%.
Daśledčyki taksama zaŭvažyli jašče adnu źmienu: dziakujučy bolš čystamu pavietru łondanskija školniki stali značna čaściej dabiracca na zaniatki pieššu abo na rovary.
Aŭtary daśledavańnia adznačajuć, što atrymanyja vyniki dajuć padstavy dla aptymizmu. Jany pakazvajuć, što źnižeńnie ŭździejańnia zabrudžanaha pavietra ŭ pieryjad, kali dziciačy arhanizm jašče raźvivajecca, moža mieć vymiaralny stanoŭčy efiekt.
Razam z tym jany pieraścierahajuć ad vysnovy, što prablema ŭžo vyrašanaja. Uzrovień zabrudžvańnia pavietra jak u Łondanie, tak i ŭ Łutanie pa-raniejšamu pieravyšaje pakazčyki, rekamiendavanyja Suśvietnaj arhanizacyjaj achovy zdaroŭja.
Kamientary
[Zredahavana]