Siła pozirku: jak 95 hadoŭ tamu Čarli Čaplin syhraŭ najvialikšuju finalnuju scenu ŭ kino
Praź dzievianosta piać hadoŭ paśla vychadu na ekrany niamuju kamiedyju Čarli Čaplina «Ahni vialikaha horada» nazyvajuć adnym z najvialikšych filmaŭ usich časoŭ. Značnaj stupieńniu hetaj słavy stužka abaviazanaja hienijalnaj finalnaj scenie, piša Bi-bi-si.
Kali ŭ 1966 hodzie časopis Life spytaŭ Čarli Čaplina, jaki sa svaich filmaŭ jon ličyć ulubionym, jon nazvaŭ mienavita «Ahni vialikaha horada», ścipła źmienšyŭšy ŭłasny ŭniosak słovami: «Dumaju, heta dobry film, dobra zrobleny».
Z momantu premjery ŭ teatry Łos-Andželesa 30 studzienia 1931 hoda kinamany i režysiory byli značna bolš ščodrymi na pachvału ramantyčnaj stužcy, u jakoj piersanaž Čaplina — Vałacuha — zakachaŭsia ŭ ślapuju dziaŭčynu — handlarku kvietkami (Virdžynija Čerył), jakaja pamyłkova ličyć jaho miljanieram.
Kali ŭ 1952 hodzie Brytanski instytut kinamastactva apublikavaŭ pieršy śpis najlepšych filmaŭ usich časoŭ, «Ahni vialikaha horada» zaniali druhoje miesca razam ź filmam Čaplina «Załataja lichamanka» (1925).
Stenli Kubryk, Orsan Uełs i Andrej Tarkoŭski nazyvali jaho adnym sa svaich ulubionych filmaŭ, a scenaryst «Nočy palaŭničaha» Džejms Ejdžy pisaŭ, što stužka źmiaščaje «najlepšuju akciorskuju hulniu i źjaŭlajecca viaršyniaj» u historyi kiniematohrafa.
Momant, pra jaki idzie havorka, — heta samy finał «Ahnioŭ vialikaha horada». Vałacuha narešcie ŭźjadnoŭvajecca ź dziaŭčynaj, jakaja ciapier bačyć, i prosta hladzić na jaje, pakul u kadry zastajecca śviatło.
Hety kadr utrymlivaje nastolki čystyja emocyi i prostuju kranalnaść, što ŭžo šmat hadoŭ jaho nazyvajuć najlepšym finałam u historyi kino.
Za 95 hadoŭ z momantu vychadu «Ahnioŭ vialikaha horada» na ekran mnohija sprabavali adnavić ich tonkaje majsterstva i siłu aktorskaj ihry.
Da finalnaj sceny filma nas viadzie cełaja historyja.
Paśla taho jak Vałacuha daviedvajecca, što dziaŭčynu chočuć vysielić z kvatery, jon sprabuje zarabić i dvornikam, i baksioram. Urešcie jon atrymlivaje hrošy ad pjanaha miljaniera, jaki, praćvierazieŭšy, abvinavačvaje Vałacuhu ŭ kradziažy. Ale pierad aryštam toj paśpiavaje pieradać hrošy dziaŭčynie — jana moža zapłacić za kvateru i źviarnucca da doktara, jaki zdolny vylečyć jaje ślepatu.
Praź niekalki miesiacaŭ, kali Vałacuhu vyzvalajuć z turmy, jon vyjaŭlaje, što dziaŭčyna ciapier nie tolki bačyć, ale i kiruje ŭłasnaj, vielmi paśpiachovaj kvietkavaj kramaj.
Kali kala kramy źjaŭlajecca patrapany Vałacuha, dziaŭčyna paznaje jaho, i na jaje tvary my bačym hłybokuju ŭdziačnaść. Jon uśmichajecca ŭ adkaz — i na hetym film zakančvajecca.
Čarlz Marlend, aŭtar knihi «Kłasika kino», ličyć, što apošniaja scena ŭ «Ahniach vialikaha horada» źjaŭlajecca vyraznym prykładam majsterstva Čaplina jak režysiora.
«Jon viedaŭ, jak raskadravać plonku, kab uzmacnić emacyjny efiekt sceny. Kamiera pierachodzić ad siaredniaha płana da bujnaha», — tłumačyć i adznačaje, što Čaplin kaliści kazaŭ: jon vykarystoŭvaje ahulnyja płany dla kamiedyi, a bujnyja — dla trahiedyi i dramy.
«A jašče jość saŭndtrek — składany, emacyjny i taki, što prymušaje zadumacca», — dadaje Marlend.
Ale ŭsie hetyja prafiesijnyja pryjomy byli b marnymi biez aktorskaj hulni Čaplina i Čerył, jakaja ŭraziła svaim debiutam u filmie «Ahni vialikaha horada».
Źniaŭšy niekalki dublaŭ ich apošniaj razmovy, Čaplin adčuŭ, što jany pierastaralisia — pierajhrali i pierabolšyli pačućci, kaža Marlend.
Tamu Čaplin vyrašyŭ, što Vałacuha pavinien prosta hladzieć na Čerył bolš uvažliva. Pavodle słoŭ Marlenda, Čaplin adnojčy apisaŭ zdymki hetaj sceny jak «pryhožaje adčuvańnie adsutnaści aktorskaj hulni, adčuvańnie znachodžańnia pa-za saboj».
«Vałacuha hladzić na dziaŭčynu i jamu cikava, pra što jana dumaje. Heta było tak čysta».
Praz hady paśla vychadu «Ahnioŭ vialikaha horada» Čerył raskazała Džefry Vensu, aŭtaru knihi «Čaplin: hienij kino», što ŭ Čaplina zvyčajna była suchaja skura, ale jana adčuła, jak jaho dałoń stała vilhotnaj, kali jany zdymali hetuju scenu.
«Jana razumieła, što ź im adbyvajecca niešta niezvyčajnaje, — raskazvaje Vens BBC. — Jana ihrała tak, jak jon chacieŭ, a jon reahavaŭ inakš. Jon reahavaŭ jak piersanaž».
Adnoj z hałoŭnych pryčyn, čamu «Ahni vialikaha horada» majuć taki rezanans na praciahu dziesiacihodździaŭ, źjaŭlajecca rašeńnie Čaplina zaviaršyć finalny epizod jašče da taho, jak my zrobim vysnovu, čym ža ŭsio skončycca.
Ramantyki śćviardžajuć, što, niahledziačy na patrapany vyhlad i adsutnaść hrošaj u Vałacuhi, handlarka kvietkami prymaje jaho ŭsim sercam za toje, što jon dla jaje zrabiŭ.
Ale jość i tyja, chto ličyć, što ŭ ich niama nijakaha šancu «pajści razam u zachad sonca».
«Ja ŭvohule nie liču heta ramantyčnym, — kaža Vens. — My bačym jaje marnaść, kali da jaje viartajecca zrok. Jana hladzicca ŭ lusterka. Pryčesvaje vałasy. Jana rasčaravanaja, što bahaty mužčyna — nie jon. Kali jana ŭpieršyniu bačyć Vałacuhu, jana fyrkaje i z žalu daje jamu hrošy».
Pierachod ad radaści, žachu i soramu da zachapleńnia — hulnia Čaplina ŭ apošnija momanty filma nastolki šmatpłastovaja i tonkaja, što hledačy sami mohuć vyrašać, što budzie dalej.
Składanaja prastata
Kali 27 śniežnia 1928 hoda pačalisia zdymki «Ahnioŭ vialikaha horada», Čaplin byŭ samym viadomym čałaviekam u śviecie. Jon vyrvaŭsia z łondanskaj biednaści i staŭ multymiljanieram, jaki mieŭ poŭny tvorčy kantrol nad svaimi filmami.
Nastolki, što, kali za 14 miesiacaŭ da hetaha vyjšaŭ pieršy hukavy film «Džazavy śpiavak», i Halivud straciŭ cikavaść da niamoha kino, Čaplin zmoh nastajać, kab u «Ahniach vialikaha horada» nie było dyjałohaŭ.
«Jon byŭ niepachisny ŭ tym, što Vałacuha — hieroj niamoha kino», — kaža Vens.
«Ale jon taksama razumieŭ, što pavinien źniać idealny film. Jon adčuvaŭ, što tolki tak hledačy prymuć niamuju stužku».
Čaplin nastolki chacieŭ zrabić «Ahni vialikaha horada» biezdakornymi, što vydatkavaŭ hod na pieradpadrychtoŭku, a zdymki ciahnulisia da vieraśnia 1930 hoda.
Pieršaja sustreča Vałacuhi z handlarkaj kvietkami, dzie jana pamyłkova prymaje jaho za miljaniera, była nastolki važnaj dla Čaplina, što film dahetul źjaŭlajecca rekardsmienam Knihi Hiniesa pa kolkaści źniatych dublaŭ adnoj sceny — usiaho 342 razy.
Ale heta było taho varta. «Ahni vialikaha horada» ŭ prakacie sabrali ŭtraja bolš za biudžet filma i na doŭhija hady zavajavali luboŭ hledačoŭ.
Za dziesiacihodździ, što minuli z taho času, «Ahni vialikaha horada» akazalisia samym papularnym i pryvabnym filmam Čaplina, choć vostruju satyru «Novych časoŭ», zachaplalny finał «Vialikaha dyktatara» i kultavyja kamiedyjnyja sceny «Załatoj lichamanki» taksama pamiatajuć da siońnia.
«Jak i ramany Dzikiensa i pjesy Šekśpira, filmy Čaplina to ŭvachodziać, to vychodziać z mody, — kaža Vens. — Ale pryhažość «Ahnioŭ vialikaha horada» ŭ ich prastacie. I Čaplin viedaŭ, što dasiahnuć prastaty vielmi składana».
Siłu i paeziju «Ahnioŭ vialikaha horada» najlepš uvasablaje finalny vobraz Vałacuhi, poŭnaha nadziei i z uśmieškaj na tvary — finał, ź jakim za amal sto hadoŭ i dziasiatki tysiač hukavych filmaŭ nie zdoleła zraŭniacca nivodnaja inšaja stužka.
Chočacie žyć doŭha — šukajcie rajon z narmalnymi drevami. Navukoŭcy vyśvietlili, što drevy ratujuć ad infarktaŭ, a hazony mohuć navat naškodzić zdaroŭju22
Kamientary