Еменскія хусіты і самалійская «Аш-Шабаб», якіх доўгі час падзялялі рэлігійныя супярэчнасці, аб'ядналіся на аснове нянавісці да ЗША і Ізраіля. Цяпер гэтае супрацоўніцтва можа ператварыцца ў пагрозу для аднаго з ключавых маршрутаў сусветнага гандлю нафтай. З падрабязнасцямі знаёміць WSJ.
Адэнскі заліў — адзін з ключавых марскіх калідораў паміж Блізкім Усходам, Афрыкай і сусветнымі рынкамі. На адным яго беразе знаходзіцца Емен, дзе значную частку тэрыторыі кантралююць хусіты, на другім — Самалі, дзе дзейнічае звязаная з «Аль-Кайдай» групоўка «Аш-Шабаб». Цяпер гэтыя дзве сілы, якія раней былі рэлігійнымі праціўнікамі, наладзілі супрацоўніцтва.
Саюз з разліку
Збліжэнне тлумачыцца перадусім узаемнай выгадай. «Аш-Шабаб», якую WSJ называе найбуйнейшым і самым прыбытковым адгалінаваннем «Аль-Кайды», мае грошы, але імкнецца атрымаць сучасную зброю і тэхналогіі. Хусіты, якія гадамі атрымлівалі ўзбраенне і падрыхтоўку ад іранскага Корпуса вартавых ісламскай рэвалюцыі, могуць гэта прапанаваць. Узамен яны атрымліваюць фінансаванне і магчымасць замацавацца на афрыканскім беразе Адэнскага заліва.
Гэта асабліва важна праз становішча рэгіёна. Да вайны з Іранам праз Адэнскі заліў праходзіла 12% сусветнай нафты, якая перавозіцца морам. Калі б іранскія сілы амаль закрылі Армузскі праліў, гэты шлях мог бы стаць альтэрнатывай для паставак з Блізкага Усходу. Аднак хусіты падтрымалі Тэгеран і атакуюць ракетамі і дронамі звязаныя з Саудаўскай Аравіяй танкеры ў Чырвоным моры.
Як адзначае аўтар, яшчэ нядаўна саюз хусітаў і «Аш-Шабаб» здаваўся нечым са сферы фантастыкі: першыя пераважна шыіты, другія — суніты. Цяпер рэлігійныя супярэчнасці пераважыла супольная варожасць да ЗША і Ізраіля. Сувязі паміж групоўкамі існуюць прынамсі з 2023 года і паступова перараслі з гандлю зброяй у больш шырокае ваеннае супрацоўніцтва.
Зброя і навучанне
«Аш-Шабаб» спрабуе атрымаць у Емене ў тым ліку пераносныя зенітныя ракеты, 107‑міліметровыя «Кацюшы», снайперскія вінтоўкі Драгунава, ударныя беспілотнікі, супрацьтанкавыя ракеты і амерыканскія прыборы начнога бачання. Невядома, што менавіта з гэтага ўжо трапіла ў Самалі. Аднак у красавіку 2025 года ЗША знішчылі два судны без сцягоў, якія ішлі з Емена ў самалійскія воды з сучаснымі ўзбраеннямі.
Пастаўкі, паводле WSJ, маскуюцца пад звычайны гандаль. Падстаўныя еменскія кампаніі афармляюць зброю як мірныя тавары і дастаўляюць у парты, адкуль яе на хуткасных катарах і рыбацкіх суднах вязуць праз заліў. Грузы выгружаюць на слаба кантраляваным паўночным узбярэжжы Самалі, а затым адпраўляюць баявым падраздзяленням «Аш-Шабаб» на поўдні краіны.
Разам са зброяй групоўка атрымлівае і новыя навыкі. Не менш за 100 яе байцоў ужо ездзілі на навучанне ў Емен. ААН паведамляла пра групы прыкладна па 30 чалавек, якіх вучылі стральбе, супрацьпаветраным аперацыям і стварэнню больш смяротных мін-пастак. Сёлета адна з груп правяла тры месяцы ў Саадзе, асвойваючы зборку і кіраванне беспілотнікамі. Хусіцкія інструктары таксама самі прыязджаюць у Самалі.
Плаціць за гэта «Аш-Шабаб» можа без асаблівых праблем. Паводле амерыканскай разведкі, яна збірае не менш за $100 млн у год — галоўным чынам праз паборы з самалійскага бізнесу, людзей на блокпастах і ў порце Магадзіша. Яшчэ адной крыніцай даходаў стала саматужная здабыча золата ў гарах Кал-Мадау.
Барацьба за ўзбярэжжа Самалі
Для хусітаў жа, як піша WSJ, грошы могуць быць не галоўнай мэтай. Іх цікавіць прысутнасць у Самалі, якая дазволіла б назіраць за суднаходствам абапал Адэнскага заліва. Адна з ідэй — размясціць з дапамогай «Аш-Шабаб» радары для сачэння за караблямі.
Дадатковае значэнне гэты план атрымаў пасля таго, як у снежні Ізраіль прызнаў незалежнасць Самалілэнда — рэгіёна, які абвясціў аб аддзяленні ад Самалі ў 1991 годзе. Там знаходзіцца стратэгічны порт Бербера з вельмі доўгай узлётна-пасадачнай паласой, якую NASA калісьці нават арандавала для аварыйнай пасадкі касмічных шатлаў. Вайсковая прысутнасць там дала б Ізраілю моцную пазіцыю супраць хусітаў.
Хусіты ўжо прыгразілі атакаваць любую ізраільскую прысутнасць у Самалілэндзе. А ў чэрвені іх дэлегацыя з чатырох чалавек пераправілася ў Самалі і дабралася да Джыліба — фактычнай сталіцы тэрыторый «Аш-Шабаб». Паводле разведвальных звестак, бакі абмяркоўвалі супрацьдзеянне ізраільскай актыўнасці ў Берберы, а хусіты паабяцалі больш сучасную зброю і навучанне.
Ліквідацыя пасярэдніка
Адным з ключавых пасярэднікаў паміж дзвюма групоўкамі быў 38‑гадовы самаліец Джыбрыл Ях’я Алі па мянушцы «Аднарукі». Прынамсі з 2023 года ён курсіраваў паміж Самалі і Еменам, прадстаўляў інтарэсы «Аш-Шабаб» і дапамагаў арганізоўваць пастаўкі зброі. Хусіты далі яму кватэру ў Сане і падроблены еменскі пашпарт.
У 2024 годзе «Аш-Шабаб» скіравала да яго больш высокапастаўленага прадстаўніка шэйха Ахмеда Элмі Саматара, які перадаў хусітам спіс патрэбнага ўзбраення. Пасля арышту Саматара еменскімі ўладамі і яго наступнага абмену на палонных хусітаў Джыбрыл працягнуў гэтую працу.
12 лютага Джыбрыла забілі ракетным ударам каля еменскай Аль-Гайды: ракета прабіла дах яго Toyota Corolla і, не выбухнуўшы, разрэзала аўтамабіль. Яго жонка перад ударам выйшла з машыны адказаць на тэлефонны званок і выжыла.
Дзве амерыканскія крыніцы пацвердзілі WSJ, што гэта быў удар ЗША, аднак Цэнтральнае камандаванне заявіла, што аперацыю праводзілі не амерыканскія вайскоўцы, а ЦРУ не паведаміла, ці мела да яе дачыненне.
Ліквідацыя пасярэдніка, аднак, не спыніла супрацоўніцтва: «Аш-Шабаб» ужо прызначыла яму замену ў Емене. ЗША тым часам узмацняюць ціск на саму групоўку: сёлета яны нанеслі па яе мэтах у Самалі каля 40 авіяўдараў супраць 41 за ўвесь 2025 год.
У выніку, як адзначае WSJ, тое, што пачыналася як узаемавыгадны гандаль, паступова набывае стратэгічны характар. «Аш-Шабаб» атрымлівае доступ да больш сучаснай зброі і ваенных тэхналогій, а хусіты — грошы і патэнцыйны плацдарм у Афрыцы. Іх супрацоўніцтва стварае магчымасць пагражаць суднаходству з абодвух бакоў аднаго з найважнейшых марскіх калідораў свету.
Цяпер чытаюць
Стала вядома, чаму Ютуб выдаліў стрымы Сяргея Ціханоўскага47
Каментары