Інтэрнэт-шопінг стаў новым спосабам барацьбы са стрэсам для пакалення Z. Прычым задавальненне часта прыносіць сам працэс, а не пакупка

Выданне Psychology Today звяртае ўвагу на новы інтэрнэт-трэнд, які ўзнік у Паўднёвай Карэі і ўжо зацікавіў псіхолагаў. Гаворка ідзе пра так званыя «дафамінавыя сайты» (dopamine sites), што імітуюць інтэрнэт-пакупкі, заказ ежы або іншыя звыклыя рытуалы, але не дазваляюць давесці іх да канца.

Гэтыя сайты амаль не адрозніваюцца ад сапраўдных інтэрнэт-крам або сэрвісаў дастаўкі. На адным з самых вядомых — FoodNeverComes — можна вывучаць меню, чытаць водгукі, складаць стравы ў кошык і нават назіраць на карце, як віртуальны кур'ер нібыта вязе заказ. Аднак аформіць яго немагчыма.

Некаторыя платформы ідуць яшчэ далей. Пасля таго як карыстальнік адмаўляецца ад «пакупкі», яны паведамляюць, колькі грошай або калорый яму ўдалося зэканоміць. Так чалавек адразу атрымлівае своеасаблівую ўзнагароду за тое, што нічога не купіў.

Павялічыць

Існуюць і іншыя варыянты падобных сэрвісаў. Адзін з іх названы ў гонар карэйскага слэнгавага слова, якое азначае перакур. Пасля націску кнопкі «Пачаць» карыстальнік бачыць, хто яшчэ зараз знаходзіцца на сайце. Узнікае адчуванне сумеснага перапынку з іншымі людзьмі — толькі без цыгарэт. Размовы амаль не адбываюцца — галоўнае, што ствараецца адчуванне, нібыта ты не адзін.

Паводле The Korea Times, такія сайты сталі асабліва папулярнымі сярод маладых жыхароў Паўднёвай Карэі, якія сутыкаюцца з ростам кошту жыцця і пастаянным ціскам спажывецкай культуры. Для адных гэта спосаб пазбегнуць імпульсіўных пакупак або начных заказаў ежы, для іншых — магчымасць хоць ненадоўга адчуць сябе менш самотнымі.

Чаму гэта працуе

Псіхолагі нагадваюць, што дафамін часта памылкова называюць «гармонам задавальнення». Насамрэч ён у значнай ступені звязаны з чаканнем узнагароды, матывацыяй і прадчуваннем прыемных падзей.

Менавіта таму чаканне адпачынку, доўгачаканай пакупкі або смачнай вячэры часам прыносіць не менш задавальнення, чым сама падзея. Мозг пастаянна мадэлюе магчымыя сцэнарыі будучыні, уяўляючы, як чалавек будзе сябе адчуваць пасля дасягнення мэты. Гэтыя ўяўленні могуць выклікаць сапраўдныя эмоцыі, нават калі нічога ў рэальнасці не адбываецца.

На думку аўтара артыкула, прагляд меню без заказу або выбар тавараў без пакупкі — яшчэ адзін прыклад таго, як чалавек атрымлівае эмацыянальны вопыт дзякуючы ўяўленню.

Павялічыць

Падобныя механізмы людзі выкарыстоўваюць даўно. Мы чытаем раманы, якія пераносяць нас у іншыя месцы, захапляемся кулінарнымі шоу, гуляем у сімулятары, фантазіруем пра будучыню. Усё гэта дазваляе перажываць эмоцыі, не здзяйсняючы адпаведных дзеянняў у рэальным жыцці.

Калі віртуальны рытуал замяняе сапраўдны

Як пішацца ў артыкуле, інтэрнэт-пакупкі, заказ ежы або нават перапынак на перакур — гэта не толькі практычныя дзеянні, але і своеасаблівыя рытуалы. Яны ствараюць адчуванне прадказальнасці, кантролю і дазваляюць ненадоўга адпачыць ад штодзённага стрэсу.

У віртуальнай прасторы гэтыя рытуалы можна прайграць без рэальных наступстваў. Напрыклад, сумесны «перакур» у анлайн-пакоі можа даць чалавеку адчуванне прысутнасці іншых людзей і крыху аслабіць самоту. Паводле даследаванняў, мозг здольны ўспрымаць людзей у лічбавым асяроддзі як рэальных, што падтрымлівае эмпатыю і пачуццё сацыяльнай сувязі.

Аднак спецыялісты заклікаюць не лічыць «дафамінавыя сайты» універсальным рашэннем. Для некаторых людзей яны сапраўды могуць стаць бяспечнай заменай імпульсіўным пакупкам або іншым непажаданым паводзінам. Але калі віртуальныя рытуалы пачынаюць выцясняць рэальнае жыццё або толькі ўзмацняюць адчуванне таго, што чалавек не можа дазволіць сабе жаданае, карысці ад іх можа быць менш, чым здаецца.

Ці стануць «дафамінавыя сайты» такімі ж папулярнымі за межамі Паўднёвай Карэі, пакуль невядома. Аднак, як адзначае выданне, гэты феномен ужо паказаў, што значная частка задавальнення ад пакупак звязаная не з самім валоданнем рэччу, а з эмоцыямі, якія чалавек перажывае яшчэ на этапе чакання і ўяўлення. Разуменне гэтага механізму можа дапамагчы больш свядома ставіцца як да сваіх пакупак, так і да таго, на што мы трацім час і грошы.

• 1
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0