Kultura1010

Ź Jaŭrejskich mohiłak u Minsku vyvieźli ŭsie nadmahilli. Bolš ništo ŭ krajavidzie nie budzie nahadvać, što tut lažać ludzi

Jaŭrejskija arhanizacyi pieramiaścili ŭsie zachavanyja macevy ź Jaŭrejskaha miemaryjalnaha parku na vulicy Suchoj da hałoŭnaj sinahohi ŭ inšaj častcy Minska. Arhanizatary płanujuć stvaryć z nadmahillaŭ łapidaryj. Mnohija, adnak, ličać inicyjatyvu niadobraj.

Pieramiaščeńnie šmattonnych macevaŭ z terytoryi histaryčnaha niekropala zapatrabavała pryciahnieńnia ciažkaj budaŭničaj techniki. Fota: fejsbuk kłuba «Makabi Baj»

Jak paviedamlaje jaŭrejskaja spartyŭnaja ŭstanova «Makabi Baj», 23 i 24 červienia z terytoryi byłych jaŭrejskich mohiłak vyvieźli da sinahohi na vulicy Daŭmana kala 250 kamiennych nadmahillaŭ.

Inicyjatary pieranosu patłumačyli heta tym, što ŭ parku pomniki lažali «biez dohladu, biez uvahi i bieź imionaŭ». Ciapier sabranyja kamiani płanujuć ačyścić, katałahizavać i stvaryć ź ich miemaryjał-łapidaryj. Prajekt realizuje Iŭdziejskaje relihijnaje abjadnańnie.

Pra viartańnie nadmahillaŭ na ich histaryčnaje miesca paśla ačyščeńnia ničoha nie havorycca. Z čaho možna zrabić vysnovu, što novy łapidaryj zadumany mienavita kala sinahohi, raźmieščanaj daloka ad histaryčnaha niekropala.

Vałanciory, jakija ŭdzielničali ŭ pieramiaščeńni histaryčnych nadmahillaŭ ź jaŭrejskich mohiłak da sinahohi na vulicy Daŭmana. Fota: sacsietki ŭstanovy «Makabi Baj»
Macevy na placoŭcy kala sinahohi na vulicy Daŭmana. Fota: fejsbuk kłuba «Makabi Baj»
Macevy na placoŭcy kala sinahohi na vulicy Daŭmana. Fota: fejsbuk kłuba «Makabi Baj»

Mohiłki na vulicy Suchoj byli zasnavanyja ŭ 1868 hodzie. U 1970‑ia niekropal zakryli — saviety paśladoŭna pazbaŭlalisia ad starych mohiłak, asabliva jaŭrejskich, a ŭ 1990‑ch terytoryju kančatkova zraŭniali ź ziamloj. Siońnia na hetym miescy raźmiaščajecca Jaŭrejski miemaryjalny park. Da niadaŭniaha času macevy byli sabranyja tut razam, vizualna dapaŭniajučy inšyja abjekty kompleksu i nahadvajučy pra toje, što lažyć u ziamli pad nahami ludziej.

Siarod ich — 10 vialikich abieliskaŭ z nadpisami na niamieckaj i biełaruskaj movach ad Bremiena, Dziusieldorfa, Hamburha, Kiolna i inšych haradoŭ. Jany nahadvajuć pra jeŭrapiejskich jaŭrejaŭ, jakich u 1941—1942 hadach departavali ŭ minskaje «zonderhieta» i tut rasstralali. Taksama pobač znachodzicca pomnik «Raźbity ahmień», adkryty ŭ pamiać pra 5000 viaźniaŭ hieta, źniščanych niepasredna na terytoryi mohiłak.

Jak źviarnuŭ uvahu telehram-kanał «Spadčyna», rašeńnie vyvieźci nadmahilli da sinahohi na Daŭmana pazbaŭlaje histaryčnaje miesca na Suchoj apošnich vizualnych śladoŭ prysutnaści mohiłak. Takoje rašeńnie było b apraŭdanym tolki ŭ vypadku, kali b na terytoryi była ščylnaja zabudova ci pomnikam pahražała b fizičnaje źniščeńnie. Adnak siońnia terytoryja mohiłak maje status Jaŭrejskaha miemaryjalnaha parku i nijakaj pramoj pahrozy dla nadmahillaŭ nie isnuje. 

Staryja nadmahilli ŭ Jaŭrejskim miemaryjalnym parku. Na dalnim płanie miemaryjał «Raźbity ahmień». Fota: Huhł Karty

Daśledčyki padkreślivajuć, što znachodzicca «biez dahladu» — heta naturalny stan nadmahillaŭ na starych mohiłkach. U jakaści prykładu možna pryvieści minskuju Kalvaryju, dzie nichto nie vyryvaje ź ziamli zarosłych pomnikaŭ dziela stvareńnia štučnaha paradku.

U stalicy ŭžo jość padobny vopyt pracy ź niekropalami, źniščanymi za savieckim časam. Tak, sabranyja histaryčnyja nadmahilli ŭtvarajuć łapidaryj na byłych Tatarskich mohiłkach.

Adnak tam hetyja kamiani raźmiaścili kala novaj miačeci niepasredna na histaryčnaj terytoryi pachavańniaŭ. U vypadku ž z macevami ich fizična adarvali ad miesca realnaha mohilnika.

«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny

PADTRYMAĆ

Kamientary10

  • Žvir
    03.07.2026
    Paśla haspadarańnia savietaŭ i neabalšavikoŭ, padobna, što inšaha vyjścia j nie zastałosia.
  • Kakije iz nich ludi
    03.07.2026
    [Red. vydalena]
  • Alex
    03.07.2026
    Usie hramadskija arhanizacyi razahnali, a niejkija makabi funkcyjanujuć.

Ciapier čytajuć

Pamiłavanyja 15 čałaviek, siarod jakich 13 palitviaźniaŭ15

Pamiłavanyja 15 čałaviek, siarod jakich 13 palitviaźniaŭ

Usie naviny →
Usie naviny

CRU papiaredziła jeŭrapiejskija ŭrady ab mahčymaj atacy rasijskich dronaŭ na Ispaniju, Francyju abo Italiju5

«Na rakiecie». Zialenski rezka adkazaŭ rasijskim žurnalistam17

U Biełarusi možna całkam zakonna pradavać i kuplać kvatery i mašyny za dalary. Voś jak heta zrabić7

«Usie mamki, nie raźbirajučysia, suprać». Cichanoŭski padziakavaŭ mužčynam za niepubličnuju padtrymku95

Pačobut u ZŠA sustreŭsia z Koŭłam FOTAFAKT2

Si Dzińpin prybyŭ u ZŠA z trochdzionnym vizitam, Tramp asabista sustreŭ jaho ŭ aeraporcie5

Navukoŭcy znajšli pach, jaki prymušaje ludziej bolš tracić u sekand-chendach

Navukoŭcy vyśvietlili, dzie na Ziamli najbolšyja šancy pieražyć hłabalnuju katastrofu4

«Jon vybraŭ mianie sam». U Homieli 19‑hadovaja dziaŭčyna źbiraje hrošy na ŭłasnaha kania5

bolš čytanych navin
bolš łajkanych navin

Pamiłavanyja 15 čałaviek, siarod jakich 13 palitviaźniaŭ15

Pamiłavanyja 15 čałaviek, siarod jakich 13 palitviaźniaŭ

Hałoŭnaje
Usie naviny →

Zaŭvaha:

 

 

 

 

Zakryć Paviedamić