Беларус, які 13 гадоў працаваў адвакатам у Мінску, здаў экзамен у польскую адвакатуру

Беларус Іван, які 13 гадоў працаваў адвакатам на радзіме ў Мінску, здаў яго з запасам усяго ў адзін бал. Ён распавёў Most, як рыхтаваўся, колькі гэта каштавала і што адбываецца на іспыце.

Выклік самому сабе

У красавіку 2023 года ён разам з сям'ёй пераехаў у Польшчу. Спачатку мужчына не хацеў вяртацца да прафесіі: трэба было забяспечваць сям'ю і вывучаць польскую мову.

Пазней Іван даведаўся, што яго знаёмы, таксама былы беларускі адвакат, паспяхова здаў уступны іспыт у польскую адвакатуру, і вырашыў паспрабаваць сам.

— Шчыра кажучы, жаданне пайсці на гэты экзамен — гэта быў у першую чаргу выклік самому сабе. Я хацеў паставіць гэтую мэту для сябе, каб зразумець, ці магу я яе дасягнуць, — тлумачыць Іван.

Колькі гэта каштуе

Для допуску да экзамену Івану спачатку прыйшлося пацвердзіць беларускі дыплом юрыста — прайсці настрыфікацыю ў польскім універсітэце. Паводле яго слоў, працэдура заняла каля шасці-сямі месяцаў. У 2026 годзе яна можа каштаваць да 4825 злотых (1100 еўра). Дакладную суму ўстанаўлівае ўніверсітэт.

Іван вырашыў здаваць экзамен у Варшаве, дзе жыве. Пасля прызнання дыплома ён адправіў дакументы поштай у кваліфікацыйную камісію пры адвакацкай палаце. Кандыдаты могуць самі выбраць горад здачы экзамену, а дакументы падаць асабіста або поштай.

Экзамен платны, але ў асобных выпадках плату могуць знізіць або адмяніць, напрыклад, з-за цяжкага матэрыяльнага або сямейнага становішча. Для гэтага неабходна падаць асобную заяву і дакументы, якія пацвярджаюць абставіны.

У 2026 годзе ўдзел у экзамене каштаваў 1125 злотых (250 еўра, або 840 беларускіх).

«Асноўная перашкода — польская мова»

На падрыхтоўку да іспыту ў Івана пайшло каля 2—2,5 месяцаў. Ён карыстаўся платнай анлайн-платформай з базай прыкладна з 20 тыс. трэніровачных пытанняў. Паводле слоў мужчыны, сістэма нагадвала праграмы для падрыхтоўкі да экзамену на вадзіцельскія правы ў Беларусі: выбіраеш пытанне і адзначаеш адзін правільны адказ.

Акрамя тэстаў, Іван самастойна вывучаў польскія законы. У пераліку для падрыхтоўкі было больш за 50 нарматыўных актаў, некаторыя з якіх змяшчалі па 600—800 артыкулаў. Мужчына засяродзіўся на асноўных. Дзякуючы 13‑гадоваму вопыту працы адвакатам многія палажэнні былі яму зразумелыя і не патрабавалі доўгага вывучэння.

— Асноўная перашкода, вядома, гэта польская мова. Гэты моўны бар'ер асабіста для мяне меў большае значэнне, чым усё астатняе, — прызнаецца ён.

Разбірацца ў складаных юрыдычных пытаннях яму дапамагаў і ChatGPT. Іван загружаў у нейрасетку нарматыўныя акты і прасіў разбіраць розныя сітуацыі. Напрыклад, мадэляваў, як прымяняўся б закон пры іншых абставінах. Так ён стараўся зразумець логіку польскага права, а не проста завучваць адказы. Акрамя таго, ChatGPT складаў для яго спісы юрыдычных тэрмінаў на польскай мове.

Жонка забяспечвала сям'ю

На час падрыхтоўкі Іван перастаў працаваць, а сям'ю забяспечвала жонка Юлія. Але яму прыходзілася сумяшчаць вучобу з клопатам пра дзяцей.

— Раніцай устаеш, вучыш, дзяцей у садок адвозіш, прыязджаеш у абед — вучыш. Потым дзяцей забіраеш з садка, са школы, з імі час бавіш, сядаеш ноччу — вучыш. Такая сістэма была, — успамінае Іван.

Абутак не павінен выдаваць гучны гук

Іспыт праходзіў у вялікім памяшканні ў Варшаве, дзе сабраліся сотні кандыдатаў. На ўваходзе ўдзельнікі праходзяць рэгістрацыю, здаюць тэлефоны і займаюць месцы за сталамі згодна з прысвоенымі нумарамі. Загадзя кожны атрымаў падрабязныя правілы правядзення экзамену.

— Абутак не павінен выдаваць гучны гук. Зразумела чаму, але гэта было пацешна, — успамінае Іван адно з патрабаванняў.

Кожны ўдзельнік атрымліваў два канверты. У адным знаходзіўся індывідуальны код, які дазваляў правяраць работы ананімна, у другім — тэст са 150 пытанняў. На кожнае пытанне прапаноўвалася чатыры варыянты адказу, з якіх толькі адзін правільны. На выкананне заданняў адводзілася дзве з паловай гадзіны. Каб здаць экзамен, патрабавалася правільна адказаць мінімум на 100 пытанняў.

Нягледзячы на свой адвакацкі досвед, Іван не быў упэўнены ў поспеху. Некаторыя пытанні аказаліся складанымі з-за польскай мовы: часам ён траціў больш часу на разуменне фармулёўкі, чым на пошук правільнага адказу.

— Я маральна настройваўся на негатыўны вынік, таму што, шчыра скажу, я не прачытаў усе гэтыя нарматыўныя акты, — успамінае Іван.

Здаў з запасам у адзін бал

Вынікі экзамену можна даведацца асабіста ў адвакацкай палаце або паглядзець у інтэрнэце. Іван выбраў другі варыянт. Аказалася, ён набраў 101 бал — усяго на адзін больш за неабходны мінімум. Прыкладна праз тыдзень прыйшло афіцыйнае пацвярджэнне па пошце.

Мужчына прызнаецца, што вынік адпавядаў узроўню яго падрыхтоўкі. Ён нават разлічваў, што прыйдзецца працягнуць займацца і паўтарыць спробу ў наступным годзе.

«Ён рэальна складаны»

Пасля паспяховай здачы экзамену Іван падаў дакументы ў Варшаўскую адвакацкую палату і цяпер чакае рашэння аб залічэнні на трохгадовую прафесійную падрыхтоўку — aplikacja adwokacka.

Гэта не штодзённая стажыроўка з раніцы да вечара. Будучыя адвакаты займаюцца пад кіраўніцтвам настаўніка, наведваюць абавязковыя заняткі, праходзяць практыку і здаюць прамежкавыя экзамены, але падрыхтоўку можна сумяшчаць з працай.

Пасля трох гадоў наперадзе яшчэ адзін, ужо непасрэдна адвакацкі экзамен.

— Ён складаны, ён рэальна складаны, — прызнае Іван.

У адрозненне ад уступнага тэсту, фінальны экзамен правярае гатоўнасць кандыдата самастойна працаваць адвакатам, а не ўменне запамінаць артыкулы законаў. Для гэтага трэба выконваць практычныя заданні: складаць юрыдычныя дакументы, у тым ліку скаргі, і распрацоўваць прававую пазіцыю.

Іван і пасля пераезду працягвае дапамагаць былым кліентам з Беларусі і новым людзям. Ён кансультуе па працоўных і сямейных пытаннях, у тым ліку па заключэнні шлюбных дагавораў і падзеле сумеснай маёмасці, а таксама па пытаннях легалізацыі. Пасля здачы экзамену мужчына плануе развівацца ўжо ў адвакацкай сферы і ўдасканальваць польскую мову.

Іван падкрэслівае, што яго выпадак не ўнікальны: ён ведае іншых беларускіх юрыстаў, якія таксама паспяхова здалі ўступны экзамен.

— Баяцца не варта, трэба проста прыкласці намаганні, — кажа ён.

• 7
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0