Miesiac moh źjavicca na arbicie Ziamli praktyčna adrazu paśla adnoj z samych maštabnych katastrof u historyi Soniečnaj sistemy. Novyja kampjutarnyja raźliki pakazali: pry peŭnych umovach dla jaho farmavańnia mahło chapić usiaho kala piaci hadzin.
Dziesiacihodździami navukoŭcy ličyli, što Miesiac uźnik paśla sutyknieńnia maładoj Ziamli z Tejaj — płanietaj pamieram prykładna z Mars. Mahutny ŭdar vykinuŭ u kosmas vielizarnuju kolkaść raspłaŭlenaj parody, jakaja ŭtvaryła vakoł Ziamli dysk. Pastupova jaho rečyva źbirałasia razam, pakul ź jaho nie sfarmavaŭsia Miesiac.
Adnak, jak piša Daily Mail, daśledčyki z Paŭdniova-Zachodniaha navukova-daśledčaha instytuta i Univiersiteta Aryzony vyśvietlili, što taki scenar zusim nieabaviazkovy.
Kampjutarnaje madelavańnie pakazała, što pry peŭnych umovach amal sfarmavany Miesiac moh źjavicca adrazu paśla sutyknieńnia. Vyrašalnaje značeńnie pry hetym mieła tempieratura Ziamli i Tei.
Raniejšyja madeli razhladali płaniety pieravažna jak vadkapadobnyja cieły i amal nie ŭličvali tryvałaść parod, ź jakich jany składalisia. Kali daśledčyki dadali ŭ raźliki hety faktar i źviazali jaho z tempieraturaj, karcina istotna źmianiłasia.
Čym vyšejšaja tempieratura, tym mienš tryvałym stanovicca płanietarnaje rečyva i tym lahčej jano razburajecca pry sutyknieńni. Kali ž płaniety paśpieli macniej astyć, ich parody lepš vytrymlivajuć udar i častka rečyva moža zachavacca ŭ vyhladzie vialikaha cełasnaha cieła.
Tamu pry vysokaj tempieratury Ziamli i Tei madelavańnie davała ŭžo znajomy navukoŭcam vynik: Teja razburałasia, a vakoł Ziamli ŭźnikaŭ masiŭny dysk z abłomkaŭ, ź jakoha paźniej pavinien byŭ sfarmavacca Miesiac.
Ale pry inšym tempieraturnym stanie tych ža płaniet vynik byŭ niečakanym. Zamiest dyska, jakomu jašče treba było pieratvarycca ŭ spadarožnik, prykładna praź piać hadzin paśla sutyknieńnia na arbicie Ziamli ŭžo isnavaŭ amal całkam sfarmavany Miesiac.
Vyniki daśledavańnia mohuć dapamahčy adkazać na adno z važnych pytańniaŭ płanietałohii — kali mienavita adbyłosia sutyknieńnie, u vyniku jakoha ŭźnik Miesiac. Novaja madel moža taksama rastłumačyć niekatoryja asablivaści spadarožnika Ziamli, u tym liku adroźnieńni ŭ jaho składzie i kolkaść latučych rečyvaŭ.
Daśledčyki adznačajuć, što padabienstva chimičnaha składu Ziamli i Miesiaca pa-raniejšamu zastajecca zahadkaj. Mahčyma, Teja i Ziamla pieršapačatkova byli vielmi padobnyja, bo sfarmavalisia pobač — u adnoj vobłaści pratapłanietnaha dyska, jaki składaŭsia z hazu i kaśmičnaha pyłu.
Uskosna na karyść hetaj viersii śviedčyć Mars. Jaho chimičny skład prykmietna adroźnivajecca ad ziamnoha i miesiačnaha, što moža tłumačycca farmavańniem płaniety ŭ inšaj častcy rańniaj Soniečnaj sistemy.
Ciapier čytajuć
U Homieli za palityku asudzili kiraŭnika abjadnańnia, jakoje šukaje pareštki achviaraŭ vajny i stalinskich represij, i jaho žonku-miedsiastru4
Kamientary
«Mieždu niebom i ziemlej Ormazd sotvorił śviet, źviezdy soźviezdij i nie soźviezdij, zatiem łunu, zatiem sołncie. Kak on hovorit, snačała On sozdał (niebiesnyj) svod, a na niem ukriepił źviezdy soźviezdij» [Bundachišn, hł.2].