Masavyja pratesty ŭ Iranie praciahvajucca. Pratestoŭcy zaklikajuć da źviaržeńnia ajatały Ali Chamieniei i viartańnia Rezy Piechlevi
Vielizarnyja natoŭpy pratestoŭcaŭ vyjšli na vulicy stalicy Irana i inšych haradoŭ. Pavodle paviedamleńniaŭ, heta stała najbujniejšaj demanstracyjaj siły apanientaŭ duchoŭnaj ułady za apošnija hady, piša Bi-bi-si.

Mirnyja demanstracyi ŭ Tehieranie i druhim pa vieličyni horadzie krainy — Miešchiedzie — u čaćvier uviečary nie byli razahnanyja siłami biaśpieki.
Paźniej adna z manitorynhavych hrup paviedamiła pra ahulnanacyjanalnaje adklučeńnie internetu.
Pratestoŭcy zaklikajuć da źviaržeńnia viarchoŭnaha lidara Irana ajatały Ali Chamieniei i viartańnia Rezy Piechlevi— syna byłoha šacha, jaki znachodzicca ŭ vyhnańni i raniej zaklikaŭ svaich prychilnikaŭ vychodzić na vulicy.
Heta byŭ užo 12‑y zapar dzień chvalavańniaŭ, vyklikanych abureńniem z-za abvału iranskaj valuty. Pavodle pravaabarončych arhanizacyj, pratesty achapili bolš za 100 haradoŭ i nasielenych punktaŭ va ŭsich 31 pravincyi Irana.
Amierykanskaje ahienctva Human Rights Activist News Agency (HRANA) paviedamiła, što zahinuli prynamsi 34 pratestoŭcy, ź ich piaciora — dzieci, a taksama vosiem supracoŭnikaŭ siłavych struktur. Jašče 2 270 pratestoŭcaŭ byli aryštavanyja.
Manitorynhavaja arhanizacyja Iran Human Rights (IHR), jakaja bazujecca ŭ Narviehii, zajaviła, što siłavymi strukturami byli zabityja jak minimum 45 pratestoŭcaŭ, u tym liku vosiem dziaciej.
BBC Persian paćvierdziła hibiel i asoby 22 čałaviek, u toj čas jak iranskija ŭłady paviedamili pra śmierć šaści supracoŭnikaŭ sił biaśpieki.
Uviečary ŭ čaćvier videa, apublikavanyja ŭ sacyjalnych sietkach i pravieranyja BBC Persian, pakazali vialiki natoŭp pratestoŭcaŭ, jaki ruchaŭsia pa hałoŭnaj darozie ŭ Miešchiedzie, na paŭnočnym uschodzie krainy.
Čuvać skandavańnie «Niachaj žyvie šach» i «Heta apošniaja bitva! Piechlevi vierniecca». U adzin momant niekalki mužčyn uźbirajucca na puciepravod i zdymajuć, jak miarkujecca, kamiery nazirańnia.
Inšaje videa pakazała vialikuju kałonu pratestoŭcaŭ, jakija iduć pa hałoŭnaj darozie na ŭschodzie Tehierana.
Na kadrach, dasłanych z paŭnočnych rajonaŭ stalicy, taksama čuvać vokličy «Heta apošniaja bitva! Piechlevi vierniecca». U inšych miescach na poŭnačy horada pratestoŭcy kryčali «Hańba» i «Nie bojciesia, my ŭsie razam» paśla sutyknieńniaŭ ź siłavikami.
Inšyja videa zafiksavali łozunhi «Śmierć dyktataru» (u adras Chamieniei) ŭ centralnym horadzie Isfachan; «Niachaj žyvie šach» — u paŭnočnym horadzie Babol; «Nie bojciesia, my ŭsie razam» — u paŭnočna-zachodnim horadzie Tebryz.
U zachodnim horadzie Dezful na videa, dasłanym BBC Persian, bačny vialiki natoŭp pratestoŭcaŭ, a taksama siłaviki, jakija, padobna, adkryvali ahoń z centralnaj płoščy.
Viačernija pratesty adbylisia nieŭzabavie paśla taho, jak Reza Piechlevi, čyj baćka byŭ zrynuty padčas Isłamskaj revalucyi 1979 hoda i jaki ciapier žyvie ŭ Vašynhtonie, zaklikaŭ irancaŭ «vychodzić na vulicy i adzinym frontam ahučvać svaje patrabavańni».
U dopisie ŭ sacsietcy X Piechlevi zajaviŭ, što «siońnia ŭviečary miljony irancaŭ zapatrabavali svaju svabodu», nazvaŭšy pratestoŭcaŭ «maimi advažnymi suajčyńnikami».
Jon padziakavaŭ prezidentu ZŠA Donaldu Trampu za toje, što toj «pryciahvaje režym da adkaznaści», i zaklikaŭ jeŭrapiejskich lidaraŭ zrabić toje ž samaje.
Piechlevi taksama zaklikaŭ praciahvać pratesty ŭ piatnicu ŭviečary, pačynajučy z 20:00 pa miascovym časie.
Iranskija dziaržaŭnyja ŚMI zanizili maštab biesparadkaŭ u čaćvier. U niekatorych vypadkach jany ŭvohule admaŭlali, što pratesty mieli miesca, publikujučy videa z pustymi vulicami.
Tym časam internet-naziralnik NetBlocks paviedamiŭ, što jaho danyja śviedčać: Iran «znachodzicca ŭ stanie ahulnanacyjanalnaha adklučeńnia internetu».
«Hety incydent staŭ praciaham sieryi ŭzmacnieńnia ličbavaj cenzury, nakiravanaj suprać pratestaŭ pa ŭsioj krainie, i pieraškadžaje pravu hramadstva na kamunikacyju ŭ krytyčny momant», — papiaredziła arhanizacyja, spasyłajučysia na raniejšyja adklučeńni suviazi ŭ šerahu haradoŭ.
Raniej udzień videa z Łamara — nievialikaha horada ŭ zachodniaj pravincyi Iłam — pakazvali natoŭp, jaki skandavaŭ: «Harmaty, tanki, fiejervierki — muły pavinny syści», majučy na ŭvazie duchoŭnuju ŭładu. Na inšym videa vidać, jak ludzi kidajuć papiery ŭ pavietra kala banka, u jaki, zdajecca, uvarvalisia.
Inšyja kadry pakazvali začynienyja kramy ŭ šerahu haradoŭ i miastečak ź pieravažna kurdskim nasielnictvam u pravincyjach Iłam, a taksama Kiermanšach i Łurestan.
Heta adbyłosia paśla zakliku da ahulnaha strajku, ahučanaha kurdskimi apazicyjnymi hrupami ŭ vyhnańni, u adkaz na śmiarotny razhon pratestaŭ u rehijonie.
Pavodle kurdskaj pravaabarončaj arhanizacyi Hengaw, padčas biesparadkaŭ u Iłamie, Kiermanšachu i Łurestanie siłavikami byli zabityja jak minimum 17 pratestoŭcaŭ, mnohija ź jakich naležali da kurdskaj abo łurskaj etničnych mienšaściaŭ.
U sieradu ŭ niekalkich haradach i miastečkach zachodniaha Irana, a taksama ŭ inšych rehijonach, adbylisia žorstkija sutyknieńni pamiž pratestoŭcami i siłami biaśpieki.
IHR zajaviła, što heta byŭ samy śmiarotny dzień za ŭvieś čas chvalavańniaŭ: pa ŭsioj krainie paćvierdžana hibiel 13 pratestoŭcaŭ.
«Materyjały pakazvajuć, što maštab represij stanovicca ŭsio bolš žorstkim i ŭsio bolš šyrokim z kožnym dniom», — zajaviŭ kiraŭnik arhanizacyi Machmud Amiri-Mahaddam.
Hengaw paviedamiła, što ŭ sieradu ŭviečary ŭ Chošk-je-Bidžary, u paŭnočnaj pravincyi Hilan, siłavikami byli zastrelenyja dvoje pratestoŭcaŭ.
Paŭaficyjnaje iranskaje ahienctva Fars, blizkaje da Korpusa vartavych Isłamskaj revalucyi, paviedamiła, što ŭ sieradu taksama zahinuli troje palicejskich.
Pavodle jaho źviestak, dvoje byli zastrelenyja ŭzbrojenymi asobami ź liku «buntaŭnikoŭ» u paŭdniova-zachodnim horadzie Łordehan, a treci byŭ zarezany «padčas sprobaŭ uziać pad kantrol biesparadki» ŭ rajonie Małard, na zachadzie ad Tehierana.
Kamientary
Dyk što vy tam pisali ŭ susiednim artykule pra dvuch zabitych u adkaz siłavikoŭ pra "uzrovień hvałtu"?