Prychilniki Madźjara časta paraŭnoŭvajuć svajho kumira ź viasnovym vietram, jaki raźvieje hniłasny tuman nad bałotam, u jakoje pieratvaryłasia vienhierskaja palityka za 16 hadoŭ kiravańnia Viktara Orbana i jaho partyi «Fides». Skieptyki kažuć pra ślapy fanatyzm «siekty Madźjara» i nazyvajuć jaho vyskačkaj i pižonam, u najlepšym vypadku — bolš maładoj i prakačanaj viersijaj ciapierašniaha lidara Vienhryi.
Nieŭzabavie paśla zakryćcia vybarčych učastkaŭ na parłamienckich vybarach u Vienhryi stała zrazumieła, a partyja «Cisa» Madźjara značna apiaredžvaje «Fides» Orbana. Sam Orban pryznaŭ paražeńnie i pavinšavaŭ svajho apanienta ŭsiaho praź dźvie hadziny paśla zaviaršeńnia hałasavańnia.
Bi-bi-si padrabiazna raspaviadaje pra Pietera Madźjara.
Elitnaje dziacinstva
Pieter Madźjar — darečy, u pierakładzie ź vienhierskaj jaho proźvišča sapraŭdy aznačaje «vienhr» — naradziŭsia 16 sakavika 1981 hoda ŭ Budapiešcie ŭ siamji, jakuju možna było b śmieła nazvać elitaj vienhierskaha hramadstva.
Dziadulem Madźjara byŭ Ereš Pał — sudździa Viarchoŭnaha suda Vienhryi i viadomaja miedyjafihura hetaj krainy ŭ 1970—80-ch. Pał byŭ telezorkaj — viadučym papularnaj pieradačy «Jurydyčnyja spravy», jakuju hadami demanstravali na dziaržaŭnym telebačańni. Razbor Pałam realnych sudovych kiejsaŭ uvajšoŭ u mas-kulturu taho času, jaho paznavali na vulicach i ličyli adnym z samych upłyvovych jurystaŭ krainy.
Chrosnym baćkam Pietera Madźjara byŭ brat jaho babuli, prafiesar prava adnaho z budapiešckich univiersitetaŭ Fierenc Madł. U budučyni jon ustupić u partyju «Fides», a ŭ 2000—2005 hadach budzie zajmać pasadu prezidenta Vienhryi.
Baćki Madźjara taksama byli jurystami. Tamu nie dziŭna, što i sam Pieter pajšoŭ vyvučać prava va ŭniviersitet.
Ale pierad hetym Madźjar skončyŭ elitnuju Pijarskuju katalickuju škołu ŭ centry Budapiešta. Mienavita tut, jak Madźjar značna paźniej raspaviadzie ŭ intervju karespandentu Bi-bi-si Niku Torpu, jon upieršyniu pierasieksia ź Viktaram Orbanam.
Ci to ŭ 1996, ci to ŭ 1997 hodzie lidar partyi «Fides», jakaja nabirała siłu, pryjechaŭ u škołu Madźjara i vystupiŭ pierad jaje vučniami. Sam Pieter navat zmoh zadać Orbanu pytańnie: čamu jon, jaki jašče niadaŭna słyŭ libieralnym palitykam, na vačach «pravieje»? Orban tady adkazaŭ słovami Čerčyla: maŭlaŭ, heta narmalna ŭ junactvie mieć levyja palityčnyja pohlady, a ŭ darosłym uzroście stanavicca kansiervataram. Adkaz Orbana pierakanaŭ junaha Madźjara.
Užo budučy studentam Katalickaha ŭniviersiteta imia Pietera Pazmania, Madźjar razam sa svaim tahačasnym tavaryšam Dziordziem Hulašam tak pieražyvali paražeńnie Orbana na parłamienckich vybarach 2002 hoda, što ŭ znak salidarnaści zapisalisia ŭ jaho partyju «Fides».
Siońnia Djordź Hulaš zajmaje pasadu kiraŭnika administracyi Viktara Orbana i ličycca adnym z samych mahutnych ludziej u krainie. Z Madźjaram jany nie kamunikujuć.
A ŭ 2005 hodzie mienavita na viečarynie, arhanizavanaj maładym vykładčykam Hulašam, Pieter Madźjar paznajomiŭsia z 25‑hadovaj Judzitaj Varhaj, vypusknicaj jurydyčnaha fakulteta ŭniviersiteta Miškalca, jakaja prachodziła stažyroŭku ŭ adnoj z budapiešckich firm.
U nastupnym hodzie jany ažanilisia, a ŭ 2009‑m para pierajechała ŭ Brusel: Varha atrymała pasadu pamočnicy vienhierskaha deputata Jeŭraparłamienta Janaša Adera. U 2012 hodzie Adera abrali prezidentam Vienhryi, ale Varha zastałasia ŭ Brusieli i pracavała ŭ ofisach inšych jeŭradeputataŭ ad svajoj krainy.
Madźjar u hety čas spačatku byŭ u dekretnym adpačynku pa dohladzie za dziciem, a potym pracavaŭ na drobnych pasadach u struktury MZS Vienhryi i ŭ jaje pradstaŭnictvie pry ES.
Pieter i Judzita
Za ašałamlalnymi źmienami ŭ vienhierskaj palitycy — viartańniem Viktara Orbana va ŭładu ŭ 2010-m, źmienaj im kanstytucyi ŭ 2011-m, pačatkam zhortvańnia demakratyi — Madźjar naziraŭ z Brusiela. Paźniej jon raspaviadaŭ, što całkam pazityŭna ŭsprymaŭ centralizacyju ŭłady i «zakručvańnie hajek» Orbanam: paśla vaśmihadovaha kiravańnia levalibieralnaj kaalicyi i najciažejšaha ŭdaru pa vienhierskaj ekanomicy kryzisu 2008 hoda kraina mieła patrebu ŭ ćviordaj ruce. Uśviedamleńnie taho, što Orban, pa sutnaści, biare krainu pad asabisty kantrol, pryjšło da jaho našmat paźniej.
U Budapiešt Pieter Madźjar ź siamjoj — na toj momant u jaho ź Judzit Varhaj naradzilisia troje synoŭ — viarnulisia ŭ 2018 hodzie, kali Varzie prapanavali pasadu dziaržsakratara pa spravach Jeŭrasajuza ŭ administracyi Viktara Orbana.
U nastupnym hodzie žonka Madźjara pajšła na pavyšeńnie: jaje pryznačyli ministram justycyi, u śfieru jaje kampietencyj praciahvali ŭvachodzić adnosiny Vienhryi ź ES. Asobnyja naziralniki dapuskali, što Varha ŭvachodzić u vuzkaje koła pradstaŭnikoŭ viarchuški «Fidesa», jakija mahli b razhladacca ŭ jakaści mahčymych pierajemnikaŭ Viktara Orbana.
Pieter Madźjar u hety čas zajmaŭ važnyja pasady ŭ roznych dziaržaŭnych i źviazanych ź dziaržavaj ustanovach: uznačalvaŭ dyrekcyju pa pravie ES u adnym ź dziaržbankaŭ, byŭ hiendyrektaram Centra studenckich kredytaŭ.
Madźjar nie raz sprabavaŭ zaniać bolš vysokija pasady va ŭładzie, ale biezvynikova, piša vydańnie Politico.
«Jamu zaŭsiody admaŭlali, tamu što jon byŭ zanadta ambicyjny i niezaležny, — cytuje vydańnie palitołaha z Kapienhahienskaha ŭniviersiteta Mikłaša Šukiešda, jaki daśledavaŭ fienomien Madźjara. — Jaho ambicyi byli padušanyja, i hety dysbałans sparadziŭ frustracyju».
U sakaviku 2023 hoda Pieter Madźjar i Judzit Varha abviaścili pra razvod. «Naš šlub byŭ napružanym z abodvuch bakoŭ», — skaža jon paźniej u intervju Guardian.
Znakavaje intervju
Prykładna ŭ hety ž čas, u krasaviku 2023 hoda, prezident krainy Katalin Novak padpisała ŭkaz ab pamiłavańni Endre Końji, byłoha namieśnika dyrektara dziciačaha doma ŭ horadzie Bičkie. Jon razam sa svaim načalnikam dvuma hadami raniej byŭ prysudžany da pazbaŭleńnia voli: dyrektar dziciačaha doma — za piedafiliju, Końja — za sproby schavać złačynstvy i cisk na ich achviar.
Infarmacyja pra pamiłavańnie vyjšła na śviet u pačatku lutaha 2024 hoda i šakavała nie tolki apanientaŭ Orbana, ale i mnohich prychilnikaŭ jaho partyi «Fides» — pravaj, kansiervatyŭnaj siły, jakaja vystupaje za tradycyjnyja kaštoŭnaści.
Spačatku ŭłada sprabavała zamiać skandał, adnak paśla sieryi krytyčnych publikacyj u ŚMI i akcyi pratestu kala prezidenckaha pałaca Katalin Novak u pramym efiry telebačańnia abviaściła pra svaju adstaŭku.
Pra sychod z palityki adrazu zajaviła i Judzit Varha: u 2023‑m jana zmacavała svaim podpisam prezidencki ŭkaz ab pamiłavańni Końji, tak što z farmalnaha punktu hledžańnia taksama była datyčnaja da hetaha rašeńnia.
Praź niapoŭnyja paŭtary hadziny paśla zajavy Novak ab adstaŭcy ŭ fejsbuku Pietera Madźjara, jaki da taho davoli redka abnaŭlaŭsia, źjaviŭsia post, u jakim jon zajaŭlaŭ pra svoj sychod z pasad u dziaržkampanijach pa «nie prafiesijnych pryčynach».
«Ja ni chviliny nie chaču być častkaj sistemy, u jakoj sapraŭdnyja lidary chavajucca za žanočymi spadnicami… Ja doŭha vieryŭ u ideju nacyjanalnaj, suvierennaj, hramadzianskaj Vienhryi […], ale siońnia mnie pryjšłosia kančatkova ŭśviadomić, što ŭsio heta nasamreč — tolki pryhožaja abałonka, jakaja słužyć dźvium metam: schavać pracu mašyny ŭłady i zabiaśpiečyć nazapašvańnie kałasalnych bahaćciaŭ», — havaryłasia ŭ hetym dopisie.
Na nastupny dzień Pieter Madźjar pryjšoŭ u studyju niezaležnaha jutub-kanała Partizan.
Amal dźviuchhadzinnaje intervju pieratvaryła jaho z palityka navat nie druhoha, a treciaha šerahu ŭ šarenhach partyi «Fides» u ahulnanacyjanalnaha hieroja, uvasableńnie viałych pošukaŭ vienhierskim hramadstvam novych lidaraŭ, jakija adroźnivalisia b ad «starych apazicyjanieraŭ», što znachodziacca ŭ hłybokim idejnym kryzisie.
«Pracavać na karyść krainy»
Kolkaść prahladaŭ hetaha videa chutka dasiahnuła dvuch miljonaŭ — fantastyčny vynik dla dziesiacimiljonnaj Vienhryi.
U hetym intervju nie prahučała kankretnych abvinavačvańniaŭ: Madźjar chutčej kazaŭ pra zahannaść i karumpavanaść samoj sistemy vienhierskaj ŭłady. Ale heta i biez taho było siensacyjaj dla krainy, u jakoj pra hrachi sistemy kazali zaŭziatyja apazicyjaniery abo, u lepšym vypadku, niezaležnyja ŚMI.
Madźjar ža hučaŭ nie jak revalucyjanier, a jak rasčaravany insajdar — čałaviek, jaki viedaje, jak pracuje vienhierskaja sistema ŭłady, jak palityka ŭ joj pieraplatajecca sa śpiecsłužbami i biznesam, i jaki nie moža dalej žyć u hetaj niapravilnaj sistemie kaardynat.
Adnym słovam, intervju vyklikała furor.
«Pieršyja dva tydni [paśla hetaha intervju] byli žachlivymi, tamu što ja straciŭ usio, ja prosta spyniŭ usio ŭ svaim žyćci… Heta byŭ vielmi niehatyŭny pieryjad. Ale heta praciahvałasia ŭsiaho dva tydni. Potym pačałasia inšaja historyja», — zhadvaŭ Madźjar paźniej.
Svojeasablivaj «probaj piara» dla Madźjara stała 15 sakavika taho ž hoda, kali Vienhryja adznačała Dzień svabody. Madźjar zaklikaŭ suajčyńnikaŭ u hety dzień vyjści na mitynh na adzin z centralnych praśpiektaŭ Budapiešta.
«Pavodle acenak, kolkaść tych, chto sabraŭsia, skłała 30 tysiač čałaviek — bolš, čym lubaja z apazicyjnych partyj mahła sabrać u adnym miescy za apošnija hady», — apisvała maštab mierapryjemstva, niečakany dla samoha Madźjara, niezaležnaje vydańnie Telex.
Na hetym mitynhu Madźjar zajaviŭ, što źbirajecca stvaryć ułasnuju palityčnuju partyju, dałučycca da jakoj zmohuć «usie vienhry dobraj voli, jakija žadajuć pracavać na karyść svajoj krainy».
Abvinavačvańni ŭ hvałcie
Ale jašče da taho, jak realizavać svajo abiacańnie, u kancy sakavika 2024 hoda Pieter Madźjar apublikavaŭ zrobleny ŭ studzieni 2023 hoda, za dva miesiacy da razvodu ź Judzit Varhaj, zapis svajoj kuchonnaj razmovy z žonkaj.
U razmovie Varha, jakuju nie papiaredzili, što jaje zapisvajuć, raspaviadaje mužu pra «padčyščeńnie» prakuraturaj niejkich adčuvalnych dakumientaŭ pa važnaj karupcyjnaj spravie. Dziejučaja na toj momant ministr justycyi ŭsłych pryznavała, što vienhierskaja ŭłada pieratvaryłasia ŭ mafijoznuju sistemu, ź jakoj niemahčyma vyjści prosta tak.
U źniatym značna paźniej dakumientalnym filmie Madźjar zajaviŭ, što ŭ 2023‑m jon rabiŭ hety zapis dla strachoŭki na vypadak, kali jon i Varha patrapiać u niamiłaść da režymu, piša Politico.
Zapis daŭ apanientam Orbana dadatkovyja arhumienty na karyść śćviardžeńnia ab fundamientalnaj zahannaści vybudavanaj im sistemy dziaržaŭnaj ułady: pra surjoznyja złoŭžyvańni viedali na samaj jaje viarchušcy, ale ničoha z hetym nie rabili abo ničoha nie mahli z hetym zrabić.
Nieadkładna paśla publikacyi zapisu Judzit Varha zajaviła, što były muž šantažavaŭ jaje abnarodavańniem ich razmovy ŭžo na praciahu hoda.
«Zaraz jon vykarystaŭ [zapis] dla dasiahnieńnia svaich palityčnych metaŭ. Taki čałaviek nie zasłuhoŭvaje nijakaha davieru… Heta zrabiŭ čałaviek, jakomu ja padaryła troch synoŭ… jakomu ja ź luboŭju i nadziejaj davała bieźlič šancaŭ pačać usio spačatku na praciahu žachlivych hadoŭ hvałtu ŭ adnosinach», — napisała jana ŭ fejsbuku.
Abvinavačvańni Varhi va ŭžyvańni da jaje fizičnaha hvałtu byłym mužam padchapiła praŭładnaja presa. Hałoŭny prapahandyscki rupar Orbana, hazieta Magyar Nemzet pryśviaciła Madźjaru vialiki artykuł pad zahałoŭkam «Smarkač», u jakim nazyvała jaho, u pryvatnaści, «nulom biez pałki», jaki dasiahnuŭ usiaho ŭ žyćci dziakujučy žoncy, jakaja ŭ rešcie rešt jaho kinuła.
Praz try dni paśla pačatku skandału Pieter Madźjar adkazaŭ na abvinavačvańni Varhi.
U paście ŭ fejsbuku jon nie admaŭlaŭ taho, što za 18 hadoŭ u ich adnosinach było roznaje, adnak, napisaŭ jon, «ja nikoli nie padymaŭ ruku na maci svaich dziaciej, a jana na mianie — šmat razoŭ, i kułakom, i nahoj, časam pry śviedkach, časam za začynienymi dźviaryma». Asobna Madźjar zajaviŭ pra kampaniju dyskredytacyi, jakuju zapuściła suprać jaho ŭłada.
U lubym vypadku, usia hetaja situacyja dała pradstaŭnikam ułady mahčymaść źvieści infarmacyjny ažyjataž vakoł Madźjara ŭ razrad navin dla žoŭtaj presy.
U adkaz na pytańnie pra staŭleńnie da Madźjara Viktar Orban u toj čas kinuŭ: «Ja zajmajusia kiravańniem dziaržavaj, a nie mylnymi opierami».
I naohuł tady, viasnoj 2024 hoda, zdavałasia, što vienhierskija ŭłady pryniali stratehičnaje rašeńnie prosta ihnaravać hetaha «vyskačku» ŭ raźliku na toje, što jaho papularnaść spadzie tak ža imkliva, jak chutka i niečakana jon apynuŭsia ŭ pramianiach słavy.
«Adzin z daŭno nabližanych da partyi «Fides» ludziej acharaktaryzavaŭ znachodžańnie Madźjara ŭ centry hramadskaj uvahi jak «spravu na try dni»», — pisała tady Guardian.
Vytoki «Cisy»
Tym časam Pieter Madźjar, jak i abiacaŭ, zajmieŭ ułasnuju partyju. Naziralniki ŭ Budapiešcie zhadvajuć, što spačatku jon padumvaŭ pra stvareńnie palityčnaj siły z nula. Ale suprać takoha scenaryja syhraŭ tajminh: u pačatku červienia 2024 hoda pavinny byli adbycca vybary ŭ Jeŭraparłamient. Madźjar, jaki imkliva nabiraŭ papularnaść, źbiraŭsia ŭ ich paŭdzielničać, ale stvaryć paŭnavartasnuju partyju da hetaha času nie paśpieŭ fizična.
Tamu ŭ pačatku krasavika 2024 hoda Pieter Madźjar abviaściŭ, što jon i jaho prychilniki buduć bałatavacca ŭ parłamient ad partyi «Pavaha i svaboda» (vienhierskaja abrevijatura — TISZA), zarehistravanaj za čatyry hady da hetaha marhinalnaj palitsiły, jakuju vienhierskija ŚMI nazyvali «partyjaj dvuch čałaviek».
Zasnavali jaje sapraŭdy pažyłyja pryjacieli z kurortnaha horada Ehier, a ŭsia aktyŭnaść «Cisy» da prychodu ŭ jaje šerahi Madźjara zvodziłasia da taho, što jaje lidary raźjazdžali pa krainie ŭ furhonie, razmalavanym vienhierskimi ściahami, i vykładali ŭ YouTube amatarskija videa pra svaje padarožžy.
Madźjar raspavioŭ žurnalistam, što vioŭ pieramovy ź niekalkimi partyjami, i niemałavažnym faktaram, jaki syhraŭ na karyść «Cisy», stała jaje nazva, jakaja maje, pavodle jaho słoŭ, «pazityŭnaje i radasnaje adcieńnie ŭ vienhierskaj kultury i historyi».
Cisa dla vienhraŭ — heta nie prosta raka, heta sistemaŭtvaralnaja vodnaja arteryja ich dziaržavy, elemient nacyjanalnaj identyčnaści nakštałt Dniapra dla ŭkraincaŭ ci Visły dla palakaŭ. U śviatle taho, što paśla 1920 hoda častka kaliści vienhierskich ziamiel, pa jakich praciakaje Cisa, apynułasia za miežami sučasnaj dziaržavy, hetaja raka ŭ niejkaj stupieni stała simvałam pamiaci, nastalhii pa stračanym minułym.
U lubym vypadku, praź niekalki dzion paśla ŭvachodžańnia ŭ kiraŭnictva «Cisy» Madźjar abviaściŭ pra start padboru kamandy i pra pačatak vialikaha pieradvybarčaha tura pa krainie.
Pieršyja vybary
Kali budapiešckija naziralniki kažuć pra hałoŭny faktar pośpiechu Madźjara, jany, viadoma, zhadvajuć pra banalnuju stomlenaść vienhierskaha hramadstva ad doŭhich hadoŭ kiravańnia Viktara Orbana. Ale i niekalki hadoŭ tamu Orban byŭ pa jeŭrapiejskich mierkach vieteranam dziaržkiravańnia, adnak tady apazicyja nie mahła naviazać jamu baraćbu.
Madźjara, kažuć vienhierskija ekśpierty, adroźnivaje pracavitaść i ŭpartaść. Hałoŭnaja «fiška» jaho vybarčaj kampanii, što da ciapierašnich parłamienckich vybaraŭ, što da vybaraŭ u Jeŭraparłamient u 2024 hodzie, — heta zaciažny tur pa haradach i vioskach, padčas jakoha Madźjar moh pravodzić pa čatyry-piać, a to i šeść sustreč z vybarščykami štodnia.
U vypadku Madźjara havorka išła nie tolki pra toje, kab prademanstravać blizkaść da prostaha naroda. Sprava ŭ tym, što vaładarom duš absalutnaj bolšaści žycharoŭ vienhierskaj pravincyi ŭ palityčnym sensie ličyŭsia Viktar Orban, i Madźjar z paplečnikami spačatku navat nie byli ŭpeŭnienyja, ci pryjduć ludzi ŭ nievialikich haradach i vioskach na sustreču z čałaviekam, jaki nazyvaje siabie apanientam dziejučaha premjera.
«I voś my jedziem u Djułu (horad z nasielnictvam kala 30 tysiač čałaviek). Heta pavinna było być pieršaje vystupleńnie ŭ miežach našaha tura, i tut mnie telefanuje tavaryš: ty nie pavieryš, tut kala zamka sabrałasia kala tysiačy ludziej. Heta było dobraje pačućcio, skažu ja vam», — raspaviadaŭ Madźjar paźniej žurnalistu Bi-bi-si Niku Torpu.
Nieadjemnymi atrybutami hetych mitynhaŭ byli pramova Madźjara, adkazy na spantannyja pytańni aŭdytoryi, abaviazkovaje fatahrafavańnie z žadajučymi. «Ja dumaju, što ja čałaviek, zachavany na samaj vialikaj kolkaści sełfi ŭ historyi Vienhryi», — kazaŭ palityk u tym ža intervju. I abaviazkovy «Viasnovy viecier», jaki vykonvaŭsia im razam z sotniami prychilnikaŭ na kožnym mitynhu.
Kampanija absalutna marhinalnaj partyi, jakuju ŭsiaho tolki dva miesiacy praktyčna ŭ adzinočku vioŭ nikomu nie viadomy jašče niekalki miesiacaŭ tamu palityk, skončyłasia nievierahodnym pośpiecham. Na červieńskich vybarach «Cisa» atrymała amal 30% hałasoŭ vybarščykaŭ i zaviała ŭ Jeŭraparłamient siemiarych svaich pradstaŭnikoŭ na čale z samim Pieteram Madźjaram.
Užo tady stała zrazumieła, što «nastupny prypynak» «Cisy» — parłamienckija vybary-2026, a meta, da jakoj budzie imknucca Madźjar, — pasada premjer-ministra krainy.
Novaja kampanija
Novy pieradvybarčy tur lidar «Cisy» pačaŭ jašče ŭ minułym hodzie. Dakładna hetak ža pravodziŭ pa niekalki sustreč u dzień — časam u takich hłuchich miescach, kudy nie toje što jeŭraparłamientaryi, deputaty miascovych savietaŭ nie zaŭsiody zajazdžali.
I znoŭ kozyram Madźjara stali vyrazna vybudavanyja śpičy — maksimum uvahi ekanamičnym, sacyjalnym, infrastrukturnym prablemam, asablivymi pośpiechami ŭ vyrašeńni jakich nie moža pachvalicca Viktar Orban.
Asablivaja ŭvaha — baraćbie z karupcyjaj, tym bolš što žurnalisckija rasśledavańni apošniaha času dajuć Madźjaru vialikaje pole dla hulni suprać dziejučaha premjera. Maksimalna šyrokimi mazkami — pra źniešniuju palityku, na jakoj pabudavaŭ svaju kampaniju Viktar Orban.
Pohlady «Cisy» na budučy ład krainy sabranyja va ŭražlivaha pamieru — 240 staronak — pieradvybarčaj prahramie pad nazvaj «Asnovy funkcyjanalnaj i humannaj Vienhryi». Prychilniki Madźjara nazyvajuć jaje kompleksnaj stratehijaj, jakaja daje adkazy na praktyčna luboje pytańnie adnosna palityki budučaha ŭrada, apanienty — žartujuć, što nastolki abjomny i vadzianisty dakumient moh vyjści tolki «z-pad piara» štučnaha intelektu.
Tym nie mienš, u niejkaj stupieni paradaksalna, što samyja vialikija šancy nanieści paražeńnie Orbanu — kansiervataru, nacyjanalistu, idejnamu paplečniku Donalda Trampa — atrymaŭ nie ideałahičny apanient ciapierašniaha vienhierskaha lidara, a vychadziec ź jaho ŭłasnaj partyi, prychilnik całkam pravych palityčnych pohladaŭ.
Madźjar vystupaje za žorstkuju mihracyjnuju palityku, vielmi aściarožna vykazvajecca nakont pravoŭ ŁHBT-supolnaści, adnym słovam, u ideałahičnym płanie pazicyjanuje siabie jak nośbit kaštoŭnaściaŭ taho sapraŭdnaha «Fidesa», u jaki jon ustupaŭ jašče ŭ 2002 hodzie, a nie taho, u što pieratvaryŭ hetuju partyju Viktar Orban.
Pad ciapierašnija vybary Madźjar prezientavaŭ kamandu, jakaja składajecca ŭ značnaj stupieni z vychadcaŭ ź vialikaha biznesu, — hetyja ludzi pavinny skłaści asnovu budučaha technakratyčnaha ŭrada Vienhryi.
Va ŭmovach tatalnaha daminavańnia prapahandysckich ŚMI na poli «tradycyjnych» miedyja Madźjar i jaho prychilniki naviazali ŭładzie baraćbu ŭ sacsietkach — i, na dumku budapiešckich surazmoŭcaŭ BBC, vyjhrali hetuju sutyčku ŭ kamandy Orbana.
Ale, viadoma, hałoŭny faktar pośpiechu Madźjara — heta nadzieja na źmieny, jakuju žyviać sotni tysiač jaho suajčyńnikaŭ. Adsiul — abjadnańnie vakoł jaho postaci prychilnikaŭ samych roznych ideałohij i pierakanańniaŭ, jakija sychodziacca časam tolki ŭ tym, što dla dalejšaha raźvićcia Vienhryi žyćciova nieabchodna źmianić jaje lidara, a tam, maŭlaŭ, raźbiaromsia. Adsiul — biesprecedentnaja ŭ palityčnaj historyi krainy sietka «astravoŭ Cisy» — miascovych jačejek vałancioraŭ, na jakich trymajecca kampanija Madźjara ŭ rehijonach.
Viadoma, asobnaje pytańnie — nakolki realna pravieści abiacanyja Madźjaram fundamientalnyja źmieny ŭsich śfier žyćcia krainy.
Viktar Orban za 16 hadoŭ kiravańnia litaralna zabietanavaŭ palityčnuju sistemu Vienhryi.
Dakładna hetak ža, darečy, adkrytym pytańniem zastajecca i toje, ci spraŭdziacca nadziei Kijeva na toje, što paśla prychodu da ŭłady Pietera Madźjara ŭkrainska-vienhierskija adnosiny vyjduć ź ciapierašniaha hłybokaha kryzisu.
Z adnaho boku, apytanyja budapiešckija ekśpierty kažuć, što ŭ śfiery źniešniaj palityki premjer Madźjar skancentrujecca na naładžvańni adnosin Budapiešta z Brusielem, jakija ładna sapsavalisia, i na viartańni Vienhryi ŭ jeŭrapiejski palityčny mejnstrym, jaki zaraz palahaje ŭ maksimalnaj padtrymcy Ukrainy.
Niemałavažny tut i toj fakt, što Madźjar u 2024 hodzie pryjazdžaŭ va Ukrainu nieŭzabavie paśla rasijskaha ŭdaru pa dziciačaj balnicy «Achmatdyt» i navat sustreŭsia ź jaje dyrektaram, naviedvaŭ Buču i miemaryjał zahinułych abaroncaŭ Ukrainy.
Ź inšaha boku, vienhierskaje hramadstva zaraz praźmierna nakručana antyŭkrainskaj prapahandaj, jakuju pastaviŭ u asnovu svajoj kampanii Viktar Orban, i heta niepaźbiežna pavinien budzie prymać pad uvahu Pieter Madźjar.
«Na pytańnie pra toje, ci admovicca Vienhryja pad kiraŭnictvam Madźjara ad svajho vieta na kredyt ES (dla Ukrainy) u pamiery 90 miljardaŭ jeŭra, krynica, znajomaja z pazicyjaj «Cisy», adkazała, što ŭ vyniku heta budzie zaležać ad hramadskaj dumki», — napisała na dniach vydańnie Politico.
«Nam ź im nie bracca šlubam»
Narešcie, jašče adna rysa Pietera Madźjara, na jakuju źviartajuć uvahu naziralniki z Budapiešta i z-za miežaŭ Vienhryi, — jaho «tefłonavaść». Nivodnaje abvinavačańnie ź liku tych, jakija ŭ vielizarnaj kolkaści pradukujucca ŭładaj, nivodnaja patencyjna skandalnaja situacyja, u jakuju jaho zahaniajuć abo ŭ jakuju jon traplaje pa ŭłasnaj voli, nie ŭpłyvaje na jaho rejtynhi, nie škodzić jamu ŭ palityčnym sensie.
«Ułada nazyvaje jaho zdradnikam svajoj siamji, svajoj partyi, svajoj radzimy, ale jamu heta choć by što», — kaža adzin z našych surazmoŭcaŭ.
Ułada navat sprabavała adkryć suprać jaho kryminalnuju spravu. U červieni 2024 hoda, nieŭzabavie paśla tryumfalnych vybaraŭ u Jeŭraparłamient, u adnym z načnych kłubaŭ Budapiešta Madźjar — vierahodna, budučy ŭ niećviarozym stanie — adabraŭ telefon u čałavieka, jaki sprabavaŭ źniać, jak jon tancuje, i vykinuŭ jaho ŭ Dunaj.
Hienprakuror Vienhryi tady pačaŭ praceduru pryciahnieńnia Madźjara da adkaznaści, sam palityk zajaviŭ, što lepš by pravaachoŭniki tak apieratyŭna i nastojliva rasśledavali spravy pra karupcyju pradstaŭnikoŭ ułady.
U vyniku Jeŭraparłamient admoviŭsia pazbaŭlać Madźjara deputackaha imunitetu, i patencyjnaja sprava suprać jaho skončyłasia ničym.
Pa ŭsioj bačnaści, i paśla hetaha sproby ŭłady «dastać» Madźjara nie spynilisia. U lutym hetaha hoda jon papiaredziŭ svaich prychilnikaŭ, što ŭłada rychtuje suprać jaho «paklopnickuju apieracyju ŭ rasijskim styli» — publikacyju «intymnaha momantu» Madźjara ź jaho byłoj dziaŭčynaj. «Tak, ja 45‑hadovy mužčyna, u mianie jość seksualnaje žyćcio», — napisaŭ jon tady ŭ sacsietcy Ch. Adnak da publikacyi «anansavanaha» Madźjaram videa sprava tady tak i nie dajšła.
Zrešty, paprokaŭ da Madźjara chapaje i nie tolki z boku łahiera Orbana. Adzin z byłych supracoŭnikaŭ Madźjara nazyvaje jaho ŭpartym. Mer horada Chodmieziervašarchiej Pieter Marki-Zaj, jaki biezvynikova ŭznačalvaŭ abjadnanuju apazicyju na parłamienckich vybarach 2022 hoda, apisvaje jaho jak hanarystaha i ehaistyčnaha.
Pradprymalnik Dežo Farkaš, były paplečnik Madźjara, jaki pačynaŭ razam ź im partyjnaje budaŭnictva «Cisy», a paźniej adyšoŭ ad spraŭ, skardziŭsia Politico na toje, što kultura startapa, ź jakoj pačynała jaho kamanda, pieratvarajecca ŭ taksičnuju atmaśfieru, jakaja ŭsio bolš nahadvaje «Fides», ź jakoha vyjšaŭ Madźjar.
Narešcie, užo zaraz naziralniki adznačajuć, a Madźjar vielmi vybaračna kamunikuje sa ŚMI, zabaraniŭ davać intervju ŭsim členam svajoj kamandy — tolki niekatorym ź ich dazvolena davać łakaničnyja kamientary žurnalistam.
Ź inšaha boku, «nam ź im nie bracca šlubam», kaža vydańniu Politico Pieter Marki-Zaj.
«Nam prosta patrebny niechta, chto pakinie Orbana ŭ minułym», — reziumuje jon.
Ciapier čytajuć
Na poŭnačy Biełarusi isnavała vielizarnaje voziera — u 150 razoŭ bolšaje za Narač. Jano źnikła ŭ vyniku pryrodnaj katastrofy, ale ślady zaŭvažnyja i siońnia77
Kamientary