Ci sapraŭdy stres robić nas toŭstymi? Piać mifaŭ pra harmon stresu kartyzoł

Kartyzoł — heta harmon, jaki vypracoŭvajecca ŭ kary nadnyračnikaŭ i dapamahaje arhanizmu spraŭlacca z nahruzkami. Asabliva aktyŭna jon vydzialajecca ŭ fazie stresu. Mienavita dziakujučy jamu cieła chutka mabilizuje enierhiju, kab reahavać na niebiaśpieku abo składanuju situacyju.

Kiraŭnik stres-ambułatoryi i psichaterapieŭtyčnaha centra Frajburhskaha ŭniviersiteta Markus Chajnrychs, ź jakim parazmaŭlali žurnalisty Tagesspiegel, adznačaje: kartyzoł nieabchodny dla vyžyvańnia i sam pa sabie nie źjaŭlajecca škodnym.

Prablemy pačynajucca tolki tady, kali jaho kancentracyja zastajecca zanadta vysokaj praciahły čas — naprykład, pry chraničnym napružańni abo vyharańni. Tym, chto ličyć, što pakutuje ad pastajanna parušanaha ŭzroŭniu kartyzołu, varta źviarnucca da endakrynołaha.

Ale ci moža jon być krytyčnym dla astatnich? I što nasamreč staić za samymi papularnymi śćvierdžańniami pra hety harmon?

1. Kava na pusty straŭnik ranicaj — heta škodna

Adzin z samych papularnych mifaŭ tyčycca ranišniaha napoju našča. Mnohija błohiery śćviardžajuć, što kafiein u pačatku dnia rezka parušaje pryrodny rytm kartyzołu, pik jakoha i tak prypadaje na ranišnija hadziny. Jany rajać pačakać paŭtary hadziny, pakul uzrovień harmonu pačnie źnižacca, i tolki tady pić kavu.

Adnak navukovy pohlad na hetuju prablemu bolš supakojlivy: dla čałavieka, jaki pryzvyčaiŭsia da svajho ranišniaha rytuału, adzin-dva kubki kavy nie robiać istotnaha ŭpłyvu na dzionnuju kryvuju kartyzołu. Arhanizm adaptujecca da zvyčak, i składanaści mohuć uźniknuć chiba što ŭ ludziej z adčuvalnym straŭnikam. Našmat bolš škodnym ekśpierty ličać spažyvańnie kafieinu ŭ druhoj pałovie dnia, što sapraŭdy moža zaškodzić jakasnamu adpačynku ŭviečary.

2. Kardyjatreniroŭki zanadta pierahružajuć arhanizm

Nie mienš papularnaja ideja, što nibyta kardyjatreniroŭki škodnyja, bo vyklikajuć rost kartyzołu i navat źniščajuć ciahlicy. Ale i tut usio značna składaniej. Padčas intensiŭnych nahruzak uzrovień harmonu sapraŭdy pavyšajecca, bo arhanizmu patrebna chutkaja enierhija. U ekstremalnych situacyjach, naprykład padčas marafonu, cieła moža navat vykarystoŭvać myšačny białok jak paliva.

Adnak pry zvyčajnych treniroŭkach siaredniaj intensiŭnaści kartyzoł viartajecca da normy ŭžo praz 45—60 chvilin paśla zaniatku. Bolš za toje, rehularny bieh abo inšy aerobny sport źnižajuć bazavy ŭzrovień hetaha rečyva i robiać arhanizm bolš ustojlivym da niervovych nahruzak. Navukoŭcy ličać hety doŭhaterminovy efiekt značna važniejšym za karotkija harmanalnyja skački padčas samoj fizičnaj aktyŭnaści.

3. Stres vinavaty ŭ tłuščy na žyvacie

Asobnaja tema — suviaź kartyzołu i tłuščavych adkładaŭ. Mienavita tut u sacsietkach asabliva lubiać prostyja tłumačeńni: maŭlaŭ, stres aŭtamatyčna robić čałavieka toŭstym. Peŭnaja suviaź sapraŭdy isnuje. Pry redkim sindromie Kušynha, kali ŭzrovień kartyzołu patałahična vysoki, u pacyjenta sapraŭdy nazapašvajecca tłušč u vobłaści žyvata. Akramia taho, u składanyja pieryjady mnohija ludzi pačynajuć bolš ciahnucca da sałodkaj abo tłustaj ježy.

Ale Chajnrychs padkreślivaje: hałoŭnaja pryčyna naboru vahi ŭsio ž nie sam kartyzoł, a lišak kałoryj i niedachop ruchu. Pavodle daśledavańniaŭ, mnohija ludzi mocna niedaaceńvajuć kolkaść ježy, jakuju spažyvajuć štodnia, časam navat na 30—50 adsotkaŭ. Tamu sproby źvieści prablemu lišniaj vahi vyklučna da «harmonu stresu» vyhladajuć nieabhruntavanymi.

4. Takija srodki, jak ašvahandcha, dapamahajuć źnizić stres

U apošnija hady vialikuju papularnaść nabyli roznyja dabaŭki dla «źnižeńnia kartyzołu», asabliva raślinny preparat ašvahandcha. Jamu prypisvajuć zdolnaść sucišać tryvožnaść, palapšać son i dapamahać pry nahruzkach.

I tut, pa słovach Chajnrychsa, navukoŭcy sapraŭdy znachodziać peŭnyja paćvierdžańni efiektu. Adnak ekśpiert nahadvaje: usio zaležyć ad daziroŭki, bo mohuć uźniknuć i pabočnyja źjavy. Niamiecki Fiederalny instytut acenki ryzyk navat papiaredžvaŭ pra zafiksavanyja vypadki paškodžańnia piečani paśla pryjomu ašvahandchi.

Tamu lepš nie zachaplacca samalačeńniem i spačatku źviartać uvahu na bolš biaśpiečnyja sposaby rassłableńnia — prahułki, dychalnyja praktykavańni abo paŭnavartasny adpačynak.

5. Śviatło ekranaŭ psuje jakaść snu

Jašče adzin raspaŭsiudžany strach datyčycca ekranaŭ smartfonaŭ i siniaha śviatła. Ličycca, što jano viečaram pavyšaje kartyzoł i parušaje son. Nasamreč miechanizm krychu inšy. Uviečary ŭzrovień hetaha harmonu naturalna padaje, a arhanizm pačynaje vypracoŭvać miełatanin — harmon snu.

Siniaje śviatło moža tarmazić hety praces, nibyta paviedamlajučy mozhu, što jašče dzień. Ale śpiecyjalist padkreślivaje: prablema nie tolki ŭ vypramieńvańni, a i ŭ samich razdražnialnikach — navinach, videa, elektronnaj pošcie.

Kali čałaviek doŭha hladzić u jarki ekran pierad snom, niervovaja sistema zastajecca ŭzbudžanaj, i zasnuć stanovicca ciažej. Asabliva heta tyčycca tych, chto ŭžo maje prablemy z zasynańniem. Tamu ŭviečary lepš adkłaści hadžet i vybrać bolš spakojny zaniatak — naprykład, čytańnie knihi.

• 5
• 0
• 0
• 1
• 0
• 0
• 0
• 0