Матроса-выратавальніка збілі з-за заўвагі выйсці з вады. «Я яшчэ і вінаваты»

Мужчына дадае: пасля перажытага ён шчыра не разумее, як далей ратаваць людзей, калі элементарная заўвага можа абярнуцца траўмамі, піша «Анлайнер».

Храналогія падзей

Вадаём на вуліцы Савецкай у Пружанах добра знаёмы не толькі мясцовым: у гэтай лакацыі ўжо двойчы праводзіўся рок-фестываль «Сонцастаянне». Возера штучнае, яго выкапалі яшчэ ў савецкія часы. Плаваць тут дазволена строга ў адведзеных зонах, пра што адпачывальнікаў папярэджваюць інфармацыйныя таблічкі. За бяспекай людзей на вадзе сочаць дзяжурныя матросы-выратавальнікі. Адзін з іх — Віктар. Да выхаду на пенсію мужчына быў кадравым ваенным, а на заслужаным адпачынку стаў заступаць на дзяжурствы ў летні сезон.

— Мы дзяжурым па двое кожныя два дні з 9:00 да 21:00, — расказвае суразмоўца. — Выратавальны пост размешчаны ў старым будынку былой помпавай станцыі, якая ў мінулыя гады падтрымлівала ўзровень вады. З-за таго, што берагі зарастаюць расліннасцю, большая частка вадаёма закрыта для купання. А для адпачынку арганізавана спецыяльнае месца. Мы патрулюем увесь вадаём, але асноўная задача — глядзець за адпачывальнікамі ў месцы, дазволеным для купання.

У той дзень стаяла анамальная спёка — пад сорак градусаў. Будынак помпавай станцыі, дзе знаходзіліся выратавальнікі, размешчаны з іншага боку добраўпарадкаванага пляжа.

— Было каля дзвюх гадзін дня, у вадзе плавала чалавек дзесяць, а можа, і крыху больш, — успамінае Віктар. — Я знаходзіўся на тэрыторыі пляжа, каб у выпадку няштатнай сітуацыі хутка зрэагаваць. Напарнік у гэты момант ненадоўга адышоў у бок парка ў грамадскую туалетную кабінку. Выратавальная камізэлька ляжала побач на раскладным крэсле: у шчыльнай сінтэтыцы ў такую спёку проста задыхаешся.

Па словах Віктара, у пэўны момант ён звярнуў увагу на двух хлапчукоў з ліку заўсёднікаў пляжа. Паспрачаўшыся аб чымсьці з равеснікамі, яны пайшлі ў зону, дзе заходзіць у ваду забаронена, і абодва залезлі ў ваду.

— Я ўзяў бэйдж і накіраваўся да гэтых хлопчыкаў. Яны мяне добра ведаюць, я іх — таксама: прадстаўляўся да гэтага не раз, — успамінае Віктар. — Хацеў проста выправадзіць дзяцей: на дне там старыя камунікацыі, трубы, старыя бетонныя пліты — словам, небяспечны ўчастак. Паспеў прайсці дзесьці трэць шляху, як да берага пад'ехала машына. З салона выйшлі два маладыя чалавекі: адзін тут жа распрануўся і пайшоў у ваду, другі застаўся на сушы.

Па словах суразмоўцы, наблізіўшыся да адпачывальнікаў, ён адразу ўключыў камеру на мабільным, захапіўшы ў кадр і папераджальную таблічку аб забароне купання. Відэафіксацыя — звычайная мера ў працы матроса-выратавальніка, калі трэба зафіксаваць нейкае парушэнне, тлумачыць суразмоўца.

— Паказальнікі стаялі з абодвух бакоў ад тых, хто купаўся, не заўважыць іх было немагчыма, — сцвярджае мужчына. — Я падышоў да вады, прадставіўся і папрасіў школьніка разам з тым хлопцам з машыны (назавем яго Павел. — Заўв. Onlíner) выйсці на бераг. У адказ Павел пачаў нешта перапытваць. Я паўтарыў патрабаванне і папярэдзіў: у адваротным выпадку тлумачыцца прыйдзецца ўжо ў іншым месцы (маючы на ўвазе міліцыю). На відэaзaпісу ўсё выразна зафіксавана: і мае словы, і яго.

Прыяцель Паўла, які стаяў на траве, сказаў яму: «Пойдзем, тут купацца забаронена». Той не звярнуў увагі на гэтыя словы, адразу накіраваўся да мяне і накінуўся: стаў выкручваць рукі, рваць адзенне, намагаючыся выбіць мабільнік. Я страціў раўнавагу і ўпаў у ваду проста з тэлефонам у руках…

У вадзе патасоўка працягнулася. Па словах Віктара, хлопец спрабаваў запіхнуць яго далей ад берага, ён жа супраціўляўся. Праз некаторы час мужчына выбраўся на сушу, паспрабаваў уключыць тэлефон.

— Хацеў выклікаць міліцыю, але тут адкульсьці ўзнікла жанчына і стала гучна абурацца, высвятляючы, куды і навошта я званю. У гэты момант я ўжо набіраў 102…

З матэрыялаў праверкі, якую пазней правядзе міліцыя, стане вядома: у машыне, якая заехала пад забаронныя знакі, знаходзілася сям'я — Павел, яго бацькі і прыяцель. Пакуль маладыя людзі адправіліся да возера, бацька з маці заставаліся ў легкавушцы. Жанчына, якая з'явілася на беразе, — маці Паўла. У міліцэйскім пратаколе пазначана, што яна «спрабавала перашкодзіць правядзенню відэаздымкі, закрывала аб'ектыў смартфона і хапала выратавальніка за адзенне і рукі, але ўдараў не наносіла».

Сам жа Віктар запэўнівае: маці вяла сябе не менш агрэсіўна, чым сын, а ён сам у той момант нічога не здымаў.

— Лінія 102 была занятая. Жанчына на павышаных тонах паўтарала, што гэта яе сын і нікуды званіць не трэба, паралельна спрабуючы вырваць слухаўку. Я зноў націснуў запіс, разлічваючы зняць нумары аўтамабіля і дзеянні жанчыны, каб потым іх было прасцей знайсці. Яна працягнула драпацца, біць куды прыйдзецца, упілася ў адзенне і крычала хлопцам, каб яны з'яджалі. Вадзіцель сапраўды завёў машыну і з'ехаў, а яны ўсе засталіся.

— Што ў гэты час рабіў сябар Паўла?

— Спачатку ён стаяў на беразе, а пасля патасоўкі стаў угаворваць яго пайсці. У пэўны момант яму гэта ўдалося — яны ўдвух адышлі ў бок. А жанчына працягвала разбірацца са мной, — кажа Віктар.

Далей, па словах мужчыны, яму ўдалося вырвацца, і жанчына разам з хлопцамі пайшла ў бок, куды раней з'ехала машына. Пасля Віктар паўторна выклікаў міліцыю.

Адпачывальнікі: «Не ведалі, што гэта матрос-выратавальнік»

З другім бокам канфлікту звязацца не ўдалося, але яго пазіцыя адлюстравана ў дакументах, якія перадаў журналістам Віктар. Там сказана: прыехаўшы на вадаём, Павел адразу пайшоў купацца. У гэты час там жа купаўся хлопец, побач яшчэ адзін лавіў рыбу.

Са слоў хлопца, ён не заўважыў забаронных таблічак ні на ўездзе, ні ля вады, калі ішоў купацца. Вынырнуўшы з вады, ён пачуў, як незнаёмы мужчына нешта крыкнуў яму з берага. Перапытаўшы, зразумеў: той просіць выйсці яго з вады і пры гэтым здымае на мабільны тэлефон. Павел адзначыў, што яго абурыла «грубая форма размовы з боку незнаёмца», а таксама пагроза «працягнуць размову ў іншым месцы».

Выйшаўшы на бераг, хлопец паспрабаваў забраць тэлефон і выдаліць запіс, таму наблізіўся да Віктара і паспрабаваў узяць за руку, але выратавальнік адвёў яе ў бок. Па версіі Паўла, у яго атрымалася перахапіць руку Віктара, а той, вырываючыся, не ўтрымаўся і ўпаў у ваду. Хлопец сцвярджае, што неаднаразова спрабаваў дапамагчы — хапаў выратавальніка за адзенне, але той зноў падаваў назад.

Пазней да месца канфлікту падышла маці Паўла. У дакументах гаворыцца, што жанчына спрабавала перашкодзіць здымцы: закрывала аб'ектыў, хапала мужчыну за рукі і адзенне, але «не біла». Менавіта ў гэты момант, па версіі другога боку, траўмы маглі быць атрыманы «пры хапанні за руку і адзенне».

У дакументах таксама пазначана, што Павел не ведаў, што да яго звяртаецца матрос-выратавальнік: мужчына, які падышоў, быў «у звычайным адзенні, без якіх-небудзь адметных знакаў», і ён не чуў, як той прадстаўляўся. Хлопец мяркуе, што яго здымалі «каб пасля выкласці ў інтэрнэт» без згоды.

«Выразна не акрэсліў свае патрабаванні перад навакольнымі»

Праз тыдзень пасля інцыдэнту Віктар прайшоў судова-медыцынскую экспертызу, хоць упэўнены, што яго маглі накіраваць на яе і раней.

У заключэнні зафіксаваны шматлікія пашкоджанні: сасадзіны ў завушнай вобласці злева, траўмы левага плечавога сустава з распаўсюджваннем у падпахавую вобласць, пашкоджанні ў правай ключычнай вобласці і на левым перадплечцы; кровападцёкі на пярэдняй паверхні грудной клеткі справа і на яе прамым баку. Экспертыза кваліфікавала гэтыя пашкоджанні як «нанесеныя тупымі цвёрдымі прадметамі»; па заключэнні, яны маглі ўтварыцца «ў выніку не менш чым шасці траўміруючых дзеянняў і адносяцца да цялесных пашкоджанняў, якія не пацягнулі кароткатэрміновага расстройства здароўя або нязначнай стойкай страты працаздольнасці».

Гэта значыць, выратавальнік атрымаў не менш за шэсць удараў. Па заяве пацярпелага міліцыя пачала праверку.

У пачатку ліпеня Віктар атрымаў афіцыйны адказ: вытворчасць па адміністрацыйнай справе спынілі, бо ў дзеяннях нападаючых угледзелі прыкметы складу крымінальнага злачынства — па ч. 1 арт. 339 КК РБ («Хуліганства»).

З гэтым рашэннем Віктар згадзіўся, але калі ў пачатку жніўня са Следчага камітэта прыйшла адмова ў завядзенні крымінальнай справы і перакваліфікацыі дзеянняў сына і маці ў адміністрацыйную, мужчына яе абскардзіў. Паўлу інкрымінавалася ч. 1 арт. 10.1 КаАП РБ — «Наўмыснае прычыненне цялеснага пашкоджання». Маці ж хлопца інкрымінавалі адразу дзве артыкулы КаАП — ч. 1 арт. 10.1 і арт. 19.1 («Дробнае хуліганства»).

Вось як рашэнне тлумачыцца ў дакументах: «Узнікненню названага канфлікту паспрыялі няправільныя дзеянні [даныя матроса-выратавальніка], які працаваў з парушэннем формы адзення, і парушальнікі не маглі ідэнтыфікаваць яго як выратавальніка, які выконваў свае працоўныя абавязкі, а таксама выразна не акрэсліў свае патрабаванні і дзеянні перад навакольнымі <…>, якія добрасумленна памыляліся адносна супрацьпраўных дзеянняў [даныя матроса-выратавальніка]».

У канцы жніўня Віктар атрымаў яшчэ адно паведамленне — ужо з УУС Брэсцкага аблвыканкама. У ім паведамлялася: адміністрацыйная вытворчасць у дачыненні да Паўла зноў спынена, а яго маці прыцягнута да адказнасці па артыкуле 19.1 КаАП (дробнае хуліганства). Цяпер, прызнаецца мужчына, ён не ведае, у якім статусе знаходзіцца яго справа: апошні раз яна была з суда адпраўлена ва УУС для ліквідацыі недахопаў.

«Не разумею цяпер, як ратаваць людзей»

Віктар вырашыў надаць гісторыі галоснасць, бо шчыра не разумее, чаму ў выніку аказаўся «кругом вінаваты».

У службовай інструкцыі, прадастаўленай ім журналістам, напісана: «матрос-выратавальнік нясе адказнасць за бяспеку адпачываючых грамадзян», а таксама абавязаны «тлумачыць грамадзянам правілы бяспечных паводзін у мэтах прадухілення няшчасных выпадкаў на вадзе».

Віктар дзяжурыць каля вады не першы сезон і прызнаецца, што бачыў усякае.

— Бывае, адпачывальнікі рэагуюць на заўвагі надзвычай агрэсіўна: пагражаюць «сустрэчай у цёмным завулку», абражаюць. Камер назірання на вадаёме няма. Але калі ў такія моманты дастаеш тэлефон і ўключаеш запіс, абсалютная большасць тут жа астывае і пачынае весці сябе больш-менш адэкватна.

Раней на гэтым возеры ўжо танулі людзі — тры чалавекі, і ўсе ў нецвярозым стане. Натуральна, спрабуеш папярэдзіць пра небяспеку, калі хтосьці лезе ў ваду ў неналежным месцы. Там на дне густая расліннасць, старыя трубы, адбыцца можа што заўгодна нават з цвярозым.

І вось што мне незразумела: па інструкцыі мы абавязаны сачыць за парадкам, але якія ў нас, матросаў-выратавальнікаў, рэальныя паўнамоцтвы? — задаецца пытаннем Віктар. — У выніку я зрабіў заўвагу — і на мяне накінуліся. І вось ці варта мне пасля гэтага да кагосьці падыходзіць і аб чымсьці папярэджваць? Пры гэтым калі з чалавекам нешта здарыцца, вінаваты буду я — бо не выканаў пункт інструкцыі.

— Пасля гэтага выпадку вернецеся на станцыю ў наступным сезоне?

— Не ведаю, жонка мяне адгаворвае. Магчыма, пройдзе час і нешта зменіцца. Я ж не патрабую нейкага строгага пакарання. Калі міліцыя прыехала па выкліку і спытала, як я хачу іх прыцягнуць, я адказаў: «Не трэба прыцягваць. Вы проста пагаварыце, патлумачце, каб людзі разумелі: выратавальнік робіць заўвагі ім жа на карысць, спрабуючы прадухіліць бяду». Каб адпачывальнікі хоць якуюсьці адказнасць за сябе неслі. Тыя ж дзеці часта прыходзяць купацца без дарослых. Пачынаеш высвятляць, у чым справа, — некаторыя адразу пагражаюць: маўляў, ды ў мяне тата такі-та! Бывае, ламаюць пляжнае абсталяванне — тады мы адпраўляем відэа ў міліцыю, і бацькі кампенсуюць шкоду.

З моманту інцыдэнту прайшло амаль тры месяцы, але атрыманыя траўмы ўсё яшчэ часам турбуюць мужчыну.

— Зараз я хаджу на працэдуры, звязаныя з болем у руцэ. А калі б здарылася ў той момант бяда, я не змог бы ў поўнай меры выканаць свае службовыя абавязкі, каб яе прадухіліць. Пры гэтым у дакументах пазначана, што траўмы не пацягнулі нават кароткатэрміновага расстройства здароўя і працаздольнасці, — разводзіць рукамі суразмоўнік. — Атрымліваецца, калі б я знаходзіўся на змене ў камізэльцы, то на мяне б не накінуліся, а раз без яе — то можна? Выходзіць, толькі камізэлька вызначае мой статус? Але ж падчас патасоўкі я трымаў у руцэ бэйдж — проста ніхто не захацеў звяртаць на яго ўвагі.

— Гэта значыць, вы ўпэўнены, што наяўнасць формы нічога б не змяніла?

— Форма важная, не спрачаюся. Нават калі яны падумалі, быццам іх здымае старонні чалавек і гэта выклікала незадавальненне, можна ж было выклікаць міліцыю, а не накідвацца з кулакамі. У выніку замест абароны і падтрымкі я атрымаў заключэнне пра тое, што ва ўсім, груба кажучы, вінаваты сам.

• 1
• 0
• 2
• 3
• 0
• 0
• 4
• 0