Adciskańni z tatam, uroki z mamaj. Jak žyvie i vučycca siamja Sieviaryncaŭ u Vilni
Kožny dzień paśla zaniatkaŭ Pavieł Sieviaryniec zabiraje vaśmihadovaha Franciška sa škoły. Daroha dadomu pieratvaryłasia ŭ ich asablivy rytuał: syn raskazvaje pra ściahi i krainy, karabli i samaloty, a baćka raspytvaje, što novaha toj daviedaŭsia. Časam vyśviatlajecca, što Francišak užo viedaje toje, čaho nie viedajuć darosłyja.
Jašče hod tamu takija zvyčajnyja siamiejnyja budni byli dla Sieviarynca niemahčymyja. Palityk pravioŭ za kratami piać z pałovaj hadoŭ. Jaho zatrymali ŭ červieni 2020 hoda, asudzili na siem hadoŭ pazbaŭleńnia voli, a ŭ 2023‑m pieraviali na turemny režym. 13 śniežnia 2025 hoda Sieviarynca vyzvalili razam ź inšymi palitviaźniami i prymusova vyvieźli ź Biełarusi. Spačatku jon trapiŭ va Ukrainu, a adtul dabraŭsia da Vilni.
Pakul Pavieł znachodziŭsia za kratami, Francišak paśpieŭ pajści ŭ pieršy kłas u Minsku. Baćka prapuściŭ jaho pieršaje 1 vieraśnia, znajomstva sa škołaj i pieršyja ŭroki.
Nie vahajučysia, užo praz dva tydni paśla vyzvaleńnia Paŭła, Volha razam z synam pierajechała ŭ Vilniu. Pasiarod navučalnaha hoda Francišak pajšoŭ u novuju dla siabie himnaziju. Pavieł pastupova dałučyŭsia da školnaha žyćcia syna, a sioleta ŭpieršyniu zmoh razam ź siamjoj prajści ŭvieś pieradškolny šlach — ad letnich zaniatkaŭ da pieršych vieraśnioŭskich urokaŭ.
«Ja zajmaŭsia najbolš fizičnaj padrychtoŭkaj»
Hałoŭnaja rola ŭ padrychtoŭcy Franciška da druhoha kłasa dastałasia jaho maci Volzie. Patrochu zajmalisia biełaruskaj, litoŭskaj i anhlijskaj movami, kožny dzień čytali Bibliju.
U baćki była svaja zona adkaznaści:
— Ja zajmaŭsia najbolš fizičnaj padrychtoŭkaj i vychavańniem. My z Franciškam kožnuju ranicu robim zaradku, praktykavańni, adciskańni, — raskazvaje Pavieł.
Jon pryznaje: školnymi zaniatkami i zborami pa-raniejšamu bolš zajmajecca Volha. Pakul muž byŭ u źniavoleńni, mienavita jana hadavała syna i rychtavała jaho da škoły, tamu ciapier lepš adčuvaje jaho patreby i viedaje ŭsie arhanizacyjnyja detali.
— Volečka vielmi šmat robić dla Franciška, vielmi dobra jaho adčuvaje i razumieje. Jana niekalki hadoŭ sama jaho i vychoŭvała, i rychtavała da škoły. Tamu ŭ Franciška jość jašče adna vielmi zdolnaja i kłasnaja nastaŭnica, — kaža Pavieł.
Ciapier siamja raźmiarkoŭvaje abaviazki paroŭnu: adzin zavozić syna ŭ škołu, druhi zabiraje jaho paśla zaniatkaŭ. Pavieł taksama sočyć za čytańniem Biblii i sumiesnaj malitvaj, zajmajecca z synam fizičnymi praktykavańniami.
— U mianie ciapier vialikaja zahruzka pa knižnaj, partyjnaj i inšych linijach. Ale čas ad času mahu jašče niešta pryhatavać z saboj, upakavać. U asnoŭnym ža Volečka pryśviačaje hetamu bolš času, — kaža palityk.
— Nastaŭniki ŭ himnazii vielmi dobryja. Kłasnaja kiraŭnica ŭ nas prosta załataja. Viedaju, što Asacyjacyja biełaruskich baćkoŭ Litvy, da jakoj my naležym, płanuje vydavać ułasnyja padručniki pa roznych dyscyplinach na biełaruskaj movie.
«Mam, my ŭžo doma»
Da pierajezdu Francišak vučyŭsia ŭ Minsku. Pavodle baćki, škoła ŭ Vilni padabajecca jamu bolš. Mahčyma, razvažaje Pavieł, jašče i tamu, što hałoŭny stres chłopčyk pieražyŭ letaś, kali tolki išoŭ u pieršy kłas. Ciapier jon užo viedaje škołu, nastaŭnicu i adnakłaśnikaŭ.
Pačatak navučalnaha hoda ŭ himnazii zrabili miakkim: zamiest taho kab adrazu sadzić dziaciej za padručniki, im dali čas znoŭ paznajomicca i pryzvyčaicca adno da adnaho paśla kanikuł.
— Pieršy tydzień bolš hulniavy. Tut dziaciej aščadna ŭvodziać u navučalny hod: pieršyja niekalki dzion — fizkultura i muzyka ŭ parku, kieramika ŭ Biełaruskim domie, kinateatr, śviaty. Dzieci prosta zvykajuć adno da adnaho paśla leta, a ŭžo potym pačynajecca navučalny praces, — apisvaje Pavieł.
Da novaha horada i žyćcia Francišak taksama prystasavaŭsia chutčej za darosłych:
— Kali Volečka jašče moža ŭzdychnuć: «Chaču dadomu», — Francišak adkazvaje: «Mam, my ŭžo doma! Tut usio cudoŭna, u Vilni kłasna». Jon vielmi lohka ŭvajšoŭ u vilenskaje žyćcio.
Dla baćki asabliva važna, što ŭ Vilni syn moža vučycca i razmaŭlać pa-biełarusku. Sam Sieviaryniec ros u ruskamoŭnym asiarodździ, tamu mahčymaści, jakija ciapier maje Francišak, usprymaje z udziačnaściu. Doma siamja taksama imkniecca vybirać biełaruskamoŭny i ŭkrainamoŭny kantent:
— My šukajem niešta pa-biełarusku albo pa-ŭkrainsku, hladzim filmy na hetych movach. U našym dziacinstvie takoha nie było. Dziakuj Bohu, što Francišak maje mahčymaść vučycca i razmaŭlać pa-biełarusku, hladzieć filmy i videa, jakija jaho cikaviać, na rodnaj movie albo na movach, jakija jon razumieje.
«U škole ŭsio dobra»
Pra toje, što adbyvajecca ŭ škole, Francišak raskazvaje nie nadta padrabiazna. Baćka nazyvaje jaho intraviertam:
— Zvyčajna jon kaža, što ŭ škole ŭsio było dobra. Moža raskazać, što jaho napružyła albo asabliva zachapiła, ale ŭ hetym sensie jon davoli strymany chłopiec.
Zatoje ŭ darozie ŭ Franciška ŭźnikaje mnostva pytańniaŭ pra navakolny śviet. Asabliva chłopčyka cikaviać krainy i ściahi, mašyny, karabli i samaloty. Razmovy praciahvajucca i pa darozie sa škoły, i ŭ hramadskim transparcie.
— Kali my jedziem kudyści ŭ aŭtobusie, jon zaŭsiody sadzicca sa mnoj. I my z Franciškam pačynajem svaje mužčynskija abmierkavańni: što adbyvajecca ŭ śviecie, va Ukrainie, u Biełarusi. Jamu heta vielmi cikava, — kaža Pavieł i adznačaje, što padčas hetych razmoŭ časam paznaje ŭ synie siabie-školnika, a časam bačyć, nakolki roznym było ich dziacinstva. Najpierš praz hadžety, internet i dastupnaść infarmacyi.
Sam Pavieł, niahledziačy na vydatnyja adznaki, škołu nie lubiŭ:
— Dla mianie heta była napruha. Ja byŭ vydatnikam, u mianie atrymlivałasia, ale nie lubiŭ rana ŭstavać, a vučyŭsia pieravažna ŭ pieršuju źmienu. U savieckaj škole było mała tvorčaści. Možna było vyjechać na tym, što prosta zubryš. Ja vučyŭsia ŭ škole z mastacka-architekturnym uchiłam, i mnie bolš padabalisia tvorčyja dyscypliny.
«U siamji Sieviaryncaŭ usie troje dziaciej skončyli škołu z załatymi miedalami»
Ci pavinien Francišak taksama być vydatnikam? Pavieł spačatku adkazvaje, što hałoŭnaje — kab syn raźvivaŭsia i atrymlivaŭ viedy. A potym dadaje: siamiejnaja płanka ŭ hetym pytańni davoli vysokaja:
— U siamji Sieviaryncaŭ usie troje dziaciej skončyli škołu z załatymi miedalami. Tamu standart, kaniešnie, jość. I meta vučoby — u tym liku vydatnyja adznaki.
Pakul, praŭda, u pačatkovych kłasach himnazii dziaciej nie padhaniajuć adznakami. Sieviaryncu taki miakki padychod padabajecca bolš za sistemu, u jakoj ros jon sam. Ale całkam admovicca ad patrabavalnaści baćki nie mohuć:
— My z Volečkaj pierfiekcyjanisty, tamu, jasna, chočam, kab płanka była vysokaj.
U siamji ŭžo źjaviłasia i svaja matyvacyjnaja pokazka. Kali Francišak rassłablajecca abo pačynaje sumniavacca ŭ sabie, maci nahadvaje:
— Tak, usio, źbirajemsia! Ty Francišak Sieviaryniec! Ty možaš, ty musiš!
«Kali ja idu ź im sa škoły, ja nie zaniaty, ja — ź im»
Paśla piaci z pałovaj hadoŭ razłuki samym kaštoŭnym dla baćki i syna staŭ zvyčajny čas razam. Tamu pa darozie sa škoły Francišak starajecca vykarystać kožnuju chvilinu, pakul tata naležyć tolki jamu.
— Kali ja zabiraju jaho sa škoły, u nas jość rytuał. Francišak choča całkam vykarystać hety čas, bo razumieje: kali ja idu ź im, to nie zaniaty, ja — ź im. U jaho adrazu ceły płan. Jon raskazvaje cikavostki, jakija daviedaŭsia ź interneta. Ja raspytvajusia ŭ jaho pra krainy. Jon vielmi lubić hulni pra ściahi, viedaje, dzie jakija krainy. Časam viedaje toje, čaho nie viedajem my. Heta kłasna.
Svajo miesca ŭ žyćci syna Pavieł apisvaje prosta: jon tata. Ale dla jaho heta nie aznačaje kamandavać kožnym krokam dziciaci i ŭsio kantralavać:
— Ja sam vyras u siamji, dzie dzieciam davali mahčymaść vyrašać, kim jany chočuć stać i čym zajmacca. Pry hetym isnavali strohija praviły, jakija tyčylisia paradku i dyscypliny. Taki bałans ja chacieŭ by zachavać i ŭ vychavańni Franciška. Dla Franciška tata — heta abaronca i toj, chto daje mahčymaści, natchnieńnie, niešta prapanuje. A Francišak užo vybiraje sam.
Małady biełarus nie chacieŭ siadzieć u Rasii za narkotyki, tamu prydumaŭ, jak chutka vyjści z kałonii — i vyjšaŭ na ŭkrainskija pazicyi pad Pakroŭskam44
Kamientary