Biełaruscy davodzicca dakazvać prava pisać dypłomnuju pracu pa-biełarusku
Adna sa studentak paskardziłasia ŭ tredsach na cisk nakont movy napisańnia dypłomnaj pracy. Kamientatary zhadali ŭłasny dośvied i dali praktyčnyja parady.
«A chtości sutykaŭsia ź situacyjaj, kali zabaraniali pisać dypłom pa-biełarusku? Što rabić u takich vypadkach?» — spytała karystalnica.
Jana ŭdakładniła, što vučycca ŭ techničnaj VNU i žorstkaj zabarony nie prahučała. «Pakul prosta skazali i vielmi paprasili pisać pa-rusku».
Niekatorych karystalnikaŭ takaja pastanoŭka pytańnia ščyra ździviła: «U Biełarusi? Jak by dźvie dziaržaŭnyja movy ŭ krainie», «Nichto nie zabaraniaje», «U sensie zabaranili? Nie mohuć».
Inšyja padzialilisia aburalnymi ŭłasnymi historyjami dyskryminacyi:
«Ja niejak pisała tłumačalnuju na biełaruskaj movie — prymusili pierapisvać i skazali, što heta nienarmalna!»
Znajšlisia i tyja, kamu paščaściła bolš.
«Nie było prablem, dypłom i dysiertacyju pisaŭ pa-biełarusku. Napeŭna, źviartacca da načalnika čałavieka, jaki zabaraniaje».
Niechta zhadaŭ dośvied znajomych:
«Moj adnahrupnik, naadvarot, pisaŭ pa-biełarusku pa paradzie kiraŭnika, kab prajści antypłahijat. Ale, kaniečnie, heta było ŭžo amal 4 hady tamu. Tamu vieru, što ŭsialakaje moža być».
Niechta na ŭłasnym prykładzie davodziŭ, što varta ihnaravać padobnyja «prośby» i trymacca svajoj pazicyi da kanca.
«Ja pisała pa-biełarusku, pačała jašče z kursavych. Na druhim kursie vykładčyca skazała, što pa-biełarusku joj budzie składana, tamu ja pavinna pisać pa-rusku. Ja joj nahadała, što heta majo prava — pisać pa-biełarusku. Ale ŭ vyniku ŭ jaje nie było miescaŭ i ja pisała ź inšaj.
Na momancie, kali padavała zajavu na kafiedru z nazvaj dypłoma na biełaruskaj, mnie supracoŭnica kafiedry skazała: nie viedaju, ci pahodzicca jon (navukovy kiraŭnik) pisać na biełaruskaj… U vyniku pisała pa-biełarusku».
«Moj dypłom (dyzajnier) byŭ pryśviečany narodnamu starabiełaruskamu śviatu, usiu pracu rabiła na biełaruskaj movie, i abaraniać źbirałasia taksama na joj, viadoma ž. Za dzień da abarony maja kiraŭnica dypłomnaj paviedamiła, što ŭ kamisii budzie niejkaja krutaja ciocia, jakaja vielmi ŭpłyvaje na adznaku, i dla jaje lepš budzie abaraniacca na ruskaj. Adzinaje pytańnie, jakoje było zadadziena kamisijaj na abaronie, i darečy ad toj samaj krutoj cioci — čamu nie stała abaraniać na biełaruskaj. Kryŭdna dahetul».
Niekatoryja čytačy davali parady «Patrabavać piśmovaje abhruntavańnie», «Napisać piśmovy zvarot u dekanat i prasić taki ž piśmovy adkaz z abhruntavańniem, čamu nie».
Hučali i prapanovy, padmacavanyja asabistym dośviedam pieraadoleńnia pieraškod:
«Ja pisała pa-biełarusku. Kuratar hrupy zabaraniała (jana ŭvohule šaleła, kali čuła biełaruskuju movu, vyhaniała mianie na kalidor razmaŭlać i pahražała mianie adličyć), ale kuratar majoj dypłomnaj jakraz padtrymała mianie i dapamahała, čym tolki mahła. Mo pasprabavać znajści sabie takoha abaroncu? Kali heta mahčyma».
Adzin z karystalnikaŭ parekamiendavaŭ dziejničać stroha ŭ pravavym poli:
«Ja napisaŭ by zvarot na imia dyrektara ŭstanovy, abapirajučysia na 17, 50, 54 artykuły Kanstytucyi, 3, 6, 21 artykuły zakona ab movach i artykuł 10.16 Administracyjnaha kodeksa. Pavodle Zakona ab zvarotach hramadzian, ustanova maje 15 pracoŭnych dzion, kab dać adkaz. Kali jon Vas nie zadavolić, možna skardzicca vyšej ci navat padavać u sud. Nu ci patelefanavać na haračuju liniju Ministerstva adukacyi, jakaja prachodzić štotydzień pa subotach».
Kamientary
Niajomka i navat strašna stajać na svajom, asabliva ŭ maładości, ale, mnie zdajecca, dadzieny vypadak - adzin z tych, što nie zabivajuć, a hartujuć charaktar.