Na terytoryi histaryčnaj Babrujskaj krepaści chočuć adramantavać samuju vialikuju kazarmu. Hety budynak znajomy mnohim amataram kino: mienavita ŭ jaho dvary niekalki hadoŭ tamu pabudavali dekaracyi nacysckaha kancłahiera dla zdymak jeŭrapiejskaha filma.
Pra heta stała viadoma z zajaŭki, raźmieščanaj sajcie dziaržaŭnych zakupak. Zhodna ź joj, Upraŭleńnie kapitalnaha budaŭnictva Babrujska šukaje padradčyka dla raspracoŭki prajektnaj dakumientacyi na pieršuju čarhu rabot na byłoj kazarmie pa vulicy Dunina-Marcinkieviča, 1. Na hety etap vydzielena kala 285 tysiač rubloŭ z haradskoha biudžetu.
Razmovy pra toje, što z Babrujskaj krepaściu treba niešta rabić, iduć užo nie pieršaje dziesiacihodździe. Jak i ŭ Breście, krepaść tut kaliści źniščyła histaryčnaje jadro horada, ale tak i nie zmahła stać jaho paŭnavartasnaj arhaničnaj častkaj. Doŭhi čas masiŭnyja cahlanyja pabudovy stajali ŭ ruinach, pryciahvajučy chiba što amataraŭ zakinutych miescaŭ, historykaŭ i kinarežysioraŭ.
Zhodna z dakumientacyjaj, byłaja kazarma, jakuju ciapier płanujuć adrestaŭravać, — samy bujny budynak na terytoryi krepaści. Jaho ahulnaja płošča składaje amal 16 tysiač m2.
Trochpaviarchovy P-padobny hmach z čyrvonaj cehły byŭ uźviedzieny, jak miarkujecca, u 1830 hodzie. Prajekt raspracoŭvaŭ architektar Inžyniernaha departamienta Alaksandr Štaŭbiert — aŭtar mnohich znakavych budynkaŭ nie tolki ŭ Babrujsku, ale i ŭ Sankt-Pieciarburhu.
Kazarma pieražyła mnohaje: i pierabudovy ŭ 1920‑ia hady, kali dabudavali treci pavierch, i razbureńni padčas Druhoj suśvietnaj vajny, paśla jakich budynak adnaŭlali, nie zvažajučy na jaje architekturnyja asablivaści i znosiačy histaryčnyja prybudovy.
Siońnia hetaja vielizarnaja kazarma staić miescami całkam biez dachu, praź dziry ŭ jakim praraśli drevy, sa šmatlikimi raskolinami ŭ ścienach i abvalenymi pierakryćciami. Stan budynka aceńvajecca jak pieradavaryjny i avaryjny.
Što płanujuć zrabić?
Prajektnyja raboty chočuć zaviaršyć da červienia 2026 hoda. Meta ciapierašniaha etapu — nie poŭnaje adnaŭleńnie budynka, a jaho terminovaje vyratavańnie. Hałoŭnaja zadača budaŭnikoŭ — spynić dalejšaje razbureńnie historyka-kulturnaj kaštoŭnaści daždžami i śnieham.
Dla hetaha płanujuć pravieści maštabnyja supraćavaryjnyja raboty:
- Razabrać zavały, źniać stary šyfier i demantavać zhniłyja draŭlanyja belki pierakryćciaŭ i krokvaŭ, jakija pahražajuć abvałam.
- Umacavać avaryjnyja ścieny z dapamohaj śpiecyjalnych injekcyj i śpiralepadobnych ankieraŭ.
- Zakłaści akonnyja i dźviarnyja prajomy draŭlanymi ščytami (na pieršym paviersie — hazasilikatnymi błokami), kab abmiežavać dostup vandałaŭ unutr.
- Adnavić stračanuju krokviennuju sistemu i zrabić novy falcavy dach ciomna-zialonaha koleru. Mienavita taki koler, jak pakazvajuć archiŭnyja daśledavańni i dakumient XIX stahodździa «Zbor fasadaŭ», byŭ charakterny dla kazionnych budynkaŭ taho času.
- Źnieści savieckija prybudovy ź silikatnaj cehły, jakija psujuć histaryčny vyhlad.
Paśla zaviaršeńnia hetych rabot budynak budzie zakansiervavany biez prystasavańnia pad niejkuju novuju funkcyju, naprykład, hatel ci muziej.
Kinošny kancłahier
Dla mnohich biełarusaŭ hety zakinuty budynak znajomy nie z padručnikaŭ historyi, a z kiniematohrafa. Maštaby kazarmy i jaje zmročny, paŭrazburany vyhlad nieadnarazova pryciahvali ŭvahu režysioraŭ, jakija zdymali tut stužki pra vajnu.
Samaj hučnaj padziejaj stali zdymki vosieńniu 2018 hoda histaryčnaj dramy «Uroki farsi» (sumiesnaja vytvorčaść Rasii, Hiermanii i Biełarusi) amierykanskaha režysiora Vadzima Pierelmana. Mienavita ŭ dvary «Byłoj kazarmy» kinošniki ŭźviali maštabnyja i złaviesna realistyčnyja dekaracyi nacysckaha kancłahiera: aharodžu z kalučym drotam, vartavyja vyški i bramu z nadpisam «Jedem das seine» («Kožnamu svajo»).
Pa siužecie filma hałoŭny hieroj, bielhijski jaŭrej, kab vyžyć u łahiery, vydaje siabie za piersa i vučyć niamieckaha kuchara nieisnujučaj movie, słovy jakoj byli stvorany linhvistam ź imionaŭ realnych achviar Chałakostu. U zdymkach masavych scen tady ŭziali ŭdzieł kala tysiačy babrujčan.
Paśla zaviaršeńnia pracy nad filmam butaforski kancłahier nie stali znosić adrazu. Brama i prastajała niedzie da leta 2025 hoda, dziviačy vypadkovych turystaŭ, jakija ličyli jaho sapraŭdnym muziejem vajny pad adkrytym niebam.
U Bresckaj krepaści carkoŭniki chočuć zatynkavać śviedčańni vajny. Žychary horada suprać
U starym Breście zakansiervujuć ruiny klaštara biernardzinak
U Babrujsku za 200 tysiač dalaraŭ pradajuć były armiejski štab. Ciapier u im raźmiaščajecca sinahoha
Bresckuju krepaść prapanujuć unieści ŭ Śpis suśvietnaj spadčyny JUNIESKA
Pačałasia restaŭracyja Babrujskaj krepaści. Ci viernucca impierskija arły na fasady?
Kamientary