Štučny intelekt rašyŭ matematyčnuju zadaču, jakaja 80 hadoŭ staviła navukoŭcaŭ u tupik
Niadaŭna śviet navuki ŭskałychnuła navina: madel OpenAI zmahła samastojna rašyć adnu z samych viadomych zadač u kambinatornaj hieamietryi, nad jakoj matematyki pracavali amal vosiem dziesiacihodździaŭ. Jašče bolš niečakanym stała toje, što štučny intelekt źniapraŭdziŭ hipotezu, jakuju mnohija ličyli pravilnaj. Čamu ludzi nie mahli znajści hetaje rašeńnie raniej i nakolki surjozna taki pośpiech moža źmianić navuku, raskazvaje The Wall Street Journal.
Historyja hetaj zadačy pačałasia bolš za 80 hadoŭ tamu i źviazana ź imiem Pała Erdzioša (Erdős Pál) — adnaho z samych pładavitych i ekscentryčnych matematykaŭ XX stahodździa, što vandravaŭ pa śviecie z adnym čamadanam. Vučony pakinuŭ paśla siabie sotni navukovych prac i ceły śpis składanych pytańniaŭ. Siarod jaho lubimych zadač była tak zvanaja prablema adzinkavaj adlehłaści.
Sutnaść hetaj zadačy na pieršy pohlad zdajecca prostaj: kali vy pastavicie na arkušy papiery peŭnuju kolkaść kropak, jakaja maksimalnaja kolkaść par hetych kropak moža znachodzicca na adlehłaści roŭna ŭ adnu adzinku adna ad adnoj?
U 1946 hodzie Erdzioš prapanavaŭ raźmiaščeńnie n kropak u vyhladzie śpiecyjalnych kratak i vykazaŭ hipotezu, što pry luboj inšaj kanfihuracyi kolkaść par kropak na adlehłaści na adnu adzinku nie budzie istotna bolšaj. Za rašeńnie hetaj zadačy Erdzioš u svoj čas pryznačyŭ uznaharodu 500 dalaraŭ. Dziesiacihodździami matematyki sprabavali paćvierdzić jaho zdahadku, ale ŭsie sproby zakančvalisia niaŭdačaj.
Situacyja źmianiłasia, kali za spravu ŭziaŭsia štučny intelekt ad OpenAI. Daśledčyki dali novaj madeli hetuju zadaču ŭ jakaści testu, kab vyśvietlić, ci lepšaja jana za papiarednija madeli, nie čakajučy siensacyi.
Adnak vynik ašałamiŭ navat skieptykaŭ: ŠI nie prosta rašyŭ zadaču, jon źniapraŭdziŭ hipotezu Erdzioša. Madel pakazała, što kolkaść par kropak, jakija znachodziacca na adlehłaści na adnu adzinku adna ad adnoj, moža raści chutčej, čym mierkavaŭ Erdzioš. Takim čynam jahonaja daŭniaja hipoteza akazałasia pamyłkovaj.
Čamu ludzi prapuskali hetaje rašeńnie stolki hadoŭ?
Navukoŭcy vyłučajuć niekalki asnoŭnych pryčyn. Adna z mahčymych pryčyn u tym, što bolšaść daśledčykaŭ dziesiacihodździami sprabavała dakazać hipotezu Erdzioša. Sam kirunak pošuku byŭ zadadzieny papiaredniaj historyjaj zadačy. Madel ža nie mieła takich intelektualnych abmiežavańniaŭ i była hatovaja razhladać navat małavierahodnyja šlachi.
Inšaja pryčyna źviazanaja z tym, jak pracuje sučasny štučny intelekt. Ludzi zvyčajna śpiecyjalizujucca ŭ adnosna vuzkich halinach. Madel moža adnačasova vykarystoŭvać viedy z roznych raździełaŭ matematyki. U hetym vypadku rašeńnie abjadnała idei z ałhiebraičnaj teoryi likaŭ i dyskretnaj hieamietryi — abłaściej, jakija tradycyjna ličacca davoli dalokimi adna ad adnoj.
Narešcie, štučny intelekt vałodaje praktyčna nieabmiežavanaj ciarplivaściu. Jon moža hadzinami i dniami praviarać kirunki, jakija čałaviek paličyŭ by bieznadziejnymi i zakinuŭ.
Pavodle acenak daśledčykaŭ, madel stvaryła chod razvažańniaŭ abjomam kala 75 tysiač słoŭ — prykładna stolki ž, kolki ŭ pieršaj knizie pra Hary Potera. ŠI ž pracavaŭ bieź pierapynkaŭ na son, ježu ci inšyja spravy. Pavodle acenak, na ŭsio rašeńnie spatrebiłasia kala 32 hadzin pracy mahutnaha sierviera i prykładna 1000 dalaraŭ vydatkaŭ na vyličeńni.
Štučny intelekt mianiaje budučyniu navuki
Takija kardynalnyja źmieny ŭ navukovym śviecie mohuć vyklikać roznyja pačućci — ad tryvohi da zachapleńnia. Adnak sami raspracoŭščyki z OpenAI hladziać na budučyniu matematykaŭ ź niečakanym aptymizmam. Jany ŭpeŭnieny: štučny intelekt nie źniščyć prafiesiju, a, naadvarot, dapamoža ludziam dasiahnuć novych vyšyń.
U jakaści prykładu jany pryvodziać šachmaty. Kaliści bajalisia, što kampjutarnyja pieramohi nad čempijonami zabjuć cikavaść da hulni. Nasamreč adbyłosia advarotnaje: dziakujučy analizu mašyn, ludzi stali hulać lepš i hłybiej razumieć stratehiju.
ŠI dla matematyka — heta jak zvyšmahutny kalkulatar: jon nie zabivaje cikaŭnaść, a pašyraje miežy. Navukoŭcy ŭžo pačali vykarystoŭvać mietady, znojdzienyja madellu, kab šturmavać inšyja składanyja zadačy, jakija raniej zdavalisia niepadjomnymi.
Biezumoŭna, treba zachoŭvać ćviarozy pozirk. Rašeńnie adnoj, chaj i znakamitaj, zadačy Erdzioša — heta jašče nie stvareńnie «zvyščałaviečaha intelektu». Ale ihnaravać hety fakt užo niemahčyma.
Heta historyja stała čarhovym dokazam taho, što štučny intelekt zdolny ruchać napierad fundamientalnuju navuku ŭ luboj halinie, dzie jość składanyja zadačy. Hipoteza ab karyści ŠI dla vialikaj navuki — heta ŭžo dakazany fakt. Abo, jak u vypadku z zadačaj Erdzioša, — bliskučaje abviaržeńnie starych sumnievaŭ.
Kab nie płacić padatak na sabak, minčuki pačali zdavać ich u punkty adłovu25
Kamientary