Калі б вам на карту кожны месяц прыходзіла 10 тыс. рублёў, на што б вы іх трацілі? 29‑гадовы мінчук Ягор працягвае жыць у здымным жыллі, карыстацца старым айфонам і адкладаць грошы на ўласныя квадратныя метры.
«Да 26 гадоў вялікіх грошай наогул не бачыў»
Ягору 29 гадоў, ён жыве ў Мінску і сумяшчае дзве працы. Асноўная — у аддзеле закупак, дзе мужчына зарабляе 3,3 тыс. рублёў у месяц, а паралельна ён займаецца рэкламай у сацыяльных сетках і месенджарах, што прыносіць яму яшчэ прыкладна 6,7 тыс. рублёў штомесяц. У выніку на руках у хлопца каля 10 тыс. рублёў.
— На такі даход я выйшаў адносна нядаўна, прыкладна год таму. Наогул, сваю працоўную кар'еру я пачынаў з банка, уладкаваўся туды адразу пасля заканчэння вучобы. Заробак тады была нешта каля 800 рублёў. Прыкладна з 20 да 24 гадоў я працаваў у продажах на розных прадпрыемствах, дзе атрымліваў ужо 1000—1200 рублёў. Пазней перайшоў у закупкі і па сённяшні дзень у гэтай прафесіі. Да 26 гадоў якіх-небудзь вялікіх грошай у мяне не было наогул, але ўсё змянілася, калі брат пачаў займацца рэкламай у месенджарах. У яго справа пайшла, і ён расказаў мне, што на гэтым можна зарабляць, і прапанаваў паспрабаваць разам. Так мы пачалі працаваць удвох.
— Спачатку мы стваралі каналы ў Telegram, прысвечаныя псіхалогіі і самаразвіццю. Прыцягвалі туды падпісчыкаў праз Instagram, а потым прадавалі рэкламу іншым каналам падобнай тэматыкі. Па сутнасці, у цябе ёсць аўдыторыя, а іншыя ўладальнікі каналаў плацяць за магчымасць расказаць ёй пра сябе. Асноўныя рэкламадаўцы ў нас з Расіі, таму даводзіцца падладжвацца пад тое, якімі сэрвісамі карыстаюцца людзі там.
Адразу вялікіх грошай не было, праз, напэўна, год, агульны даход дайшоў да 3 тысяч рублёў, потым да 4 тысяч, 5 тысяч Паступова рэкламных заказаў станавілася больш, і ў нейкі момант я зразумеў, што на дадатковай працы атрымліваю ўжо больш, чым на асноўнай. Пры гэтым не скажу, што цяпер любы чалавек можа стварыць канал і праз месяц зарабляць тысячы рублёў. Калі мы пачыналі, можна было прыцягваць падпісчыкаў практычна бясплатна, а цяпер, каб раскруціць новы канал хоць бы да 10 тыс. падпісчыкаў, па маіх падліках, давядзецца ўкласці прыкладна эквівалент $2 тыс. у рэкламу.
Звальняцца з асноўнай працы я не збіраюся: афіцыйнае працаўладкаванне таксама дае свае перавагі. Напрыклад, калі збіраешся браць крэдыты або растэрміноўкі, іх без даведкі аб зарплаце не даюць. Ну і гэта дадатковы даход, само сабой.
«Нават з такім заробкам кватэру купіць няпроста»
Ягор жанаты, у пары двое маленькіх дзяцей: малодшаму яшчэ няма года, а старэйшаму хутка споўніцца тры. Жонка ў дэкрэце, сям'я жыве ў здымнай кватэры. За арэнду кожны месяц даводзіцца аддаваць эквівалент $350, яшчэ каля 200 рублёў сыходзіць на «камуналку». Але, як высветлілася, гэта далёка не самыя вялікія выдаткі сям'і.
— Самы вялікі артыкул «выдаткаў» у нас — грошы на ўласнае жыллё. Прыкладна год таму мы пачалі збіраць і кожны месяц адкладаем па 3600 рублёў. Плюс ёсць растэрміноўкі і іншыя абавязковыя плацяжы, у тым ліку інтэрнэт, — на ўсё гэта сыходзіць каля 500 рублёў. Калі скласці арэнду, «камуналку», растэрміноўкі і ўзнос на кватэру, атрымліваецца прыкладна 5,5 тыс. рублёў у месяц. Гэта значыць больш за палову майго даходу мы адразу аддаём на абавязковыя плацяжы.
Пры гэтым стараемся купляць валюту і дадаткова адкладаць яшчэ па $500—700. Таму, калі людзі чуюць, што я зарабляю 10 тыс. рублёў, яны, напэўна, уяўляюць, што ў мяне кожны месяц уся гэтая сума расходуецца на забавы і пакупкі. Хоць гэта зусім не так, на само жыццё ў мяне застаецца каля 3—3,5 тыс. рублёў у месяц.
Наогул, калі ў цябе двое маленькіх дзяцей і няма ўласнага жылля, нават 10 тысяч рублёў не здаюцца нейкай неверагоднай сумай. Так, мы можам спакойна аплачваць штодзённыя выдаткі, купляць штосьці і адкладаць грошы. Але асноўная мэта цяпер — свая кватэра, і дзеля яе мы гатовы кожны месяц «адкладаць» даволі вялікую частку заробку. Хочам сабраць хаця б эквівалент $40—50 тыс., каб можна было ўнесці першапачатковы ўзнос і разглядаць варыянты з растэрміноўкай ад забудоўшчыка. Зразумела, што хочацца купіць кватэру як мага хутчэй, але пакуль даводзіцца чакаць.
— А чаму не купілі жыллё ў крэдыт?
— Узнікла праблема з паручыцелямі: для неабходнай для нас сумы патрэбны людзі з дастаткова высокімі афіцыйнымі заробкамі, а сярод нашых сваякоў і знаёмых такіх няма. Так што пакуль працягваем збіраць на першапачатковы ўзнос.
«Раней адкладаў паходы да ўрачоў, пакуль што-небудзь не забаліць»
З абавязковымі плацяжамі разабраліся, але ж не толькі дзеля аплаты рахункаў Ягор працуе на дзвюх працах. Што змяняецца ў паўсядзённым жыцці, калі грошай становіцца прыкметна больш? І на што цяпер можна траціцца без доўгіх разважанняў?
— Калі трэба купіць падгузнікі, харчаванне, адзенне ці штосьці яшчэ, мы асабліва не задумваемся пра кошт. Не скажу, што наогул не глядзім на цэны, але такога, каб адмаўляцца ад неабходнага праз грошы, у нас няма. Калі дзіця штосьці захацела, напрыклад цацку, мы можам купіць яе проста так, не чакаючы дня нараджэння ці Новага года. А потым надыходзіць свята, і мы з жонкай сядзім і думаем, што яму падарыць, таму што ўсё, што ён хацеў, мы ўжо купілі. Напэўна, гэта не зусім правільна, але пакуль у нас так.
Мы цалкам можам дазволіць сабе з'ездзіць куды-небудзь у адпачынак, але тут пачынаюцца рознагалоссі з жонкай. Яна хоча на мора, а я пакуль супраць, бо ў нас маленькія дзеці і мне страшнавата ляцець з імі на самалёце. Пастаянна думаю: а раптам штосьці здарыцца ў дарозе ці ўжо на адпачынку? Пакінуць дзяцей нам няма з кім. Нашы бацькі працуюць, а наймаць няню і давяраць дзяцей чужому чалавеку я не хачу. Таму пакуль адпачываем у Беларусі, напрыклад здымаем на беразе возера домік на тыдзень.
Калі гаварыць пра тое, што змянілася з ростам даходу, то для мяне адна з самых важных рэчаў — здароўе. Я раз на год праходжу паўнавартаснае абследаванне ў прыватных клініках, здаю неабходныя аналізы і нават не задумваюся, колькі ўсё гэта будзе каштаваць. Хоць раней, калі атрымліваў каля 2,5 тыс. рублёў, я пастаянна адкладаў візіты да ўрачоў да таго моманту, пакуль што-небудзь не забаліць.
Наш рацыён з ростам заробку асабліва не змяніўся, ядзім прыкладна тое ж самае, што і раней. Але мяса, садавіну і гародніну цяпер часцей купляем на фермерскіх рынках. Так, там даражэй, затое, на мой погляд, прыкметная розніца ў смаку і якасці прадукцыі.
А вось што датычыцца адзення, то цяпер мы ўсё часцей выбіраем рэчы вядомых брэндаў. Не таму, што хочацца камусьці штосьці даказаць, проста з'явілася магчымасць купляць тое, што падабаецца, не асабліва абмяжоўваючы сябе ў цане. Хоць не магу сказаць, што і раней мы хадзілі па крамах з калькулятарам. Нават калі я зарабляў значна менш, калі хацелася купіць нейкія прадукты ці рэч, то я іх звычайна купляў.
Проста цяпер стала значна менш нагод задумвацца, ці можам мы нешта сабе дазволіць
«Сваякі не вераць, што можна зарабляць такія грошы»
Здавалася б, з такім заробкам можна мяняць айфоны кожны год і наогул не ведаць, што такое растэрміноўка. Але ў Ягора свая логіка выдаткаў: дзесьці ён гатовы выкласці некалькі тысяч адразу, а дзесьці аддае перавагу расцягнуць плацяжы на паўгода.
— Напрыклад, год таму я купіў жонцы iPhone 16 Pro. Аплаціў адразу, без растэрміноўкі, хоць сам да гэтага часу хаджу з iPhone 13 і мяняць яго не збіраюся. Мне тэлефон патрэбны для таго, каб тэлефанаваць, карыстацца інтэрнэтам і працаваць. Я асабліва не фатаграфую, відэа не здымаю, таму сэнсу купляць новую мадэль не бачу. Нядаўна купілі ложак за 3500 рублёў. Яго ўжо бралі ў растэрміноўку на паўгода, плацёж складаў каля 700 рублёў у месяц — некалькі месяцаў таму цалкам разлічыліся. Калі растэрміноўка сапраўды беспрацэнтная і выніковы кошт не мяняецца, чаму б ёй не скарыстацца? Неабавязкова аддаваць усю суму адразу, але вось калі за тэлефон або якую-небудзь тэхніку «ў растэрміноўку» даводзіцца пераплачваць ледзь не ўдвая, тады прасцей купіць адразу за свае.
Яшчэ я гуляю ў вялікі тэніс — на яго штомесяц сыходзіць прыкладна 300—400 рублёў.
— Як рэагуюць на ваш заробак сябры і знаёмыя?
— Наогул, сярод маіх знаёмых ёсць некалькі чалавек, якія зарабляюць прыкладна столькі ж, колькі я, так што якога-небудзь здзіўлення ў іх няма. А вось сваякі часам рэагуюць цікава. Напрыклад, мая мама працуе прадаўцом і атрымлівае каля 1 тыс. рублёў. Яна перыядычна кажа, што цэлы месяц працуе за гэтую тысячу, а мы з братам можам зарабіць столькі за тры дні.
Іншыя сваякі таксама не заўсёды вераць, што ў Беларусі рэальна атрымліваць 10 тыс. рублёў. Асабліва складана тым, хто ўсё жыццё працаваў у адным месцы і на адной пасадзе, а яго максімальны заробак быў, дапусцім, 3 тыс. рублёў. Вось такім людзям як ні тлумач, яны ўсё роўна табе не павераць і скажуць, што ты перабольшваеш. І я іх выдатна разумею, таму што яшчэ тры-чатыры гады таму сам не верыў, што змагу столькі зарабляць. Думаў, такія грошы бываюць хіба што ў IT, а аказалася, што ёсць і іншыя варыянты.
З боку можа падацца, што дзве працы павінны займаць у Ягора ўвесь час. Але свой графік ён выбудаваў так, каб адно не занадта перашкаджала другому. Днём — офіс і закупкі, у перапынках — рэкламныя пытанні з тэлефона. Пасля чатырох гадзін можна адпраўляцца дадому — праўда, там працоўныя справы не заканчваюцца.
— Якога-небудзь выгарання ад сваёй справы я не адчуваю. Мне цікава ўсім гэтым займацца, мець зносіны з рэкламадаўцамі, развіваць каналы. Захацеў — папрацаваў, спатрэбіўся перапынак — адклаў тэлефон і займаешся сваімі справамі. А вось на звычайнай працы выгаранне цалкам можа быць, асабліва калі ўсе задачы ўжо выканаў, але ўсё роўна абавязаны сядзець у офісе да канца працоўнага дня.
«Да добрага заробку хутка прывыкаеш»
Засталося, бадай, самае цікавае пытанне: а сам ён задаволены тым, колькі зарабляе?
— Я лічу, што 10 тыс. рублёў у месяц для Беларусі — вельмі камфортны даход, але пры ўмове, што ў цябе ўжо ёсць уласная кватэра і машына. Дапусцім, жыллё засталося ад бацькоў або ты паспеў купіць яго некалькі гадоў таму, калі цэны былі ніжэйшыя, — тады ўвогуле выдатна. У мяне ж сітуацыя іншая. Такога, каб я атрымаў 10 тыс. і мог спакойна выдаткаваць іх на сябе, за апошнія паўтара года дакладна не было.
Калі б у нас ужо была свая кватэра, я б, напэўна, наогул не думаў пра тое, што трэба зарабляць больш. Але канкрэтна для мяне ў маёй сітуацыі я лічу, што па-сапраўднаму камфортны заробак быў бы дзесьці на ўзроўні 20 тыс. рублёў у месяц. Хаця, ведаеце, да грошай хутка прывыкаеш. Яшчэ два-тры гады таму мне здавалася, што 5 тыс. рублёў — гэта проста велізарны заробак, а цяпер я атрымліваю 10 тыс., і мне ўсё роўна хочацца больш.
— Як ставіцеся да фразы «Шчасця за грошы не купіш»?
— Не магу сказаць, што грошы наогул ніяк не ўплываюць на шчасце. Зразумела, што здароўе ці чалавечыя адносіны за іх не купіш, затое можна зрабіць жыццё сваёй сям'і больш камфортным. Калі зарабляеш няшмат, забавы часта абмяжоўваюцца тым, што можна дазволіць сабе бясплатна: напрыклад, схадзіць на дзіцячую пляцоўку з дзецьмі каля дома. А цяпер мы можам практычна кожныя выхадныя выбірацца кудысьці. Мне падабаецца глядзець, як дзеці радуюцца цацкам і сумесным паездкам. Апошнія пару гадоў я ўсё больш заўважаю, што, калі яны шчаслівыя, я і сам шчаслівы. І грошы тут таксама адыгрываюць ролю, таму што дзякуючы заробку я магу даць ім больш магчымасцей.
— Што вы можаце параіць людзям, якія зарабляюць 2—3 тыс. рублёў і хочуць выйсці на 10 тыс.?
— Якога-небудзь універсальнага адказу ў мяне няма. Мне не вельмі падабаюцца ўсе гэтыя парады ў духу «Прайдзі курсы, павер у сябе — і пачнеш зарабляць». Мы з братам проста знайшлі кірунак, які аказаўся прыбытковым. Магчыма, у чымсьці нам пашанцавала, але мы яшчэ ўклалі ў гэта грошы і час.
Каб пачаць нешта сваё, часта патрэбны ўкладанні, прычым гэта не 500 і не 1000 рублёў, а значна больш. І я выдатна разумею, чаму многія баяцца рызыкаваць: ніхто ж не гарантуе, што грошы вернуцца. Але і купляць якія-небудзь курсы за 3—10 тыс. рублёў я б не раіў. Я лічу, што спачатку можна проста паспрабаваць рабіць нешта самастойна, паглядзець бясплатныя матэрыялы, тыя ж відэа на YouTube, а ўжо потым вырашаць, ці варта ўкладваць грошы ў навучанне. Калі ў цябе ёсць рэальны інтарэс да справы, то ў цябе ўсё атрымаецца і без дарагіх курсаў, а калі інтарэсу няма, то сам па сабе курс за вялікія грошы наўрад ці штосьці зменіць.
Каментары