Kameta-miatła

Aleh Dziarnovič piša pra abskurantyzm palitykaŭ i astrolahaŭ.

U žniŭni 2006 h. prezydent Asacyjacyi avestyjskaj astralohii Pavał Hłoba nazvaŭ Biełaruś centram Eŭropy i paabiacaŭ niaźmiennaść kursu krainy, prynamsi, da 2016 h. Hałoŭnym astralahičnym arhumentam hetaha prahnozu, šyroka pradublavanaha biełaruskimi dy rasiejskimi medyjami, stała toje, što Alaksandar Łukašenka pryjšoŭ da ŭłady ŭ 1994 h., «kali adbyłasia najradčejšaja źjava – na Jupiter upała kameta i raskałołasia na 22 kavałki».

17 traŭnia 1994 h. arbitalny teleskop Habł (HST) źniaŭ fantastyčnaje vidovišča hetaj katastrofy sapraŭdy kaśmičnaha maštabu – na padlocie da Jupitera ź jahonymi pastelnymi kolerami čyrvonyja frahmenty kamety raściahnulisia na daŭžyniu 1,1 młn kilametraŭ, a heta try intervały pamiž Ziamloj i Miesiacam. Hłoba, jak heta ŭ jaho časta zdarajecca, pabłytaŭ «detali» – frahmentaŭ było nie 22, a 21, i ŭtvarylisia jany nie ad sutyknieńnia ź planetaj, a mienavita sami frahmenty kamety P/Shoemaker udaryli pa Jupiteru. Vielmi cikavaj, navat dla atmasfery panoŭnaha ŭ Biełarusi abskurantyzmu, stała sama praktyka vykarystańnia astralahičnych prahnozaŭ dla pradkazańnia palityčnaj sytuacyi.

U tyja ž samyja žnivieńskija dni majho astralahičnaha znaku Lva ŭ 2006 hodzie mnie ŭ ruki trapiła vydańnie pierakładu z polskaj na rasiejskuju movu knihi senatara Rečy Paspalitaj XVIII st. Jana Małachoŭskaha, jaki byŭ amataram astranomii i astralohii. Małachoŭski zrabiŭ apisańnie kamety Šezo, jakuju nazirali ŭ niebie z 10 studzienia pa 3 sakavika 1744 h. Aŭtar z vysokaj dakładnaściu nazvaŭ kaardynaty kamety i apublikavaŭ kataloh viadomych na toj čas kametaŭ ad Stvareńnia śvietu da XVIII st., a ŭ jahonych kamentarach možna pabačyć, jak zavostryvałasia mastactva palityčnaj satyry.

Kameta Šezo była vielmi niazvykłym abjektam i najiarčejšaj kametaj XVIII st. – jaje hałavu bačyli navat udzień. U niekatorych miescach nazirańnia kameta mieła 6 chvastoŭ, što było, mahčyma, źviazanaje z peryjadyčnymi vykidami ź jadra.

Ale i los źjaŭleńnia pierakładu pracy Małachoŭskaha abstaŭleny dziŭnymi znakami. Układalnik znajšoŭ falijant u Fondzie Radziviłaŭ Nacyjanalnaha histaryčnaha archivu Biełarusi. Amal adnačasova z Nacyjanalnaj biblijateki Biełarusi źnikli knihi, siarod jakich była praca Hotfryda Hojnzijusa «Apisańnie kamety, jakaja źjaviłasia ŭ 1744 hodzie...», što narabiła vialikaha šumu ŭ presie. Tak, hetyja dźvie knihi pryśviečanyja adnoj i toj ža kamecie Šezo.

Vyšej ja napisaŭ «układalnik» knihi. Potym ža vyśvietliłasia, što heta ŭkładalnica – mienski astrolah Halina Hajduk. Va ŭsioj ža knizie ja nie znajšoŭ jaje poŭnaha imia. Isnuje takaja knižnaja tradycyja, zamacavanaja ŭ savieckija časy, kali na vokładku vynosiać tolki inicyjały i čytač nie zaŭždy moža hramatyčna pravilna praskłaniać imia aŭtara, bo nia viedaje, chto heta – žančyna ci mužčyna. Uvohule, da redaktury vydańnia šmat inšych zaŭvah. Naprykład, układalnica piša pra supracoŭnictva z «słavianistkaj» Paciechinaj. Napeŭna, na pačatkovych stadyjach miełasia na ŭvazie «palanistka», ale potym uźnikła novaje słova, jakoha niama ŭ słoŭnikach (tam jość tolki «słavistka»). Dalej usio ž robicca zrazumiełaj hetaja frojdaŭskaja pamyłka, bo Halina Hajduk sprabuje razvažać pra «słavianskuju astralohiju», zaličyŭšy siudy i Małachoŭskaha. Navat analiz pradmovy da knihi śviedčyć, nakolki biesperspektyŭnyja hetyja sproby. My možam kazać pra eŭrapiejskuju astralohiju ci, naprykład, pra avestyjskuju tradycyju ŭ astralohii, ale vyłučeńnie asobnaj słavianskaj astralohii vyhladaje całkam štučna.

Asnovatvornaja ideja astralohii zaklučajecca ŭ tym, što prastorava-časavaja arhanizacyja źjavaŭ i abjektaŭ anizatropnaja, heta značyć nieadnolkavaja, i kožny momant času ŭnikalny pavodle svaich hłybinnych prajavaŭ. Takim čynam, zhodna z astralohijaj, vyvučajučy asablivaści momantaŭ času, možna vyznačyć tendencyi dalejšaha raźvićcia źjavaŭ i abjektaŭ. Astrolaham, što staviać svaje metady na słužbu asobnym palityčnym režymam, ja chacieŭ by pryhadać słovy Jana Małachoŭskaha, jakimi jon skončyŭ svaju knihu: «Bačačy hetaje pradvyznačeńnie dy padparadkoŭvajučysia znakam... niachaj ščyra ciapier addajucca Bohu, kab nie atrymali pa hałavie miatłoj».

❏

Małachovskij, Jan. Ekśpierimientalnaja praktika o komietach / Pried. i kommient. H.V. Hajduk; Pier. s polsk. Je.A. Potiechinoj. — Minsk: RIVŠ, 2006. — 120 s.: ił.

❏

Fota photo.bymedia.net

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0