Пакуль УСУ наносяць удары па НПЗ, Расія атакуе ўкраінскія АЗС. Якія наступствы гэтых атак?
«Хутка запраўляйцеся і едзьце», — папярэджвае вадзіцеляў мэр Харкава, другога па велічыні горада Украіны.

У панядзелак дзве аўтазаправачныя станцыі ў Харкаве падвергліся атакам расійскіх бяспілотнікаў. Паводле даных улад горада, два чалавекі атрымалі раненні. У выніку яшчэ аднаго нападу на аўтазаправачную станцыю ў Крывым Рогу на мінулым тыдні загінулі тры чалавекі.
Расійскія вайскоўцы пачалі наносіць удары па цывільных аўтазаправачных станцыях з дапамогай беспілотнікаў і ракет у красавіку. Асноўная частка ўдараў прыпадае на АЗС паблізу лініі фронту, аднак колькасць гэтых атак няўхільна расце.
За гэты час Расія перажыла дзве хвалі сур'ёзнага недахопу паліва, якія закранулі амаль усе рэгіёны краіны. Дэфіцыт бензіну ўзнік праз удары ўкраінскіх беспілотнікаў па расійскіх нафтаперапрацоўчых заводах.
Агулам Расія нанесла ўдары як мінімум па 246 аўтазаправачных станцыях па ўсёй Украіне, кажа Аляксандр Сірэнка, аналітык украінскай кансалтынгавай кампаніі «НафтаРынак».
Цэнтр інфармацыйнай устойлівасці, некамерцыйная група, якая займаецца расследаваннямі на аснове адкрытых крыніц, пацвердзіла 114 расійскіх удараў па аўтазаправачных станцыях толькі ў ліпені, тады як у чэрвені, паводле даных цэнтра, расійскія вайскоўцы нанеслі 66 удараў па АЗС ва Украіне.
Паліцыя, улічваючы пагрозу, выпусціла спецыяльныя інструкцыі, якія заклікаюць аўтамабілістаў пры спрацоўванні паветранай трывогі пакідаць запраўкі, пры неабходнасці — пакідаць свае аўтамабілі.
«Вы можаце пачыніць сваю машыну, але сваё жыццё вы не вернеце», — папярэджваюць у паліцыі Днепрапятроўскай вобласці.
Шкода ад такіх атак велізарная, але галоўнае, што яны ўяўляюць значную рызыку для мірных жыхароў.
Паводле слоў Сірэнкі, першапачаткова атакі ажыццяўляліся з дапамогай невялікіх беспілотнікаў з дыстанцыйным кіраваннем, але потым Расія пачала выкарыстоўваць большую, даражэйшую іранскую тэхніку тыпу «шахед», якая наносіць значна большую шкоду.
Кошт аднаго беспілотніка «шахед» — ад 20 тыс. да 50 тыс. долараў.
«Адна аўтазаправачная станцыя вытрымала пяць траплянняў беспілотнікаў «шахед», — распавядае Аляксандр Сірэнка. — Гэтыя беспілотнікі «шахед» каштуюць даражэй, чым сама аўтазаправачная станцыя».
На шэрагу важных трас, напрыклад, на дарозе, якая злучае два буйныя гарады — Харкаў і Днепр, не засталося працуючых аўтазаправачных станцый.
Усе АЗС былі знішчаны вакол пасёлка Апішня, які знаходзіцца ў Палтаўскай вобласці.
«Вы бачыце стратэгію нашага ворага. Яны хочуць пазбавіць нас паліва», — кажа стараста пасёлка Мікалай Разнік. У відэароліку ў фэйсбуку ён распавядае, што мясцовыя ўлады пачалі запасацца палівам: яны разліваюць бензін у невялікія ёмістасці і захоўваюць іх у розных месцах.
У Мікалаеве на поўдні Украіны мясцовая жыхарка, вадзіцель Кацярына Стаколя кажа, што на АЗС цяпер дзейнічаюць больш строгія правілы — яны не мусяць працаваць падчас паветранай трывогі.
«Цяпер усе гэта ўлічваюць, і гэта не праблема. Бяспека вышэй за ўсё. Калі вы не можаце заправіцца цяпер, вы заправіцеся пазней. Ніякіх чэргаў і панічных закупак», — сказала яна.
Стаколя лічыць, што мэта такіх атак — «тэрарызаваць грамадства, каб прымусіць урад капітуляваць або прыняць умовы, невыгодныя Украіне».
У падкантрольных Украіне раёнах часткова акупаванай Херсонскай вобласці спыніла працу амаль палова АЗС. Астатнія падвяргаюцца атакам расійскіх дронаў «амаль кожны дзень», кажа намеснік кіраўніка абладміністрацыі Аляксандр Талаконнікаў.
Паведамляецца, што ўсе заправачныя станцыі былі разбураны ў горадзе Трасцянец (Сумская вобласць), насельніцтва якога складае амаль 20 000 чалавек.
Мясцовыя ўлады прынялі рашэнне разліваць паліва з аўтацыстэрнаў, якія пастаянна змяняюць сваё месцазнаходжанне, каб мінімізаваць верагоднасць атакі.
Украінцы, падобна, прыслухоўваюцца да парад улад.
Аляксандр Мельнічук, кіраўнік аддзела стратэгічнага маркетынгу сеткі АЗС «БРСМ-Нафта» кажа, што аўтамабілісты больш не заходзяць у крамы пры АЗС.
«Яны напаўняюць бак і стараюцца з'ехаць як мага хутчэй», — распавядае Аляксандр Мельнічук.
Яго кампанія страціла восем заправачных станцый у выніку расійскіх атак, яшчэ дзве пацярпелыя АЗС аднаўляюць пасля ўдараў.
Дзеля абароны кліентаў «БРСМ-Нафта» будуе бетонныя ўкрыцці на сваіх аўтазаправачных станцыях, а таксама накрывае іх сеткамі ад дронаў. Акрамя таго, кампанія скараціла працоўны час і паменшыла колькасць персаналу, прысутнага на некаторых аб'ектах.
Аднак пакуль удары беспілотнікаў не аказалі істотнага ўплыву на пастаўкі паліва. Паводле справаздачы Нацыянальнага банка Украіны, 4% аўтазаправачных станцый краіны былі пашкоджаны або разбураны, але гэта не аказала істотнага ўплыву на рынак.
«Павелічэнне продажаў у рэгіёнах, размешчаных далей ад лініі фронту або граніцы з Расіяй, кампенсавала страты продажаў на разбураных станцыях», — гаворыцца ў справаздачы.
У Расіі пасля атак Украіны па расійскіх нафтаперапрацоўчых заводах і іншай інфраструктуры сітуацыя зусім іншая.
У выніку атак Расія сутыкнулася з недахопам паліва, якое назіраецца амаль ва ўсіх рэгіёнах.
Лаяльная расійскім уладам газета «Известия» паведаміла на мінулым тыдні, што бензін даступны толькі на 28% расійскіх аўтазаправачных станцый.
У адрозненне ад Расіі, Украіна не залежыць ад буйных нафтаперапрацоўчых заводаў і паліўных складоў, бо імпартуе паліва, якое дастаўляецца з дапамогай аўтацыстэрнаў.
Ва Украіне таксама шмат АЗС розных сетак, таму калі адна або некалькі з іх становяцца цэллю атакі ў канкрэтным раёне, то ў вадзіцеляў ёсць альтэрнатыўныя варыянты, кажа Аляксандр Сірэнка.
«Ты лаешся і едзеш далей, на іншую запраўку. Добра, ты праедзеш на 10 км больш, чым планаваў, але гэта не такая ўжо вялікая праблема», — кажа ён.
Паводле яго слоў, вайна паміж ЗША і Іранам аказвае большы ўплыў на цэны на паліва ва Украіне, чым расійскія ўдары па АЗС. Акрамя таго, звычайна найбольш важныя часткі АЗС — напрыклад, падземныя рэзервуары з бензінам і дызельным палівам — застаюцца непашкоджанымі пасля расійскіх атак.
Каментары