Paźniak ab pravapisach: Ad «filolohii» dy «archeolohii» varta admovicca

«Maja pazycyja tut (zaśviedčanaja nia raz), što kali va ŭmovach antynacyjanalnaj ułady nie dazvalajuć na dziaržaŭnym uzroŭni karystacca adzinym ŭnarmavanym biełaruskim klasyčnym pravapisam, to niachaj ludzi pakul što (da lepšaha času) karystajucca niefarmalna roznymi pravapisami, aby pa-biełarusku, — cytuje Paźniaka pieramoha.org. — Pazycyja kulhavaja, ale takija jość umovy, jakija inakš nia vykarystaješ. Čas pakaža, jakoje napisańnie lepšaje i nieabchodnaje. Paśla palityčnych pieramienaŭ i viartańnia da nacyjanalnaj dziaržaŭnaj palityki, usio vierniecca ŭ normu.

Tak jano i ruchajecca. Niechta ŭžyvaje «klasyku», niechta piša na «narkomaŭcy», časopis «Dziejasłoŭ» vypracavaŭ svaju normu napisańnia, i navat asobnyja piśmieńniki ŭklučylisia ŭ pošuki ŭniversalnaha padychodu.

…Miarkuju, što hety praces, jaki doŭžycca ŭžo čverć stahodździa, daje naturalnym čynam adkazy na pytańni. Biez sumnivu musiać być adkinutyja reštki narkomaŭskaha kalectva ŭ pravapisie. Ale zrazumieła taksama, što pravapis pa Taraškieviču taksama patrabavaŭ biełaruskaha padychodu i ŭdakładnieńniaŭ. Niekatoryja niearhaničnyja formy słoŭ nia varta ažyŭlać, nie pryžyvucca, kolki b ni kazali entuzijasty «filolohija» dy «archeolohija», «filolah» dy «archeolah». Tut spałanizavany, skručany zaŭziatarami varyjant vilenskaj havorki, typovy anachranizm. Varyjant «fiłałohija», «archieałohija» — lepšy. Tak usie biełarusy (akramia samych ćviordych i niekrytyčnych prychilnikaŭ hramatyki Taraškieviča) i havorać. Nie zabyvajma, taksama, što ŭ praviłach byvajuć vyklučeńni.

U 2005 hodzie ŭ vyniku šmathadovaj pracy fiłołahaŭ-entuzijastaŭ byŭ raspracavany madernizavany varyjant klasyčnaha pravapisu. Jon nie pryznany režymnaj uładaj, ale sprava zroblena. Udakładnieny i sistematyzavany klasyčny pravapis isnuje. Nacyjaźbierahajučaje i movatvornaje značeńnie jon nabudzie tolki tady, kali pojdzie ŭ škoły, va ŭniversitet, na radyjo i telebačańnie, u hazety i vydaviectvy. A pakul što zastajecca jamu miesca častkova ŭ Siecivie, častkova ŭ zamiežnym druku, častkova na radyjo i ŭ telebačańni z-za miažy.

Pa vialikamu koštu (znoŭ viartajusia da pačatku razvah), kali ŭvieści nieabchodnaje ŭžyvańnie miakkaha znaku (pa hramatycy Taraškieviča) navat u ciapierašni, pryniaty ŭžo pry režymie pravapis, to jon (hety pravapis) taksama vykonvaŭ by nieabchodnuju i adekvatnuju funkcyju ŭ movie i byŭ by šyrej zapatrabavany ŭ hramadztvie. Biełaruskaja mova zahučeła b tak, jak vymahaje jaje pryroda. Tut, adnak, užo sprava budučyni», — piša Paźniak.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0