«Усе спампоўваюць аплікацыю для байкоту тавараў з ЗША». Беларуская архітэктарка распавяла пра вайб у Грэнландыі

Выпускніца архітэктурнага факультэта БНТУ Зінаіда Ляшонак у 2022—2024 гадах працавала гарадской планіроўшчыцай у Ілулісаце, цэнтры грэнландскай камуны Аванаата за 350 км на поўнач ад Палярнага кола. Апошні год Зінаіда жыве і працуе ў Даніі.

«Пошук найлепшых месцаў для размяшчэння ездавых сабак»: чым беларуска займалася ў Грэнландыі?

У Даніі я крыху больш за год. Пераехала дзякуючы працы на пасаду гарадской планіроўшчыцы ў муніцыпалітэце Одэнсэ. 

Павялічыць

Да гэтага крыху больш за два гады працавала на такой жа пасадзе ў самым паўночным муніцыпалітэце Грэнландыі.

У Грэнландыю мяне занесла, бо ў дацкія муніцыпалітэты мяне не бралі, а ў Грэнландыі такія праблемы з «цякучкай кадраў» і пошукам спецыялістаў, што з другой спробы мяне туды ўзялі. Праблема з кадрамі для Грэнландыі істотная, пра яе варта памятаць на працягу чытання ўсяго гэтага апавядання.

Праца ў Грэнландыі — гэта цудоўная магчымасць паспрабаваць праектаваць у краіне, дзе няма прыватнай уласнасці на зямлю і працоўныя задачы вельмі разнастайныя. А яшчэ з досведам працы ў Грэнландыі ты атрымоўваеш і доказ, што здольная працаваць на дацкай мове і на дацкай пасадзе.

У грэнландскім муніцыпалітэце не так шмат працаўнікоў, але шмат задач. Таму ёсць і прастора для ініцыятыў, і для «звычайных» задач. Сярод апошніх былі, напрыклад, такія:

• арганізацыя працэсу галасавання для выбару назвы для новых вуліц;
• дапамога з мапамі для кампаніі, якая займаецца снегаачысткай вуліц;
• супрацоўніцтва з будаўніцтвам новага міжнароднага аэрапорта;
• пошук магчымасцей для пашырэння могілак;
• пошук найлепшых месцаў для размяшчэння ездавых сабак.

Павялічыць

Усё гэта было вельмі цікава і давала адчуванне таго, што твая праца — не дарма.

У Данію з Грэнландыі я пераехала з некалькіх прычын. Нягледзячы на разнастайнасць працоўных задач, з часам праца стала больш руціннай. За больш чым два гады я засумавала без магчымасці танна падарожнічаць. Ды і першапачатковым маім планам было паспрабаваць свае сілы ў планаванні менавіта ў Даніі.

Узаемаадносіны датчанаў і грэнландцаў і моўнае пытанне

У Даніі датчане звычайна не вельмі шмат ведаюць пра Грэнландыю, і зусім няшмат хто з іх бываў там хоць турыстам. Таму іх разуменне інуітаў вельмі абстрактнае. Датчане, якія жывуць у Грэнландыі ці некалі хаця б некалькі месяцаў працавалі і жылі ў Грэнландыі, нашмат лепш разумеюць і тую не самую прыемную пазіцыю, у якой жыхары выспы знаходзяцца/ знаходзіліся, і траўму інуітаў ад ранейшых дацкіх палітыкаў у Грэнландыі.

Важна адзначыць, што вельмі шмат грэнландцаў жывуць у Даніі, і даволі шмат з іх — у Одэнсэ, дзе я зараз працую. Але я не ведаю, як яны ставяцца да ўсёй гэтай сітуацыі.

У Грэнландыі я працавала на дацкай мове. Амаль усе грэнландцы ведаюць дацкую, але ёсць тыя, хто лепш яе разумее, чым размаўляе на ёй, альбо проста адмаўляецца размаўляць на мове каланізатараў. У такіх выпадках даводзіцца клікаць каляжанку, каб дапамагла з перакладам, бо ў грамадзян ёсць права на абслугоўванне ў муніцыпалітэце на той мове, якую яны жадаюць выкарыстоўваць. Але ў маёй сферы працы гэта былі, хутчэй, выключэнні.

Грэнландская мова адносіцца да абсалютна іншай моўнай сям’і — інуіцка-юпікска-унанганскіх моваў. І вучыць яе вельмі нялёгка. Дый у ёй яшчэ і вельмі значныя адрозненні паміж дыялектамі і унутры дыялектаў. Напрыклад, нават у межах заходнегрэнландскага дыялекту адное і тое ж слова ў розных мясцовасцях можа абазначаць жоўты колер ці зялёны. 

Я з вывучэннем грэнландскай не справілася, ведаю толькі пару выразаў. Але калі б быў план заставацца ў Грэнландыі, мову вучыць пажадана хаця б з ветлівасці. Да таго ж веданне грэнландскай дасць вам нашмат больш магчымасцей для камунікацыі з калегамі.

Фактар Трампа

Не магу сказаць, што памятаю нешта пра выказванні Трампа аб Грэнландыі ў яго першую кадэнцыю (упершыню намер набыць Грэнландыю Трамп агучыў у 2019 годзе — Рэд.). Але я добра памятаю рэакцыю сваіх калег на яго выказванні наконт Грэнландыі ўжо пасля другой перамогі на выбарах, напрыканцы 2024 года.

Павялічыць

Калегі — датчане былі занепакоеныя, але ў рознай ступені.

Грэнландскія ж калегі былі ў асноўным здзіўленыя, некаторыя — крыху занепакоеныя. А адзін з іх быў рады, бо «усё лепш, чым датчане». Але напрыканцы 2025 года нават гэты адзіны чалавек змяніў сваю пазіцыю.

Наогул, усе грэнландцы, з якімі я сябрую ў сацсетках, вельмі адназначна падтрымліваюць ідэю, што Грэнландыя павінна сама вырашаць сваю будучыню і не павінна рабіць гэта пад прымусам. Шмат хто з тых, хто раней не выказваўся пра палітыку, зараз пачалі гэта рабіць. 

Зараз пытанне пра Грэнландыю займае вельмі шмат і месца, і часу ў абсалютна ўсіх дацкіх СМІ. Былі і дэманстрацыі ў падтрымку Грэнландыі. На працы шмат хто з калег занепакоеныя, некаторыя вельмі ўстурбаваныя. Вяліся і абмеркаванні гэтай тэмы. Але звычайна датчане вельмі дыпламатычныя, таму тэмы размоў рэдка бываюць вельмі вострымі.

Я не ведаю ніводнага чалавека ў Даніі, хто б падтрымліваў ідэю Трампа [далучыць Грэнландыю да ЗША]. У самой Грэнландыі шмат хто выступае за поўную незалежнасць. Але большасць з іх разумее, што вельмі значную частку бюджэту Грэнландыі складае грашовая выплата ад Даніі. I што вельмі вялікая частка працаўнікоў у Грэнландыі, асабліва ў сферы аховы здароўя — датчане, і што некаторыя сферы адказнасці (як, напрыклад, выдача віз і дазволаў на працу) зараз у Даніі.

То бок поўная незалежнасць патрабуе доўгай і грунтоўнай падрыхтоўкі, бо краіна, дзе крыху больш за 56 000 жыхароў, не можа забяспечыць сябе сама профільнымі спецыялістамі «заўтра».

Дарэчы, я ведаю і датчанаў, якія за поўную незалежнасць Грэнландыі.

Зараз у дацкім паветры троху адчуваецца антыамерыканскі настрой. Гэта тычыцца ў асноўным спроб перастаць купляць амерыканскія паслугі ці тавары. Вельмі яскравы прыклад гэтага — свежая навіна пра тое, што вельмі хутка набірае аўдыторыю аплікацыя, якая дазваляе фільтраваць тавары такім чынам, каб не купіць выпадкова нешта з ЗША.

Частка спроб адмовіцца ад тэхнікі і сэрвісаў з ЗША тычыцца наўпрост інфармацыйнай бяспекі. Але макдональдс у цэнтры Одэнсэ, наколькі я бачу, не апусцеў.

• 3
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0