У гарах Балгарыі за тыдзень знайшлі шэсць трупаў. Мяркуюць, што трое забілі іншых траіх. Але хто тады забіў іх саміх?
На турбазе ў гарах спачатку знайшлі тры трупы. Потым, праз тыдзень, у аўтадоме — целы яшчэ траіх, якіх лічылі падазраванымі. Напярэдадні смерці адзін з загінулых даслаў загадкавую смс маці. Сярод версій як сетка педафілаў, так і масавае самагубства.
На працягу ўсяго аднаго тыдня ў Заходніх Балканах (Балгарыя) адбылася серыя загадкавых смерцяў, якая дагэтуль не мае адназначнага тлумачэння і выклікала ў краіне сапраўдную масавую істэрыю. З падрабязнасцямі знаёміць балгарскае выданне «Капітал».
Усё пачалося ў нядзелю, 1 лютага. Івайла Калушаў, стваральнік грамадскай арганізацыі «Нацыянальнае агенцтва па кантролі за ахоўнымі тэрыторыямі» (НАКЗТ), даслаў сваёй маці дзіўнае развітальнае паведамленне:
«Нішто з таго, што ты пачуеш, не будзе праўдай — нават драбніца. Але ў нас больш няма сіл змагацца з гэтым свінарнікам… Гэта нават не прычына, гэта проста апошняя кропля, што перапоўніла чашу для ўсіх нас, — чарговая шчырая спроба дапамагчы аднаму хвораму дзіцяці (гэта не ХХХ) — гэта дзяўчынка, у твой гонар:)))
Прабач мне. Дзякуй табе ад шчырага сэрца. І калі знойдзеш сілы (ці калі табе стане лепш), проста скіруй сваю думку да мяне — і ты мяне знойдзеш. Гэты свет — усяго толькі вельмі трывалы сон. Няма сэнсу ператвараць яго ў кашмар. Зрабі ўсім насуперак, зазірні ўнутр сябе і ўсміхніся. Я вельмі цябе люблю. Будзь вольнай».
Падобныя паведамленні атрымалі і іншыя блізкія Калушава. А 16:07 таго ж дня ён апублікаваў у фэйсбуку верш Хрыста Боцева «Барацьба» — патрыятычны твор пра нязломнасць духу. Пасля гэтага яго тэлефон і тэлефоны яго спадарожнікаў замаўчалі.
Не здолеўшы звязацца з сынам, маці Калушава папрасіла знаёмага з суседняй вёскі праверыць турбазу. Той паспрабаваў дабрацца туды ўвечары ў нядзелю, але праз штармавы вецер вярнуўся і зайшоў унутр толькі раніцай у панядзелак. Там ён убачыў тры целы з агнястрэльнымі раненнямі ў галаву.
Па дарозе назад мужчына сустрэў патруль Памежнай паліцыі, які параіў яму афіцыйна званіць на 112. У выніку на месца трагедыі спачатку прыехала не паліцыя, а супрацоўнікі Дзяржаўнага агенцтва нацыянальнай бяспекі (ДАНС — балгарскі аналаг КДБ), паколькі раён знаходзіцца ў памежнай зоне.
Хоць паліцыя не называла імёнаў, журналісты высветлілі, што загінулымі з’яўляюцца: Івайла Іванаў, паспяховы адвакат, які прадстаўляў інтарэсы «Расатама» ў міжнародных арбітражах; Дэча Васілеў, суўладальнік бухгалтарскай фірмы, і Пламен Стацеў, вядомы інструктар-спелеолаг. Усе яны ўваходзілі ў арганізацыю НАКЗТ, заснавальнікам якой з’яўляўся Івайла Калушаў — спелеолаг, экстрэмальны спартсмен і ўладальнік турбазы «Петрохан».
Нягледзячы на пажар, следчым удалося аднавіць фрагменты відэазапісаў з унутраных камер. На кадрах зафіксавана, як тры чалавекі, чые целы пазней былі знойдзены ў будынку, застрэльваюць сабак, рассыпаюць па пакоі паліўныя пелеты, разліваюць гаручую вадкасць і ўчыняюць падпал. Пасля гэтага мужчыны выходзяць з поля зроку камеры. Астатнія запісы, як сцвярджаецца, былі знішчаныя агнём.
Адначасова з гэтым паліцыя высветліла, што напярэдадні трагедыі на турбазе знаходзіліся яшчэ тры чалавекі — сам Івайла Калушаў, 22‑гадовы Мікалай Златкаў і 15‑гадовы Аляксандр Макулеў. Камера на падворку зафіксавала ўсю шасцёрку разам удзень 1 лютага. Гэта супадае з часам, калі маці Калушава атрымала паведамленне. Паколькі пасля пажару гэтыя трое зніклі на кемперы (аўтадоме), іх абвясцілі ў агульнанацыянальны вышук як галоўных падазраваных.
Тыдзень істэрыі
Пакуль паліцыя шукала тройцу, краіну ахапіў масавы псіхоз. Прадстаўнікі ўлады падлівалі алею ў агонь. Самую гучную заяву зрабіў выканаўца абавязкаў генеральнага пракурора Барыслаў Сарафаў. З’явіўшыся перад журналістамі разам з кіраўніцтвам спецслужбаў, ён не ўстрымаўся ад прамых аналогій:
«Выпадак у «Петрохане» вельмі нагадвае трылер «Твін Пікс». У гэтым доме ў гарах чыніліся сапраўдныя боганяўгодныя справы. Вы павінны чытаць паміж радкоў, што я маю на ўвазе. Асабліва гэта тычыцца дзейнасці гэтай арганізацыі ў дачыненні да дзяцей, якіх бацькі — што для мяне проста абуральна — самі аддавалі гэтым людзям».
Часовы кіраўнік ДАНС Дэнё Дэнеў прызнаў, што арганізацыю Калушава раней правяралі па сігнале аб педафіліі. Аднак журналісты высветлілі: сігнал сапраўды быў, але ён тычыўся сямейных разборак. Бабуля і дзядуля аднаго з дзяцей паскардзіліся на сваю дачку, якая аддала дзіця на навучанне да Калушава. Пазней сям’я памірылася, і заява была адкліканая. Ніякага крымінальнага расследавання па фактах гвалту над дзецьмі ў МУС ніколі не існавала.
Калушаў быў будыстам, жыў у Мексіцы і лічыў сябе «ламам». Ён арганізоўваў дзіцячыя лагеры і працаваў з адной са сталічных школ. Яго вобраз духоўнага лідара закрытай групы ідэальна клаўся ў тэорыю масавага самагубства.
Пакуль адны шукалі містыку, іншыя знайшлі палітыку. Высветлілася, што НАКЗТ мела пагадненні з Міністэрствам навакольнага асяроддзя, а сярод яе спонсараў былі мэр Сафіі Васіл Тэрзіеў і вядомая бізнес-лэдзі.
Палітычныя апаненты адразу абвінавацілі ўлады ў тым, што яны дазволілі «праваеннай групоўцы» выконваць функцыі дзяржавы. Журналісты знайшлі звесткі, што члены НАКЗТ паводзілі сябе ў гарах як гаспадары: насілі форму, патрабавалі ў турыстаў дакументы і самавольна перакрывалі горныя сцежкі.
Увесь тыдзень паліцыя заяўляла, што кемпер Калушава нібыта бачылі ў раёне Бургаса. Аднак у нядзелю, 9 лютага, яго знайшлі зусім у іншым баку — каля вяршыні Акольчыца, адносна недалёка ад месца першай трагедыі. Унутры былі целы Калушава і двух хлопцаў. Стрэлы прагучалі ўнутры машыны.
Бацька 15‑гадовага Аляксандра да апошняга быў спакойны. Высветлілася, што яго сын жыў з групай Калушава ўжо два гады праз праблемы ў сям'і, а старэйшы сын Макулева нават ездзіў з Калушавым у экспедыцыю ў Мексіку.
Нелагічныя факты і пытанні без адказаў
Нягледзячы на заяву паліцыі, што падазраваных больш няма і следства схіляецца да версіі калектыўнага самагубства, у гісторыі застаецца занадта шмат белых плям. Як растлумачыць версію самагубства, калі сярод загінулых былі людзі з паспяховым жыццём — адвакат, бухгалтар і прафесійныя спелеолагі?
Калі Калушаў быў забойцам, чаму ён не забіў двух маладых людзей адразу на турбазе, а цэлы тыдзень перамяшчаўся з імі ў кемперы, каб потым застрэліць іх і сябе?
Чаму паліцыя на працягу тыдня шукала машыну ў раёне Бургаса, калі яна ўвесь гэты час знаходзілася ў гарах непадалёк?
І нарэшце, ці не маглі гэтыя людзі, будучы спелеолагамі і часта бываючы ў дзікіх памежных раёнах, дзе дзейнічаюць кантрабандысты і нелегальныя перавозчыкі мігрантаў, убачыць нешта незаконнае, што і каштавала ім жыцця?
Следства пакуль не дало публічнага тлумачэння ні матываў, ні паслядоўнасці падзей. Вынікі аўтапсій і балістычных экспертыз дагэтуль не абнародаваныя.
Каментары