«Сініцы — увогуле псіхі». Мінчанка пяць гадоў ратуе ў сваёй кватэры дзікіх птушак
Гэтая гісторыя пачалася з аднаго маленькага птушаняці на сцежцы. Цяпер жа ў Юліі Валовік сапраўдная заагаспадарка-шпіталь: пад яе чулым наглядам аднаўляюцца і чакаюць вылету на волю больш за 200 птушак, піша Tochka.by.
Шырыня душы некаторых людзей сапраўды ўражвае. Мала хто адважыцца ператварыць уласнае жытло ў шпіталь для птушак: выкормліваць іх жывымі насякомымі, лячыць і наноў вучыць лётаць, каб потым адпусціць на волю.
Але ёсць мінчанка, для якой гэта стала справай жыцця.
Карэспандэнты Tochka.by завіталі ў госці да валанцёркі Юліі Валовік і яе птушыных падапечных, а заадно даведаліся, як гэта — дзяліць жыццё з дзікімі птушкамі.
«Юля, ты папала»
Гісторыя мінчанкі як ратавальніцы пачалася пяць гадоў таму ў Баранавічах. Сям'я шпацыравала па горадзе, пакуль муж быў заняты на працы.
«Сын раптам крычыць: «Мама, там каменьчык варушыцца!» Я адмахнулася, але ён падышоў бліжэй, а там — маленькае свіргуляня», — успамінае яна.
Юлія не змагла прайсці міма, і было вырашана даць прытулак птушаняці ў сябе да выздараўлення. Дзяўчына займаецца валанцёрствам ужо каля 15 гадоў, але раней дапамагала толькі бяздомным катам і сабакам.
«Памятаю, у валанцёрскім чаце «Заашанцу» мне сказалі: «Юля, ты папала». Тады я яшчэ не разумела маштабаў маёй уключанасці», — адзначае яна.
Адзіная ў сваім родзе
Па адукацыі Юлія праграмістка, хоць у IT-сферы амаль не працавала, а да дэкрэту прафесійна займалася дзіцячай фатаграфіяй. Усе ветэрынарныя і біялагічныя веды яна асвойвала з нуля на практыцы.
«Мы супрацоўнічаем з буйнымі цэнтрамі дапамогі. Калі да мяне трапляе драпежная птушка, я перадаю яе туды. А вось дробных птушак у Беларусі больш ніхто не ратуе — цэнтр іх проста перанакіроўвае да мяне», — тлумачыць суразмоўца.
Нягледзячы на тое, што праз рукі мінчанкі праходзіць любая птушыная «драбяза», менавіта свіргулі сталі яе галоўнай і ўсвядомленай любоўю. У першы год у яе на ператрымцы апынуліся дзевяць свіргулёў, а проста зараз Юлія рыхтуе да вылету на поўдзень больш за 50 птушанят.
Сям'я жыве ў прыватным сектары на ўскраіне Мінска ў шматкватэрным двухпавярховым доме. Магчыма, менавіта вызначанае зацішнае месца дае валанцёрцы сілы і прастор для ратавання птушак.
Побач з домам абсталяваны прасторны вальер — тут аднаўляюцца і камунікуюць паміж сабой самыя розныя птушкі: ад імклівых свіргулёў да масіўных дубаносаў. Самыя маленькія жывуць проста ў кватэры ў клетках.
Каля 200 «пацыентаў» за год
Весці дакладную статыстыку выратаваных жыццяў валанцёрка адмаўляецца — на гэта проста няма часу. Плынь «пацыентаў» у сезон нагадвае канвеер, дзе кожны дзень трэба кагосьці лячыць, карміць і адпускаць.
«За гэты год я выпусціла на волю ўжо каля 200 птушак. Адных толькі шпакоў за лета было больш за 60 асобін. Астатніх я нават не лічу, гэта вельмі цяжка», — расказвае суразмоўца.
Сярод тых, каму Юлія падарыла другі шанец на жыццё, — сініцы, вераб’і, шпакі, дразды, зелянушкі і мноства іншых як звычайных, так і рэдкіх для Беларусі птушак.
Некаторыя падапечныя праз цяжкія траўмы перайшлі ў статус пастаянных членаў сям'і. У многіх ёсць свае імёны, на якія яны адгукаюцца. Напрыклад, у Юліі жывуць белабрухі свіргуль Соня з Каўказа, пяцігадовы свіргуль Лётчык, а яшчэ дубаносы Віктар, Фрэнкі і Вікторыя.
«Яшчэ ў мяне два удоды і дзве амялушкі. На жаль, ва ўсіх чатырох зламаныя крылы, лётаць яны ніколі не змогуць. Але ў нас ім добра, яны цалкам адаптаваліся да хатняга жыцця», — расказвае суразмоўца.
Пастаяльцы патрабуюць асаблівага догляду і рацыёну — кожнаму віду птушак патрэбныя тыя ўмовы і кармы, да якіх яны звыклі ў дзікай прыродзе.
Птушыны будзільнік
Утрымліваць дзясяткі птушак у звычайнай трохпакаёвай кватэры — задача не з лёгкіх. Мужу Юліі і дзецям ( 12‑гадоваму Арцёму і 10‑гадовай Ані) даводзіцца мірыцца з незвычайным суседствам.
Пад птушыны шпіталь у кватэры выдзелены самы вялікі пакой, але ў пік сезону падапечных даводзіцца падсяляць да дзяцей.
«Сын і дачка, вядома, перыядычна абураюцца, што дзверы даводзіцца зачыняць, праз што да іх не могуць прыйсці паспаць каты. Яшчэ ім замінаюць сініцы: яны прачынаюцца а пятай раніцы», — тлумачыць яна.
Але, нягледзячы на нязручнасці, дзеці з задавальненнем дапамагаюць маме даглядаць птушанят.
Сын Арцём, які пяць гадоў таму знайшоў першага «пацыента», дагэтуль рэгулярна прыносіць дадому птушак, якія патрабуюць дапамогі.
Палявая хірургія дома і сляпы дзяцел
У кватэры Юліі часам разгортваюцца драмы, вартыя медыцынскіх серыялаў. Часам за жыццё птушкі даводзіцца змагацца проста на кухні, дзейнічаючы па інструкцыях ветэрынараў.
«У мяне ёсць знаёмы доктар-арнітолаг у ветклініцы, мы на сувязі. Але калі доктара няма на месцы, а птушку трэба ратаваць тут і зараз — я шыю сама. У мяне жыве дубанос, якому прыйшлося накласці 16 швоў. У яго цалкам была парваная шыя. Я дагэтуль у шоку, што ён выжыў!» — успамінае суразмоўца.
Яшчэ адзін гадаванец з няпростым лёсам — самка дзятла па імені Даша. Да Юліі яна трапіла ў жахлівым стане: у птушку хтосьці страляў дзеля забавы, але, на шчасце, куля прайшла праз галаву наскрозь.
Адно вока прыйшлося выдаліць хірургічна, другім птушка нічога не бачыць. Але ў кватэры валанцёркі яна ўжо асвоілася і жыве сваё камфортнае жыццё.
У прыродзе выжывае наймацнейшы
Пры такой колькасці падапечных Юлія за пяць гадоў не падабрала на вуліцы ніводнай птушкі. «Пацыентаў» мінчанцы дастаўляюць з усёй краіны неабыякавыя людзі. Бо ведаюць, што тут пра птушак дакладна паклапоцяцца належным чынам.
«Мяне знаходзяць праз тэлеграм-канал плюс кантакты перадаюць буйныя валанцёрскія арганізацыі. З кожным годам сарафаннае радыё працуе ўсё мацней. У мінулым годзе ў мяне і блізка не было такога наплыву, а зараз нясуць без перапынку ўсялякую «драбязу», — дзеліцца суразмоўца.
Да страт ратавальніца ставіцца па-філасофску — у дзікай прыродзе выжываюць наймацнейшыя. Без гэтага разумення займацца рэабілітацыяй дзікіх жывёл проста немагчыма.
«Птушкі ж не проста так адкладаюць шмат яек. У сініц у кладцы бывае па 10—15 штук, і частка птушанят непазбежна гіне. Гэта натуральны адбор», — разважае валанцёрка.
І ўсё ж, прызнаецца Юлія, страты яна пераносіць са смуткам.
А тых птушак, якія зараз знаходзяцца ў вулічным вальеры, яна з гонарам называе сапраўднымі асілкамі.
За апошні час ім прыйшлося перанесці суровыя выпрабаванні надвор'ем — яны стойка вытрымалі і ўраганныя вятры, і зацяжныя праліўныя дажджы.
Птушыныя істэрычкі і аматары ласункаў
Насуперак стэрэатыпам, птушкі — вельмі разумныя істоты са складанымі паводзінамі, сцвярджае Юлія.
«Звычайна людзі думаюць, што птушкі дурныя, але гэта не так. У мяне жыве сініца, якая перанесла рак. Раней яна была зусім дзікай, панічна мяне баялася. Але з часам зразумела: гэтыя рукі не «кусаюцца». Цяпер яна адчайна просіць звярнуць на яе ўвагу і звонка мяне кліча, патрабуючы, каб яе пакармілі з рук», — расказвае суразмоўца.
Птушкі хутка вучацца і аналізуюць паводзіны чалавека. Яны запамінаюць крокі, галасы і імгненна разумеюць, калі ім нясуць іх любімы ласунак.
За пяць гадоў практыкі валанцёрка навучылася чытаць характары сваіх падапечных як адкрытую кнігу. Аказваецца, сярод птушак таксама ёсць свае інтраверты, капрызныя гурманы і сапраўдныя скандалісты.
«Самыя капрызныя ў плане ежы — гэта свіргулі. Калі той жа Лётчык есці не хоча, прымусіць яго немагчыма. А сініцы — гэта ўвогуле хадзячыя псіхі. Калі бярэш іх у рукі, яны будуць апантана крычаць, вырывацца і кусацца», — дзеліцца назіраннямі Юлія.
Мінулай вясной валанцёрцы прыйшлося мець справу з іншай скандальнай птушкай.
У Лошыцкім парку блакітніца наткнулася на пакінуты рыбакамі кручок з прынадай і з'ела яго. Пашанцавала, што птушку своечасова заўважылі і прывезлі да Юліі, дзе кручок шчасліва выцягнулі. Але на працягу ўсяго працэсу птушка страшна крычала і брыкалася, ускладняючы дапамогу.
Птушыная «шаўрма»
У Юліі запыталіся, якім навыкам прыйшлося навучыцца для догляду за хворымі птушкамі.
Як высветлілася, кармленне свіргулёў — асобны від мастацтва, які часта палохае навічкоў. Самі па сабе з зямлі птушкі есці не ўмеюць, бо ў прыродзе яны ловяць мошак выключна ў паветры. Валанцёрцы даводзіцца імітаваць гэты працэс.
«Многія баяцца, што птушак прыйдзецца карміць гвалтам. Мае «пастаяннікі» ўжо самі ядуць з рук. А з новымі працэс выглядае так: бяром птушку, акуратна запакоўваем у ручнік — як шаўрму, адкрываем дзюбу і запіхваем ежу», — дзеліцца лайфхакамі Юлія.
Кожны такі сеанс патрабуе каласальнага цярпення і акуратнасці. Адзін неасцярожны рух можа пашкодзіць крохкую дзюбу ці пер'е, таму валанцёрка дзейнічае з дакладнасцю ювеліра.
Крылаты бумеранг
Многія з птушак не спяшаюцца адразу ляцець ад сваёй ратавальніцы. Двор дома ператварыўся ў своеасаблівую «станцыю дазапраўкі» для ачунялых птушак.
«Я выпускаю птушак проста ў двары, таму яны ведаюць, куды можна вярнуцца па ежу. Напрыклад, дразды, якіх я адпусціла ў чэрвені, прыляталі да кармушкі яшчэ тыдні з два, пакуль канчаткова не адаптаваліся да дзікага жыцця», — з усмешкай расказвае Юлія.
Пару дзён таму валанцёрка выпусціла новую партыю — некалькіх карэспандэнты заўважылі на даху вальера.
«П'яныя» амялушкі
Юлію папрасілі развянчаць які-небудзь папулярны стэрэатып пра птушак. Яна без роздумаў выбірае міф пра «п'яных» амялушак.
Кажуць, што амялушкі, паеўшы ягад, якія забрадзілі, п'янеюць і падаюць без прытомнасці, а працверазеўшы — злятаюць.
«Гэта няпраўда, у прыродзе гэта так не працуе. Амялушкі — чародныя птушкі. Калі адна спалохалася і залецела ў шкло, за ёй усляпую ламанецца ўся чарада. Тое, што людзі прымаюць за «ап'яненне», насамрэч вельмі цяжкія чэрапна-мазгавыя траўмы і пераломы», — тлумачыць валанцёрка.
У Юліі якраз цяпер жывуць дзве такія амялушкі. Адну з іх да ратавальніцы ўвогуле прывезлі з Казані. Такія птушкі, на жаль, ужо ніколі не паляцяць, але тут яны змогуць жыць у бяспецы.
Дзікім птушкам месца на волі
На пытанне, ці не баліць сэрца кожны раз адпускаць падапечных, валанцёрка адказвае цвёрда і ўпэўнена. Яна лічыць, што птушка, якая можа лётаць, павінна быць свабоднай, без варыянтаў. Дома застаюцца толькі тыя, хто не выжыве на волі.
Перыядычна Юлія спрабуе прыстроіць птушак-інвалідаў, якія могуць камфортна жыць у клетцы, у добрыя рукі, але часта сутыкаецца з безадказнасцю.
«Больш за ўсё мяне раздражняе фраза: «Ой, аддайце нам птушачку, маё дзіця да яе так прывыкла!» Бацькам гэта толькі здаецца. Насамрэч за два дні прывыкнуць немагчыма. Гэта хвілінны капрыз», — дзеліцца суразмоўца.
Юлія дадае, што людзі часта не прыслухоўваюцца да парад па правільным кармленні, праз што птушкі доўга не жывуць. Валанцёрцы ўжо некалькі разоў прыходзілася паўторна ратаваць сваіх «выпускнікоў» ад чалавечага «клопату».
Урэшце, дзікая птушка — гэта не хатні гадаванец і ўжо дакладна не цацка, а любоў да яе мусіць пачынацца з разумення, а не з эгаістычных жаданняў завесці незвычайнага гадаванца.
Гэты здымак атрымаў самую высокую ацэнку ў намінацыі «Партрэты жывёл»
Птушкай года 2027 года стала шчурка-пчалаедка
На пляжы пад Браславам сфатаграфавалі вельмі рэдкую птушку
«Гэта будзе «Артэк» для жывёл». «Дом Брэсцкага бусла» ўратаваны: улады адгукнуліся
«Не такі ўжо ён белы і пухнаты». Кіраўнік цэнтра па ратаванні буслоў расказаў пра іх шмат цікавага
Цяпер чытаюць
31‑гадовы расіянін акруціў 17‑гадовую беларуску. Фінал гісторыі страшны: турма за наркотыкі, смерць дзіцяці, «СВА» і скрадзеныя грабавыя13
Каментары