U kaściole Najśviaciejšaj Dzievy Maryi Łaskavaj u vioscy Zadarožža zroblena adkryćcio, jakoje dadaje novy štrych da bijahrafii lehiendarnaha biełaruskaha mastaka. Akazałasia, što znakamity «dziadźka Jazep» zajmaŭsia nie tolki stvareńniem ułasnych karcin i dyvanoŭ, ale i restaŭracyjaj sakralnaha žyvapisu.
Historyja znachodki pačałasia letaś padčas pilihrymki Rosica — Budsłaŭ. Daśledčyk Źmicier Monič, viadučy navukovy supracoŭnik adździeła staražytnabiełaruskaha mastactva Nacyjanalnaha mastackaha muzieja, źviarnuŭ uvahu na abraz «Śviaty Francišak i Chrystos», jaki visieŭ vysoka na kałonie miascovaha chrama. Niahledziačy na adlehłaść, styl vykanańnia padaŭsia jamu vielmi znajomym.
JD i «abraz pieramalovan»
Pieršaje, što kinułasia ŭ vočy daśledčyku — heta koleravaja hama i maniera piśma. Mietaličnyja šaty na płaščy Chrysta byli pafarbavany ŭ nietypovy dla kananičnaj ikanahrafii, ale ŭlubiony Drazdovičam sałatava-zialony koler. Taksama na aŭtarstva «viečnaha vandroŭnika» pakazvaŭ naiŭny malunak hałavy Jezusa z charakternym vysokim iłbom.
Zdahadki paćvierdzilisia paśla taho, jak abraz źniali dla detalovaha vyvučeńnia. U pravym nižnim kucie znajšoŭsia nadpis, jaki rasstaviŭ usie kropki nad «i»: «pro Restaŭracija J D. u 1925 h.». Inicyjały «J. D.» biassprečna pakazvajuć na Jazepa Drazdoviča (biełaruskaj łacinkaj: Jazep Drazdovič).
Jašče adno paćviardžeńnie znajšłosia pad mietaličnym akładam. Na vyjavie piarścionka śviatoha Franciška adkryŭsia nadpis čornaj farbaj: «abraz pieramalovan 1925 h.».
Heta stała adkryćciom, bo raniej u navukovaj litaratury nie sustrakałasia źviestak pra toje, što Drazdovič zajmaŭsia kansiervacyjaj i panaŭleńniem čužych tvoraŭ.
Jazep Drazdovič pracavaŭ nastaŭnikam
Data restaŭracyi — 1925 hod — idealna kładziecca ŭ bijahrafiju mastaka. Mienavita ŭ hety čas Drazdovič pracavaŭ nastaŭnikam malavańnia ŭ Hłybokim, niedaloka ad Zadarožža.
Probaščam kaścioła ŭ tyja hady byŭ ksiondz Francišak Ramiejka (časam jaho proźvišča pišuć jak Ramejka) — aktyŭny dziejač biełaruskaha ruchu, jaki ŭvodziŭ rodnuju movu ŭ nabaženstvy (i svajak vybitnaha sučasnaha biełaruskaha hramadskaha dziejača i aŭtara Kastusia Šytala). Luboŭ da biełaruščyny i narodnaj kultury zbliziła śviatara z mastakom, što i pryviało da zamovy na adnaŭleńnie ałtarnaha abraza.
Jazep Drazdovič istotna źmianiŭ abraz
Abraz byŭ pieraviezieny ŭ Minsk dla restaŭracyi i daśledavańniaŭ. Renthienahrama pakazała, što pad słojem 1925 hoda chavajecca bolš staražytny i prafiesijny žyvapis, vierahodna, XVIII stahodździa.
Cikavaja detal: u viersii Drazdoviča rana ad dzidy na ciele Chrysta znachodziłasia ź levaha boku, što supiarečyć tradycyi. Technałahičnyja daśledavańni paćvierdzili, što na aryhinalnym nižnim słoi nieviadomy mastak XVIII stahodździa vyjaviŭ ranu pravilna — sprava.
Pierad restaŭratarami paŭstała dylema: adkryvać jakasny žyvapis XVIII stahodździa ci pakinuć pracu Drazdoviča? Było pryniata rašeńnie zachavać słoj 1925 hoda.
Pa-pieršaje, Drazdovič nanosiŭ farby biez pramiežkavaha hrunta, što rabiła rassłajeńnie technična ryzykoŭnym. Pa-druhoje, praca Drazdoviča ŭžo sama pa sabie maje vialikuju miemaryjalnuju i histaryčnuju kaštoŭnaść dla biełaruskaj kultury.
Redki siužet: «Śviaty Francišak spatalaje smahu z boku Chrystovaha»
Siužet abraza taksama akazaŭsia niaprostym. Heta nie prosta abdymki, a redkaja ikanahrafija «Śviaty Francišak spatalaje smahu z boku Chrystovaha». Źmicier Monič znajšoŭ anałah hetaha siužeta ŭ Italii — ałtarnaje pałatno pačatku XVI stahodździa ŭ klaštary kapucynaŭ Montekazale. Siužet simvalizuje viartańnie da vytokaŭ duchoŭnaści i spažyvańnie «Vady žyvoj».
Byŭ zapisany šarahovaj kopijaj rasijskaha abraza. Restaŭratary raskryli nieviadomy biełaruski baročny abraz XVII stahodździa
U Minsku byŭ svoj šedeŭr Albrechta Dziurera. Dzie jon ciapier?
Pravajennaja malavalnica Žyhimont darvałasia sa svajoj vystavaj da Nacyjanalnaha mastackaha muzieja. Chto joj dapamoh?
Fanaty Tejłar Śvift navadnili muziej u Hiermanii, kab pabačyć karcinu, da jakoj śpiavačka zrabiła adsyłku ŭ svaim novym klipie
Ciapier čytajuć
Stalinista-jabaćku z Homiela zatrymali paśla taho, jak jon zaprasiŭ Łukašenku na hvałtoŭnaje zakryćcio svajho treciaha kafe19
Kamientary