Adklučeńnie «Starlinkaŭ»: jak heta paŭpłyvała na ŭkrainskuju i rasijskuju armii
Ministerstva abarony Ukrainy damoviłasia z amierykanskaj kampanijaj SpaceX ab adklučeńni terminałaŭ spadarožnikavaj suviazi Starlink, jakija nie ŭniesienyja ŭ «bieły śpis». Hetaje rašeńnie zaklikana paŭpłyvać na bajavyja zdolnaści rasijskaj armii, ale zakranuła taksama i USU. Analityki Bi-bi-si Aleh Čarnyš i Illa Abišaŭ tłumačać, jak mienavita.
Dla pačatku treba zrazumieć, čamu spadarožnikavaja suviaź ad SpaceX nastolki važnaja dla vajskoŭcaŭ abiedźviuch krain.
Reč u tym, što ni Ukraina, ni Rasija nie majuć adpaviednych anałahaŭ, kab jaho zamianić. Bolš za toje, zamieńnikaŭ dla stabilnaj, zručnaj, vysakachutkasnaj suviazi, jakoj źjaŭlajecca Starlink, nie maje nivodnaja inšaja kraina. Navat Kitaj, jaki tolki płanuje stvaryć na arbicie padobnaje pa paramietrach suzorje małych spadarožnikaŭ.
Tamu, kali paśla pačatku poŭnamaštabnaha rasijskaha ŭvarvańnia ŭ 2022 hodzie ŭkrainskim uładam udałosia damovicca ź Iłanam Maskam ab pieradačy pieršych terminałaŭ Starlink, heta stała pieravahaj dla Uzbrojenych sił Ukrainy.
Vajskoŭcy (a taksama čynoŭniki i miascovaja ŭłada) atrymali zručny i dastupny srodak dla chutkaha abmienu infarmacyjaj, tranślacyi videa, zvankoŭ i inšaha.
Heta spryjała kaardynacyi bajavych dziejańniaŭ, a taksama dazvoliła Kijevu pavysić efiektyŭnaść svaich pavietranych i marskich dronaŭ.
Ustalavańnie na ich terminałaŭ Starlink dazvalała kiravać imi faktyčna ŭ režymie FPV u tyle terytoryi praciŭnika. Praŭda, nieŭzabavie vykarystańnie Starlinkaŭ kala bierahoŭ Kryma stała niemahčymym praz asabistaje rašeńnie Maska.
Mienavita hetaja sistema spadarožnikavaj suviazi zastajecca hałoŭnaj kamunikacyjnaj infrastrukturaj va ŭkrainskaj armii.
Adnak užo ŭ druhoj pałovie 2023 hoda pieršyja terminały Starlink pačali źjaŭlacca na froncie i ŭ rasijan.
Uličvajučy toje, što aficyjna hramadzianie RF nie mohuć karystacca hetaj pasłuhaj, a sam Starlink na terytoryi Rasii nie pracuje, to, vidavočna, što heta byli «šeryja» terminały, nabytyja i zaviezienyja kantrabandaj z trecich krain.
Rasijskija vajskoŭcy nie chavali, što ŭžyvajuć hetyja sistemy z dapamohaj uzłamanych abo niezakonna zarehistravanych akaŭntaŭ.
Rasijanie vykarystoŭvali suviaź amierykanskaj kampanii — i sami pryznavali heta — dla płanavańnia šturmavych dziejańniaŭ i karektavańnia ŭdaraŭ artyleryi i BPŁA.
Na praktycy heta vyhladała tak: niekalki rasijskich šturmavikoŭ prabiralisia nieprykmietna ŭ tył pazicyj USU, a kirunak ruchu im u anłajn-režymie pakazvaŭ kamandzir, jaki ŭ svaju čarhu atrymlivaŭ pramuju tranślacyju apieratyŭnaj abstanoŭki z drona. Usio heta zabiaśpiečvałasia mienavita praz suviaź Starlink.
Jašče ŭ pačatku 2024 hoda Michaił Fiodaraŭ (na toj momant — ministr ličbavaj transfarmacyi) kazaŭ pra pošuk rašeńnia, jakoje b deaktyvavała hetyja rasijskija terminały.
«My znajšli ałharytm, prapanavali jaho SpaceX, zaraz u nas adbyvajecca kamunikacyja, jak zrabić tak, kab padobnych kiejsaŭ nie było», — zajaŭlaŭ jon u intervju vydańniu «Suśpilnie» 19 lutaha 2024 hoda.
Adnak dla taho, kab hetaje «rašeńnie» było nasamreč uvasoblena ŭ žyćcio, spatrebiłasia amal dva hady.
Apošniaj kroplaj stała toje, što armija RF pačała ŭstaloŭvać Starlinki na svaje ŭdarnyja drony i atakavać vajskovyja i cyvilnyja abjekty ŭ tyle ŭkrainskaj terytoryi.
Rašeńnie, pra jakoje zhadvaŭ Fiodaraŭ, było vidavočnaje i faktyčna adzina mahčymaje. Havorka pra vieryfikacyju ŭsich tych sotniaŭ tysiač Starlinkaŭ, jakija roznymi šlachami trapili ŭ ruki ŭkraincaŭ. A ŭsie astatnija terminały — adklučyć.
Starlink: terminovaje adklučeńnie
Pra pačatak vieryfikacyi ministr abarony Michaił Fiodaraŭ abviaściŭ 2 lutaha.
«Urad pryniaŭ pastanovu ab ukaranieńni «biełaha śpisu» dla terminałaŭ spadarožnikavaha Starlink. Nieŭzabavie va Ukrainie buduć pracavać tolki pravieranyja i zarehistravanyja terminały. Usio astatniaje budzie adklučana», — paviedamiŭ ministr.
Jon padkreśliŭ, što praces vieryfikacyi budzie «maksimalna prostym» jak dla vajskoŭcaŭ, tak i dla cyvilnych i biznesu.
Nieŭzabavie ministerstva raspaŭsiudziła instrukcyju, jak mienavita ŭnieści svoj terminał u rejestr.
Načalniki suviazi abo ŭpaŭnavažanyja asoby pavinny byli pieradać praz armiejskuju sistemu situacyjnaj abaznanaści DELTA infarmacyju pra terminały Starlink, jakija vykarystoŭvajuć u padraździaleńni.
Unieści treba było tak zvany KIT-numar, heta značyć kambinacyju litar i ličbaŭ, paznačanuju na transpartnaj etykietcy. Abo identyfikatar terminała UTID, jaki jość u mieniu paramietraŭ u dadatku Starlink.
Z 6 lutaha Minabarony jašče spraściła praces, ciapier hetuju infarmacyju praz DELTA zmohuć unosić nie tolki ŭpaŭnavažanyja asoby, a lubyja vajskoŭcy, jakija karystajucca terminałam.
Dla cyvilnych ałharytm bolš składany.
Treba ŭziać nazvanyja vyšej danyja pra terminał (KIT-numar, UTID-numar abo numar ulikovaha zapisu karystalnika Starlink), pašpart i identyfikacyjny kod i naviedać miascovy CNAP (centr nadańnia administracyjnych pasłuh). Tam nieabchodna padać zajavu ab rehistracyi niepasredna administrataru.
Kali hramadzianin maje ŭ karystańni bolš za adzin terminał, to jon pavinien prynieści ich usie z saboj.
Dla čynoŭnikaŭ i biznesu praduhledžanaja mahčymaść padać danyja pra svaje terminały praz partał «Dija».
Paśla atrymańnia ad ukrainskich uładaŭ identyfikacyjnych danych terminałaŭ SpaceX pastupova adnaŭlaje pracu pryład, jakija jość u «biełym śpisie». U minabarony kažuć, što heta moža zaniać da dvuch sutak.
Usie astatnija terminały zastanucca zabłakavanymi.
«Bieły śpis»: jaki efiekt dla rasijan
Praz try dni paśla pačatku vieryfikacyi ministr Fiodaraŭ abviaściŭ, što sistema ŭdała zapracavała.
«Uniesienyja ŭ «bieły śpis» Starlink pracujuć — terminały rasijan užo zabłakavanyja», — zajaviŭ jon.
U rasijskich sacsietkach i pravajennych telehram-kanałach źjavilisia dziasiatki paviedamleńniaŭ pra «padzieńnie» Starlinkaŭ.
«Adklučeńnie amierykancami terminałaŭ Starlink, jakija vykarystoŭvajucca US Rasii, niehatyŭna adbiłasia na arhanizacyi suviazi ŭ našych padraździaleńniach. Ekstranna vojski arhanizujuć reziervovyja, chaj i mienš zručnyja, sposaby suviazi», — piša bujny TH-kanał «Dva majora» (1,2 miljona padpisčykaŭ).
Rasijski «vajenny błohier» Juryj Padalaka (2,9 miljona padpisčykaŭ) apisaŭ situacyju, jakaja skłałasia ŭ padraździaleńniach US RF biez spadarožnikavaj suviazi, jak «chaos».
«Čaho tak doŭha ŭsie bajalisia, ale tajemna spadziavalisia, što da kanca SVA nie zdarycca, — zdaryłasia. Iłan Mask pstryknuŭ rubilnikam i 80% terminałaŭ Starlink na froncie ŭpała. Pryčym z vysokaj imaviernaściu z našaha boku jano chutka dojdzie da 100%, i tolki rasijskaj kiemlivaściu heta možna budzie pasprabavać abyści», — napisaŭ jon 5 lutaha ŭ telehram.
Pra «chaos» i poŭnuju «dezarhanizacyju» ŭ rasijskich padraździaleńniach biez Starlinka kažuć i ŭkrainskija krynicy.
Daradca ministra abarony, śpiecyjalist u pytańniach REB i suviazi Siarhiej Biaskrestnaŭ (pazyŭny «Fłeš») zajaviŭ, što rasijskaja armija navat vymušanaja była spynić šturmavyja dziejańni.
«U praciŭnika na frantach navat nie prablema, u praciŭnika katastrofa. Usio kiravańnie vojskami lahło. Na mnohich učastkach spynienyja šturmavyja dziejańni», — adznačyŭ jon.
Statystyka Hienštaba USU śviedčyć pra źnižeńnie kolkaści bajavych dziejańniaŭ na froncie paśla 2 lutaha, heta značyć z taho dnia, jak SpaceX pačaŭ adklučać «šeryja» terminały.
Kali 31 studzienia zafiksavana 338 bajavych sutyknieńniaŭ, a 1 lutaha — 179, to ŭ nastupnyja dni hety pakazčyk upaŭ na 15—20%. Naprykład, 4 lutaha było 133 sutyknieńni.
Krynica Ukrainskaj słužby Bi-bi-si ŭ kamandavańni Hienštaba USU paćviardžaje infarmacyju pra prablemy z suviaźziu ŭ rasijskaj armii.
Situacyja z adklučeńniem Starlinkaŭ «istotna» paŭpłyvała na kaardynacyju dziejańniaŭ rasijskich vojskaŭ, i jany sprabujuć znajści zamieńniki, skazaŭ surazmoŭca.
Niuans u tym, što ich faktyčna niama.
Čym zamianić Starlink
Miarkujučy pa pieršych reakcyjach na adklučeńnie kampanijaj SpaceX nievieryfikavanych terminałaŭ Starlink, rasijskija vajskoŭcy va Ukrainie vykarystoŭvali ich bolš masava, čym raniej mierkavałasia.
Zaraz hety «prahał» u sistemie administravańnia dostupu da amierykanskaj spadarožnikavaj suviazi, padobna, dla ich zakryty.
Varyjanty zamieny jość, ale jany nie nastolki efiektyŭnyja, nadziejnyja i tannyja. Dla blizkaj suviazi — na paru dziasiatkaŭ kiłamietraŭ moža ŭžyvacca aptavałakno, radyjomasty, jakija vykarystoŭvajuć pryncyp pieradačy Wi-Fi, abo radyjomademy, što pieradajuć ličbavyja danyja pa radyjokanale.
U Rasii jość i ŭłasnaja spadarožnikavaja suviaź, naprykład, struktura «Hazpram kaśmičnyja sistemy» (HKS). Jaje ŭžyvajuć u bajavych dziejańniach, ale abmiežavana.
U HKS usiaho piać spadarožnikaŭ suviazi na hieastacyjanarnaj arbicie — našmat mienš, čym u Starlink. Heta aznačaje abmiežavanaje pakryćcio i nizkuju prapusknuju zdolnaść sihnału. Da taho ž hetaja sistema darahaja, składanaja ŭ absłuhoŭvańni, patrabuje dakładnaha pazicyjanavańnia anteny i ŭstojlivaj bačnaści spadarožnika, što nie zaŭsiody možna zabiaśpiečyć u palavych umovach.
U Rasii taksama isnuje prajekt ułasnaj nizkaarbitalnaj spadarožnikavaj hrupoŭki suviazi, jakim zajmajecca pryvatnaja kampanija «Biuro 1440» pry padtrymcy Raskosmasu.
Pačać realizacyju prajekta płanavałasia ŭ śniežni 2025 hoda — na hetym pačatkovym etapie z kasmadroma Plasieck pavinien byŭ pačacca zapusk pieršych 16‑ci kaśmičnych aparataŭ.
Da 2027 hoda ich kolkaść na arbicie płanavałasia davieści da 250—300, u hety ž čas raspracoŭščyki mieli namier zapuścić servis šyrokapałosnaj suviazi. U pierśpiektyvie da 2035 hoda kolkaść arbitalnych aparataŭ pavinna była pavialičycca prykładna da 900, kab zabiaśpiečyć hłabalnaje pakryćcio.
Zapusk pieršych spadarožnikaŭ nie adbyŭsia, terminy i pryčyny pieranosu aficyjna nie nazyvajucca. Pavodle danych rasijskich ŚMI, pryčyna moža być źviazana z zatrymkaj u vytvorčaści aparataŭ.
Padzieńnie Starlinkaŭ: ci jość prablemy va ŭkrainskaj armii
Adnak «padzieńnie» nievieryfikavanych terminałaŭ zakranuła i ŭkrainskuju armiju. Tysiačy abanientaŭ zastalisia biez suviazi, u tym liku i padčas bajavych apieracyj ci kiravańnia dronami.
«Maje Starlinki da hetaha času nie apruŭnutyja (nie vieryfikavanyja, — Red.), choć zajaŭka ŭžo daŭno padadziena», — kaža Ukrainskaj słužbie Bi-bi-si vajskoviec USU Raman, jaki vajuje na Zaparožskim napramku.
Takaja situacyja ŭ jašče niekalkich jaho pabracimaŭ. Dla vykanańnia terminovych bajavych zadač jany prosiać «arandavać» na paru hadzin niekalki terminałaŭ u inšych padraździaleńniaŭ, jakim užo ŭdałosia ich «apruŭnuć».
Na hetuju ž prablemu źviartaje ŭvahu byłaja deputatka, a ciapier kamandzirka ŭzvoda STRK Taćciana Čarnavoł.
«Adklučeńnie pakinuła maje dźvie bajavyja pazicyi piłotaŭ biez suviazi. Navat Mask tak nie paskudziŭ, jak svaje. Dobra, što ciapier maje pazicyi nie ŭ takich «złosnych» miescach, jak hod tamu. Tamu mieła mahčymaść padvieźci z ranicy «alternatyvu» na adnu pazicyju, na bolš «złosnaj» pazicyi alternatyva lažała ŭ zapasie daŭno, tamu my ŭžo na suviazi», — paviedamiła jana 5 lutaha.
Pavodle jaje słoŭ, terminały Starlink tak i nie zapracavali, choć nieabchodnyja danyja dla ŭniasieńnia ŭ «bieły śpis» byli padadzienyja zahadzia.
Minabarony tłumačyć zatrymki abjomam danych i praciahłaściu pracedur u SpaceX.
Akramia taho, jość momant peŭnaha niedavieru vajskoŭcaŭ da dziaržavy.
Vialikuju kolkaść terminałaŭ Starlink bajcy atrymali ad vałancioraŭ, siabroŭ ci svajakoŭ. Heta značyć, jany aficyjna nie stajać na bałansie vajskovaj čaści. Jany bajacca, što kamandavańnie zabiare ich, kali jany buduć vieryfikavanyja.
U Minabarony abiacajuć nie zabirać hetyja pryłady i nie prymušać vajskoŭcaŭ stavić zarehistravanyja Starlinki na bałans.
«Daju vam słova, što hetyja danyja patrebnyja tolki dla rejestra terminałaŭ, jakija buduć pracavać u krainie. Nichto nie budzie nieŭzabavie zabirać u vas Starlinki abo stavić ich na bałans», — padkreślivaje radnik ministra Siarhiej «Fłeš».
U lubym vypadku hety praces nabiraje abaroty i ŭ najbližejšy čas usie «ŭkrainskija» terminały Starlink viernucca da pracy. A «rasijskija» tak i buduć deaktyvavanymi. I Kreml pavinien prydumać, jak heta terminova vyrašyć.
Adklučeńnie ad Starlink zapavoliła tempy rasijskaha nastupleńnia. Ale ci nadoŭha?
Rasijskija vajenkary zajaŭlajuć pra kałaps suviazi na froncie paśla błakiroŭki Starlink
Rasijskija vajenkary skardziacca na zakryćcio suviazi praz Starlink. Paŭździejničali ŭkrainskija kontrmiery?
Mask płanuje stvaryć na kalaziamnoj arbicie sapraŭdnaje suzorje centraŭ apracoŭki danych. Rasija zaniepakojenaja
Rasija pačała vykarystoŭvać va Ukrainie šachiedy, padklučanyja da Starlink. Što viadoma i čamu heta niebiaśpiečna
Vialikaja hutarka ź Lesiaj Rudnik pra seksizm, muža-reślera, zarobak doktarki navuk u Šviecyi, apazicyju i pamyłku Jeŭrasajuza19
Kamientary