Adam Hłobus raskazaŭ pra Karatkieviča i toje, čamu niama praciahu «Kałasoŭ pad siarpom tvaim»
Mastak i litaratar zhadaŭ pra pobytavyja zvyčki Karatkieviča, jaho ałkaholnuju zaležnaść i svaju ŭłasnuju baraćbu ź joj. A taksama padzialiŭsia, jak atrymaŭ pretenziju ad Džaan Roŭlinh.
Piśmieńnik i mastak Adam Hłobus u padkaście Natatnik raskazvaje, što jamu paščaściła dvojčy žyć na adnoj placoŭcy z Uładzimiram Karatkievičam. Na padstavie zapisaŭ, jakija piśmieńnik pačaŭ vieści jašče pry žyćci kłasika, amal hod tamu jon vypuściŭ knihu «Naš susied Karatkievič».
Hłobus mieŭ klučy ad kvatery Karatkieviča i jaho žonki Valanciny Branisłavaŭny. Kali tyja źjazdžali, jon prychodziŭ palivać kvietki, a taksama pačytać časopis «Amieryka» ŭ jaho ŭ kvatery ci niejki detektyŭ.
U Karatkieviča, kaža Hłobus, byli dva asnoŭnyja siabry, jakija jaho «prosta na rukach nasili»: fatohraf Valancin Ždanovič i mastak Piotr Dračoŭ.
Raskryŭ Hłobus i niekatoryja «dzivactvy» Karatkieviča, jakija rabili jaho vobraz žyvym. Naprykład, raskazaŭ pra znakamituju kavu pa-karatkievicku: piśmieńnik dadavaŭ u kubak dźvie razrezanyja napałam harošyny čornaha piercu. Taksama Hłobus zhadvaje ŭ knizie, jak Karatkievič moh kryčać pa telefonie na ŭvieś padjezd: «Dajcie mnie spakojna pamierci!».
Aŭtar tłumačyć, što śviadoma paźbiahaŭ stvareńnia idealizavanaha «bałvančyka», imknučysia zafiksavać maksimalna realistyčny partret.
«Mnie chaciełasia, kab litaraturny piersanaž dziejničaŭ, dychaŭ, havaryŭ, zhadvaŭ, pisaŭ vieršy, kuryŭ, piŭ kavu, častavaŭ kavaj. I dla mianie voś heta kaštoŭnaść — kaštoŭnaść realnaści, jakaja zachoŭvajecca ŭ majoj pamiaci», — davodzić Hłobus u padkaście.
U jaho knihu nie ŭvajšli niekatoryja dziońnikavyja zapisy i ŭspaminy, jakija jon vioŭ na praciahu 40 hadoŭ. Tak, pa-za staronkami vydańnia zastalisia dramatyčnyja ŭspaminy pra toje, jak Karatkievič pieražyvaŭ śmierć svajoj žonki Valanciny Branisłavaŭny, jakoj było tolki 49 hadoŭ.
«Kali ja napisaŭ pieršy raz, što Karatkievič śpivaŭsia, to mianie ledź nie zdali ŭ Čarnobyl»
Piśmieńnik zhodny z zaŭvahaj ab tym, što amal tracina knihi — heta historyi, źviazanyja z ałkaholem. Hłobus zhadvaje:
«Kali ja napisaŭ pieršy raz, što Karatkievič śpivaŭsia i što my lekavali, dapamahali jamu vyjści z hetaj situacyi, to mianie ledź nie zdali ŭ Čarnobyl».
Ź jahonych słoŭ, siastra Uładzimira Karatkieviča — Natalla Siamionaŭna — pracavała ŭ vajenkamacie i paprasiła vypisać pozvu, jakuju jon atrymaŭ a šostaj hadzinie viečara. A na nastupny ranak a šostaj jon pavinien byŭ «z rečami jechać u Čarnobyl».
«Ja ŭziaŭ taksoŭku, pryjechaŭ u palikliniku Sajuza piśmieńnikaŭ, paprasiŭ hałoŭnaha doktara, kab jon mnie daŭ daviedku, kab ja razabraŭsia, što zdaryłasia. A potym ja pryjšoŭ na pracu da Paŭła Jakuboviča i kažu: «Voś takaja sprava». Jon pazvaniŭ hienierałam i kaža: «Niejkaja Kučkoŭskaja na ciabie ŭźjełasia». Ja kažu: «Pavieł Izotavič, heta jana ŭźjełasia na nas, tamu što my napisali ŭ časopisie «Krynica» pra prablemu Karatkieviča». A Kučkoŭskaja — heta proźvišča Natalli Siamionaŭny».
Jak adznačaje Hłobus, siastra była adnoj z troch hałoŭnych žančyn u žyćci piśmieńnika pobač z žonkaj i maci. Taksama jon dadaje, što ałkahalizm byŭ trahiedyjaj jak mnohich znakamitych piśmieńnikaŭ, tak i cełaha pakaleńnia. Aŭtar nie chavaje i ŭłasnaj historyi: jon pryznaŭsia, što vypivaŭ pa butelcy harełki ŭ dzień, ale potym kinuŭ.
«Karatkievič mnie zaŭsiody kazaŭ: «Nie pišy pjanym». Nie sumiaščaj heta. (…) Ja piŭ, kab viesialicca. Piŭ dziela zadavalnieńnia», —
kaža piśmieńnik i śćviardžaje, što pjanstva — heta «hrech nienažernaści, śmiarotny hrech», «forma samazabojstva» i «prajava takoha ekstremalnaha ehaizmu, kali tabie dobra, a toje, što adbyvajecca navokał — heta nieistotna».
«Kab vyjści z pjanstva, treba palubić niekaha jašče akramia siabie. (…) Pieršaje — admovicca ad takoha strašnaha siabielubstva. I tamu, naprykład, dla Karatkieviča, Sysa, mnohich ludziej… Jany tak i nie zmahli, na moj pohlad, admovicca ad hetaha. U ich nie było dziela kaho žyć», — ličyć Hłobus i dadaje, što piśmieńniki razumieli, što robiać.
«Heta prablema nie tolki biełarusaŭ, heta prablema suśvietnaja. I kali tam źjaviŭsia jaki-niebudź «suchi zakon»… Ja taksama liču, što treba kantralavać uvieś hety praces, što dziaržava pavinna nie pradavać, naprykład, paśla šaści viečara», — vykazvaje svoj pohlad Hłobus. «Zaraz, kali pakaleńnie majho ŭnuka pierastaje pić, to ja vielmi radujusia».
Što z praciaham «Kałasoŭ pad siarpom tvaim» i jak biełaruskija aŭtary svajho Hary Potera pisali
Jak śćviardžaje Hłobus, Karatkievič nie pisaŭ druhoj častki «Kałasoŭ pad siarpom tvaim». Pa jaho słovach, sam Uładzimir Karatkievič jamu tłumačyŭ, čamu nie rabiŭ praciah: «jamu nie chaciełasia zabivać hieroja».
Na pohlad Hłobusa, Karatkievič stvaryŭ typ «sieryjalnaha hieroja», padobnaha da Šerłaka Chołmsa ci kamisara Mehre, jakija pavinny zastavacca nieśmiarotnymi i niaźmiennymi.
«I ja jaho razumieju. Šerłak Chołms pavinien žyć. Hieroj-paŭstaniec pavinien žyć. Usie pavinny žyć. (…) I hetym jon adroźnivajecca — sieryjalny hieroj ad ramannaha hieroja. Razumiejecie? My siadajem hladzieć sieryjał, tamu što my viedajem, što Mehre zaŭsiody raskryje złačynstva, i tamu Mehre zaŭsiody budzie adnaho ŭzrostu».
Aŭtar davodzić, što heta ahulnalitaraturnaja prablema, paraŭnoŭvajučy situacyju z Hary Poteram:
«Kolki ni tłumačyli hetaj žančynie (Džaan Roŭlinh. — NN), što, słuchaj, Hary Poter nie pavinien vyrastać. A jana kaža: «A ja chaču». Joj kažuć: «Słuchaj, kali ty nie zrazumieješ, to druhija ludzi napišuć bieź ciabie». — «Nu chaj pišuć».
Pa słovach piśmieńnika, kali jon ź inšymi aŭtarami napisaŭ knihu (na ruskaj movie pad psieŭdanimam Jarasłaŭ Marozaŭ) «Łaryn Piotr i Fabryka čaraŭnictva» i jašče vosiem praciahaŭ pra Łaryna Piatra, Roŭlinh «dasłała pretenziju (…), što heta nieprystojna».
«Čytaču treba heta. Jon choča, kab hieroj žyŭ. I kab Hary Poter byŭ voś taki idealny chłopčyk viečna, kab jon nie vyras i nie pajšoŭ u vojska. (…) Pra Šerłaka Chołmsa napisana Konan Dojłam čatyry tamy, a jašče 24 napisali inšyja piśmieńniki. I dobra! Kali čytač heta čytaje, lubić hetaha hieroja, jon choča praciah», — davodzić Hłobus.
Piśmieńnik nie vyklučaje, što lehienda pra druhi tom budzie isnavać i dalej, i navat dapuskaje mahčymaść źjaŭleńnia praciahu «Kałasoŭ» ad inšych aŭtaraŭ.
«Mnie nadakučyła razburać hetu intryhu. Ja kožny raz adkazvaju, što niama. I kožny raz mnie zadajuć hetaje pytańnie: «A moža ŭsio ž jość?» Davajcie voś u hety raz ja skažu, što ja jaje nie bačyŭ. I ja nie budu bolš razburać hetu intryhu. Kali ludziam pryjemna mieć takuju intryhu — što voś niedzie niekali znojdziecca… A moža jašče niedzie znojdziecca niejki taki čałaviek, jaki napiša jaje — chaj falšyvuju, chaj nie pa-karatkievicku, ale amal jak Karatkievič. Chaj budzie heta lehiendaj», — kaža piśmieńnik.
Kamientary
Marharat Mitčeł, Devid Linč, Brydžet i Džerom Tomsany ž nie pakarali