Kultura1010

Ź Jaŭrejskich mohiłak u Minsku vyvieźli ŭsie nadmahilli. Bolš ništo ŭ krajavidzie nie budzie nahadvać, što tut lažać ludzi

Jaŭrejskija arhanizacyi pieramiaścili ŭsie zachavanyja macevy ź Jaŭrejskaha miemaryjalnaha parku na vulicy Suchoj da hałoŭnaj sinahohi ŭ inšaj častcy Minska. Arhanizatary płanujuć stvaryć z nadmahillaŭ łapidaryj. Mnohija, adnak, ličać inicyjatyvu niadobraj.

Pieramiaščeńnie šmattonnych macevaŭ z terytoryi histaryčnaha niekropala zapatrabavała pryciahnieńnia ciažkaj budaŭničaj techniki. Fota: fejsbuk kłuba «Makabi Baj»

Jak paviedamlaje jaŭrejskaja spartyŭnaja ŭstanova «Makabi Baj», 23 i 24 červienia z terytoryi byłych jaŭrejskich mohiłak vyvieźli da sinahohi na vulicy Daŭmana kala 250 kamiennych nadmahillaŭ.

Inicyjatary pieranosu patłumačyli heta tym, što ŭ parku pomniki lažali «biez dohladu, biez uvahi i bieź imionaŭ». Ciapier sabranyja kamiani płanujuć ačyścić, katałahizavać i stvaryć ź ich miemaryjał-łapidaryj. Prajekt realizuje Iŭdziejskaje relihijnaje abjadnańnie.

Pra viartańnie nadmahillaŭ na ich histaryčnaje miesca paśla ačyščeńnia ničoha nie havorycca. Z čaho možna zrabić vysnovu, što novy łapidaryj zadumany mienavita kala sinahohi, raźmieščanaj daloka ad histaryčnaha niekropala.

Vałanciory, jakija ŭdzielničali ŭ pieramiaščeńni histaryčnych nadmahillaŭ ź jaŭrejskich mohiłak da sinahohi na vulicy Daŭmana. Fota: sacsietki ŭstanovy «Makabi Baj»
Macevy na placoŭcy kala sinahohi na vulicy Daŭmana. Fota: fejsbuk kłuba «Makabi Baj»
Macevy na placoŭcy kala sinahohi na vulicy Daŭmana. Fota: fejsbuk kłuba «Makabi Baj»

Mohiłki na vulicy Suchoj byli zasnavanyja ŭ 1868 hodzie. U 1970‑ia niekropal zakryli — saviety paśladoŭna pazbaŭlalisia ad starych mohiłak, asabliva jaŭrejskich, a ŭ 1990‑ch terytoryju kančatkova zraŭniali ź ziamloj. Siońnia na hetym miescy raźmiaščajecca Jaŭrejski miemaryjalny park. Da niadaŭniaha času macevy byli sabranyja tut razam, vizualna dapaŭniajučy inšyja abjekty kompleksu i nahadvajučy pra toje, što lažyć u ziamli pad nahami ludziej.

Siarod ich — 10 vialikich abieliskaŭ z nadpisami na niamieckaj i biełaruskaj movach ad Bremiena, Dziusieldorfa, Hamburha, Kiolna i inšych haradoŭ. Jany nahadvajuć pra jeŭrapiejskich jaŭrejaŭ, jakich u 1941—1942 hadach departavali ŭ minskaje «zonderhieta» i tut rasstralali. Taksama pobač znachodzicca pomnik «Raźbity ahmień», adkryty ŭ pamiać pra 5000 viaźniaŭ hieta, źniščanych niepasredna na terytoryi mohiłak.

Jak źviarnuŭ uvahu telehram-kanał «Spadčyna», rašeńnie vyvieźci nadmahilli da sinahohi na Daŭmana pazbaŭlaje histaryčnaje miesca na Suchoj apošnich vizualnych śladoŭ prysutnaści mohiłak. Takoje rašeńnie było b apraŭdanym tolki ŭ vypadku, kali b na terytoryi była ščylnaja zabudova ci pomnikam pahražała b fizičnaje źniščeńnie. Adnak siońnia terytoryja mohiłak maje status Jaŭrejskaha miemaryjalnaha parku i nijakaj pramoj pahrozy dla nadmahillaŭ nie isnuje. 

Staryja nadmahilli ŭ Jaŭrejskim miemaryjalnym parku. Na dalnim płanie miemaryjał «Raźbity ahmień». Fota: Huhł Karty

Daśledčyki padkreślivajuć, što znachodzicca «biez dahladu» — heta naturalny stan nadmahillaŭ na starych mohiłkach. U jakaści prykładu možna pryvieści minskuju Kalvaryju, dzie nichto nie vyryvaje ź ziamli zarosłych pomnikaŭ dziela stvareńnia štučnaha paradku.

U stalicy ŭžo jość padobny vopyt pracy ź niekropalami, źniščanymi za savieckim časam. Tak, sabranyja histaryčnyja nadmahilli ŭtvarajuć łapidaryj na byłych Tatarskich mohiłkach.

Adnak tam hetyja kamiani raźmiaścili kala novaj miačeci niepasredna na histaryčnaj terytoryi pachavańniaŭ. U vypadku ž z macevami ich fizična adarvali ad miesca realnaha mohilnika.

«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny

PADTRYMAĆ

Kamientary10

  • Žvir
    03.07.2026
    Paśla haspadarańnia savietaŭ i neabalšavikoŭ, padobna, što inšaha vyjścia j nie zastałosia.
  • Kakije iz nich ludi
    03.07.2026
    [Red. vydalena]
  • Alex
    03.07.2026
    Usie hramadskija arhanizacyi razahnali, a niejkija makabi funkcyjanujuć.

Ciapier čytajuć

Zialenski pra mahčymyja pieramovy ŭ Maskvie: Heta składana, tam šmat ukrainskich dronaŭ6

Zialenski pra mahčymyja pieramovy ŭ Maskvie: Heta składana, tam šmat ukrainskich dronaŭ

Usie naviny →
Usie naviny

Na Smarhonščynie adnoviać kaplicu, jakuju źnios pjany kiroŭca1

ZŠA adklikajuć licenziju na prodaž iranskaj nafty paśla eskałacyi ŭ Armuzskim pralivie

Tramp znoŭ uspomniŭ, što choča Hrenłandyju9

Źnik u SIZA pa spravie ab padatkach, a znajšoŭsia ŭ śpisie «ekstremistaŭ». Što viadoma pra biznesmiena z Žodzina Siarhieja Pako

Arhiencincy prajhravali Jehiptu 0:2, ale zmahli vyrvać pieramohu. Iznoŭ Miesi!10

U Vienhryi prypynili pracu i vybačylisia ŚMI, jakija byli asnovaj prapahandy Orbana. Jany buduć rearhanizavanyja5

«My nieprykmietna». Jak biełarusy ciapier jeduć u Anapu na adpačynak6

Z alimpijskaj prahramy vyklučyli vid sportu, jaki byŭ u joj sto hadoŭ5

Biełaruskaje pachodžańnie tavaru ciapier treba dakazvać bałami1

bolš čytanych navin
bolš łajkanych navin

Zialenski pra mahčymyja pieramovy ŭ Maskvie: Heta składana, tam šmat ukrainskich dronaŭ6

Zialenski pra mahčymyja pieramovy ŭ Maskvie: Heta składana, tam šmat ukrainskich dronaŭ

Hałoŭnaje
Usie naviny →

Zaŭvaha:

 

 

 

 

Zakryć Paviedamić