«Heta plavok u tvar žanočamu ruchu». Fieministki razvažajuć, što nie tak sa śviatam 8 Sakavika

Iryna Alchoŭka, kiraŭnica arhanizacyi «Hiendarnyja pierśpiektyvy»:

Pavialičyć

— 8 Sakavika ja liču svaim prafiesijnym śviatam — dniom, kali možna jašče raz pryciahnuć uvahu šyrokaha koła ludziej da taho, što ŭ biełaruskich žančyn jość vykliki ŭ realizacyi svaich pravoŭ. I 8-ha — heta nie pra «viasnu, pryhožych žančyn, mimozy i hetak dalej». My pavinny adznačać dzień salidarnaści žančyn, zhadać, što časta jany niezasłužana zabyvajucca ŭ historyi (pahladzicie na małuju kolkaść vulic pa ŭsioj Biełarusi, što nazvanyja ŭ honar žančyn). My nijakaje nie «ŭpryhožańnie» hramadstva, my hrajem ŭ im važnuju rolu naroŭni z mužčynami.

Samyja blizkija mužčyny ŭ kursie maich pohladaŭ, tamu dla siamji heta nie śviata ŭ tym vyhladzie, jak jaho padajuć navokał. Mužčyny ź mienš blizkaha akružeńnia, asabliva starejšaje pakaleńnie, kaniečnie, prytrymlivajucca tradycyjnych pohladaŭ, ale heta nie nahoda ich nienavidzieć. Ja patłumaču im svaju pazicyju ŭ adkaz na vinšavańnie i paralelna pasprabuju adukavać u hetym pytańni.

Nasta Zacharevič, žurnalistka:

Pavialičyć

— Dla mianie 8 Sakavika — heta zaŭždy nahoda padvieści svojeasablivy vynik. Uzhadać paśpiachovyja žanočyja prajekty apošniaha hoda, pahavaryć pra ŭdačy i pravały. U hety dzień ja zaŭždy nahadvaju svaim paplečnicam i inšym žančynam, jak ja ŭdziačnaja im za toje, što jany robiać, kažu, jak jany natchniajuć mianie. Ja nie śviatkuju 8 Sakavika ŭ zastolnym varyjancie, nie nabyvaju kvietak inšym i prašu nie nabyvać ich dla mianie. U hety dzień ja starajusia prajaŭlać jašče bolš salidarnaści z žančynami, čym zvyčajna, abmiarkoŭvaju ź siabroŭkami płany na budučyja prajekty, starajusia zapaścisia natchnieńniem i enierhijaj na dziejańni.

Blizkija ludzi ŭ kursie, što ja kiepska staŭlusia da «śviatočnaha» farmatu, jaki ciapier skłaŭsia ŭ Biełarusi. Niekatoryja ihnarujuć maje słovy i ŭsio adno dasyłajuć u miesiendžarach paštoŭki i varjackija vieršy, ale ja prosta nie adkazvaju. Ihnoram adkazvaju na ihnor, tak by mović. Kvietkavaja vakchanalija navokał razdražniaje, bo heta prostaja padmiena sutnaści dnia i źviadzieńnie jaho da absurdu. Kali ja baču, jak 8 sakavika mužčyny žadajuć być miłymi i kłapatlivymi, heta vyklikaje vielmi šmat emocyj. Ale ja starajusia pavodzicca prystojna.

Z tym, jak siońnia śviatkujecca 8 Sakavika, usio nie tak. Litaralna ŭsio. Sutnaść dnia całkam padmienienaja: zamiest žanočaj salidarnaści, u jakoj dziaŭčaty byli b aktyŭnymi subjektami, zdolnymi źmianiać navakolny śviet, my bačym tony kvietak i paŭsiudnuju abjektyvacyju. Faktyčna absalutnaja bolšaść pažadańniaŭ zvodzicca da «ja chaču, kab ty była zručnaj dla mianie».

Kudy bolš darečnym u hety dzień było b šeście, zroblenaje žančynami dla žančyn. Heta byŭ by dobry sposab abjadnacca i vykazać svaju salidarnaść. Ale ŭ Miensku 8 sakavika pravodzicca «Žanočy pryhožy zabieh», na finišy jakoha ŭdzielnicam dajuć kvietki, a ŭ ŚMI ich nazyvajuć nie inakš jak pryhažuni.

Kali hramadstvu tak nie chapaje asobnaha dnia dla śviatkavańnia pryhažości, varta pryznačyć dla hetaha asobnuju datu. Rabić heta 8 sakavika — prosta ździek.

8 Sakavika — nie śviata viasny i pryhažości, a dzień salidarnaści. I nie, hetaja salidarnaść nie stanovicca mienš aktualnaj z časam, jak by ni sprabavali niekatoryja asoby zajaŭlać, što ŭ nas užo pieramoh fieminizm, a ŭ žančyn nie zastałosia anijakich prablem. U Biełarusi dahetul aktualnyja słovy «na 8 Sakavika ja chacieła, kab byŭ admienieny śpis zabaronienych dla žančyn prafiesij, a atrymała ciulpany».

Kryścina Hrekava, smm-śpiecyjalistka:

Pavialičyć

— Mnie pryjemnyja padarunki i ŭvaha ŭ luby dzień, niezaležna ad taho, chto ich doryć. 8 Sakavika tut nie vyklučeńnie. Tym nie mienš ja dosyć čulliva reahuju na vinšavańni ŭ styli: «cudoŭnyja žančyny, radujcie nas i dalej». Mnie pryjemna, kali ludzi heta razumiejuć i nadajuć mnie ŭvahu jak čałavieku, a nie jak ŭpryhožańniu ich žyćcia.

U Biełarusi jašče chapaje patryjarchalnych stereatypaŭ. Hiendarnyja roli ŭsprymajucca archaična. Heta daje padstavu dumać, što 23-ha lutaha — dzień abaroncy = mužčyny, a 8-je sakavika — dzień pryhažości/viasny = žančyna. Tym nie mienš hetyja śviaty zusim pra inšaje.

Mnie zdajecca, jak i luboje inšaje śviata, 8 Sakavika pavinna vyklikać pačućcio jednaści, radaści i ŭračystaści. Dla hetaha možna vykarystoŭvać niejkija vystupy, parady, dzie kožnaja žančyna zmoža adčuć siabie mocnaj i važnaj. Dać hałasy ludziam, jakija pa roznych pryčynach nie mohuć vykazacca ŭ inšyja dni.

Ale, naohuł, chočacca, kab ludzi prosta pavažali i lubili inšych, niezaležna ad dat.

Nina Stužynskaja, historyk:

Pavialičyć

— 8 Sakavika «Biełaruskaja žanočaja liha» adznačaje ŭskładańniem kvietak da miemaryjalnaj doški Ałaizy Paškievič (Ciotki). Heta dla nas stała dobraj tradycyjaj. Paśla my idziom na piva.

Kvietak i ŭvahi, kaniečnie, šmat nie byvaje. Adnak za hetym straciŭsia asnoŭny sens śviata, prytym što prablemy, aktualnyja dla žančyn, zastalisia.

8 Sakavika pavinna mieć palityčny składnik, inakš my, žančyny, nikoli nie budziem mieć adekvatnaj acenki našaj pracy. Hety dzień jakraz padychodzić, kab nahadać pra svaje zasłuhi pierad hramadstvam.

Maryja Andronava, stvaralnica supołki «Fieminizm. Biełaruś»:

Pavialičyć

— Dla mianie Vośmaha sakavika — dzień žanočaj salidarnaści. Padstava nahadać inšym žančynam, što hety dzień byŭ prapanavany Kłaraj Cetkin jak «mižnarodny žanočy dzień» nie prosta tak. Što ŭ nas jość prablemy, źviazanyja ź ich stanoviščam u hramadstvie. Što heta ŭsio nie maje nijakaha dačynieńnia da «śviata kachańnia i pryhažości». 

Ja nie adznačaju Vośmaha sakavika, ale časam udzielničaju ŭ źviazanych z hetym dniom fieminisckich akcyjach. Na znaki ŭvahi ad mužčyn reahuju niehatyŭna. Vinšavać siabie ŭ standartnym klučy nie dazvalaju. Mianie vinšujuć siabroŭki-fieministki, da hetaha staŭlusia spakojna.

Pryviadu histaryčnuju cytatu na temu Vośmaha sakavika:

«8 sakavika 1857 hoda švački zładzili demanstracyju i pikiety ŭ Ńju-Jorku, patrabujučy palapšeńnia ŭmoŭ pracy, dziesiacihadzinnaha pracoŭnaha dnia i roŭnych pravoŭ dla žančyn. Ich razahnała palicyja. Praź piaćdziasiat adzin hod, 8 sakavika 1908 hoda, ich siostry pa šviejnaj spravie vyjšli na demanstracyju znoŭ, u honar padziej 1857 hoda, patrabujučy prava hołasu, zabarony patahonnych majsterniaŭ i dziciačaj pracy. I na hety raz źjavilisia palicyja. U 1910 hodzie na kanhresie Druhoha Internacyjanału, mižnarodnaha abjadnańnia sacyjalistyčnych partyj, niamieckaja sacyjalistka Kłara Cetkin prapanavała abvieścić 8 sakavika Mižnarodnym žanočy dniom u pamiać pra amierykanskija demanstracyi i ŭ honar žančyn-rabočych pa ŭsim śviecie».

Toje, što zrabili sa śviatam na postsavieckaj (i nie tolki) prastory, — niepavaha da pamiaci našych siaścior. Zaraz žančyn vinšujuć kvietkami, žadajuć zastavacca «ŭpryhožańniem kalektyvu», «dobraj maci» i hetak dalej. Heta navat pobač nie staić ź pieršasnym sensam hetaha dnia.

8 Sakavika ŭ tym vyhladzie, u jakim śviata isnuje zaraz, — plavok u tvar usiamu žanočamu ruchu.

Hety dzień pavinien vystupać u roli čahości, što nahadvaje žančynam: my pavinny trymacca razam. U pryncypie, heta toje, što zaraz imknucca rabić fieministki pa ŭsim śviecie. Mierapryjemstvy, jakija jany ładziać, pakul nie mohuć pieravažyć pavalnaha «dnia pryŭkrasnych dam», ale heta lepš, čym ničoha.

Taćciana Kuźniacova, aktyvistka:

Pavialičyć

— Dla mianie 8 Sakavika — vielmi kłasnaje śviata, kali my śviatkujem paramohu fieminisckaha ruchu.

Siońnia ciažka ŭjavić, što jašče jakich sto hod tamu žančyny nie mieli prava atrymlivać vyšejšuju adukacyju, hałasavać. Pieramohi fieministak minułaha stahodździa vielmi značnyja, i hety dzień — nahoda zhadać tych advažnych žančyn, jakija nie škadavali svajho žyćcia dziela źmien da lepšaha.

Ź inšaha boku, hety dzień — dobraja nahoda pahavaryć, jakija prablemy dy chiby jość u našym hramadstvie. Na maju dumku, na siońnia samyja haračyja prablemy — «šklanaja stol» u karjery dy roźnica ŭ zarobkach (da 30 adsotkaŭ), padvojnaja nahruzka (praca+chatnija spravy — ci navat patrojnaja, bo niekatoryja kažuć pra dadatkovuju pracu na «pryhažość»), seksualnaja abjektyvacyja, siamiejny hvałt.

8 Sakavika ŭsprymajuć jak śviata pryŭkrasnych i pryhožych dam. Nie toje, kab žančyny nie byli pryhožymi, ale heta źmianšaje ŭniosak žanočaj pracy i ŭvohule ich hodnaści jak ludziej da funkcyi ŭpryhožvańnia. Toj funkcyi, jakuju zvyčajna vykonvajuć rečy, a nie ludzi.

Składvajecca ŭražańnie, što ŭsiu pracu robiać mužčyny, a žančyny tolki «ŭpryhožvajuć kalektyŭ» — źjaŭlajucca niečym takim, kab mužčynam było nie sumna pracavać. Ale heta zusim nie tak.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0