Jak pahroza z boku Rasii zrabiła Hiermaniju viadučaj vajskovaj siłaj Jeŭropy

Hienierał Karsten Brojer žyvie ŭ režymie pastajannaj śpieški. Jon kiraŭnik uzbrojenych sił Hiermanii, samy ŭpłyvovy i, mahčyma, samy važny vajskoviec u Jeŭropie.

Jamu daručana chutka naraścić vajskovuju moc Hiermanii i pieratvaryć krainu ŭ samuju mahutnuju bajavuju siłu na kantyniencie.

Da 2029 hoda, ličyć jon, Rasija budzie zdolnaja atakavać terytoryju NATA — da hetaha času pryniasuć plon namahańni pa ŭmacavańni armii: inviestycyi va ŭzbrajeńni i pastajanny nabor novych vojskaŭ.

«Ja jašče nikoli nie sutykaŭsia z nastolki niebiaśpiečnaj i terminovaj situacyjaj, jak ciapier», — skazaŭ jon VVS na vajskovaj bazie ŭ Miunstery, niedaloka ad miažy ź Niderłandami.

«Toje, što my bačym, z čym my sutykajemsia, — heta pahroza z boku Rasii. My jasna bačym, što Rasija naroščvaje svaju vajskovuju moc da ŭzroŭniu, jaki amal udvaja pieravyšaje toje, što ŭ jaje było da vajny suprać Ukrainy… U 2029 hodzie Rasija zmoža vieści bujnuju vajnu suprać NATA. I jak sałdat ja pavinien skazać: «Dobra, my pavinny być da hetaha hatovyja».

Brojer ustupiŭ u armiju tahačasnaj Zachodniaj Hiermanii ŭ 19 hadoŭ, u 1984 hodzie. Jon havoryć miakka i pradumana. U im niama apłombu, časam ułaścivaha vajskoŭcam, niama pakaznoha mačyzmu — i tym nie mienš jon imkniecca transfarmavać niamieckuju armiju tak, kab jana apynułasia ŭ centry novaj karty rasstanoŭki sił na kantyniencie.

Pad jaho kamandavańniem uzbrojenyja siły Hiermanii chutka rastuć jak pa kolkaści, tak i pa mocy. Čakajecca, što ŭ 2029 hodzie Hiermanija vydatkuje na armiju 162 młrd jeŭra (u 2025 hodzie jana vydatkavała 95 młrd). Apytańni hramadskaj dumki pakazvajuć vysokuju padtrymku takoha ŭzmacnieńnia armii.

Zusim niadaŭna prahrama pieraŭzbrajeńnia ŭ takich maštabach vyklikała b zaniepakojenaść u susiedziaŭ Hiermanii, tryvožačy pryvidaŭ ciomnaha minułaha Jeŭropy. U XX stahodździ Hiermanija pačała adnu z samych razburalnych vojnaŭ u historyi čałaviectva, jakaja zakranuła bolšuju častku kantynienta i zabrała miljony žyćciaŭ.

Sprabujučy adkupić vinu za žachi minułaha, Hiermanija šmat hadoŭ abmiažoŭvała svaju armiju. Ci zmoža jana ciapier ažyćciavić svaje ambicyi i stać viadučaj vajskovaj dziaržavaj Jeŭropy? I kali heta ŭdasca, jak jana budzie dziejničać u roli «mocnaj ruki» kantynienta?

Jak źmianiałasia stanovišča Hiermanii paśla Druhoj suśvietnaj vajny

Kab nahladna ŭbačyć, jak źmianiłasia stanovišča Hiermanii ŭ Jeŭropie, varta pajechać u Litvu, dzie Hiermanija ŭpieršyniu z časoŭ nacysckaj akupacyi maje pastajannuju vajskovuju prysutnaść.

U Litvie raźmieščana kala 1 200 niamieckich vajskoŭcaŭ. Da kanca nastupnaha hoda ich kolkaść vyraście amal da 5 000. Karespandenty VVS nazirali, jak Panzerbrigade 45 (45‑ia braniatankavaja bryhada) pravodziła vučeńni z bajavoj stralboj usiaho ŭ niekalkich milach ad miažy ź Biełaruśsiu.

Jany madelavali ŭvarvańnie z uschodu.

Tut miascovaść roŭnaja i lasistaja. Naturalnych pieraškod mała — niama hornych chrybtoŭ, niama nieprachodnych račnych dalin. Rehijon vielmi ŭraźlivy da ŭvarvańnia.

U vieraśni 1812 hoda armija Napaleona prajšła praz hetyja ziemli až da rasijskaj stalicy. Vojski Hitlera vielmi chutka, da vieraśnia 1941 hoda, dajšli da Maskvy. Potym jany byli adkinuty savieckimi siłami, i armii doŭha ruchalisia tudy i nazad pa hetaj adkrytaj, nieabaronienaj raŭninie.

Kali hieahrafija — heta los, to los hetaha rehijona ŭ vajennych kanfliktach farmavała Vialikaja jeŭrapiejskaja raŭnina.

«Dumaju, my tut dla taho, kab vykanać čakańni našych susiedziaŭ, — skazaŭ VVS padpałkoŭnik Siebaśćian Chahien, kamandzir braniatankavaj bryhady. — Naš kancler [Frydrych Mierc] abviaściŭ, što my stvarajem samuju mahutnuju armiju ŭ Jeŭropie. I, dumaju, heta adpaviadaje roli Hiermanii z ulikam našaj ekanamičnaj mocy, a taksama našaj roli ŭ Jeŭropie. I, biezumoŭna, my robim heta nie ŭ adzinočku — my robim heta ŭ miežach NATA i Jeŭrapiejskaha sajuza».

Niamieckija vajskoŭcy ŭ razmovach padkreślivajuć, što hetym razam Hiermanija vystupaje nie jak zachopnik i akupant, a jak žadany i kaštoŭny sajuźnik. Hetaja, demakratyčnaja Hiermanija, imkniecca nie da daminavańnia, a da supracoŭnictva.

Na piku chałodnaj vajny ŭ Hiermanii było bolš za paŭmiljona vajskoŭcaŭ — ale zaŭsiody ŭ miežach NATA i pad kantrolem ZŠA. Adnak paśla raspadu Savieckaha Sajuza Hiermanija, jak i značnaja častka Jeŭropy, skaraciła svaje ŭzbrojenyja siły bolš čym udvaja.

U pieryjad z 2007 pa 2017 hod Hiermanija — samaja nasielenaja kraina Jeŭropy i, biezumoŭna, jaje najmacniejšaja ekanomika — zvyčajna traciła na abaronu ŭsiaho kala 1,2% svajho VUP. Heta pakazvaje, nakolki nizka abarona i biaśpieka stajali ŭ nacyjanalnych pryjarytetach — i adnačasova śviedčyć pra tuju samaŭpeŭnienaść, u jakuju pahruziłasia značnaja častka Jeŭropy. Novaja meta Hiermanii — davieści vydatki na abaronu da 5% VUP.

Inšyja jeŭrapiejskija krainy z pačatku rasijskaha ŭvarvańnia va Ukrainu taksama stali pierahladać svaje vajskovyja pryjarytety. Vialikabrytanija ŭ minułym hodzie paabiacała dasiahnuć uzroŭniu 5% VUP da 2035 hoda, a Francyja nacelena na 3,5%.

Adnak navat hetyja vydatki zastajucca nižejšymi za rasijskija vydatki na vajskovyja patreby: u 2024 hodzie jany aceńvalisia jak 7,1% ad VUP.

 Kulturny pieravarot

Pieraŭzbrajeńnie ŭ tych maštabach, jakija zaraz ažyćciaŭlaje Hiermanija, zapatrabavała surjoznych źmien va ŭsprymańni abarony i miesca ŭzbrojenych sił u niamieckim hramadstvie.

Paśla kapitulacyi Hiermanii lidary sajuźnikaŭ damovilisia na Patsdamskaj kanfierencyi ab demilitaryzacyi Hiermanii. Zachodniaja Hiermanija pryniała heta, sprabujučy adkupić pryčynienaje zło, i była hatovaja dazvolić ZŠA ŭziać na siabie viadučuju rolu ŭ jaje abaronie.

Hetaja epocha skončyłasia. U 2025 hodzie niamiecki parłamient prahałasavaŭ za źmianieńnie kanstytucyi krainy, kab źniać strohija abmiežavańni na pazyki dla abaronnaha biudžetu.

Ludziam pa-za miežami Hiermanii časta składana zrazumieć, nakolki heta važna. Ale ŭ hetaj krainie historyja — heta niabačny hość za kožnym stałom. Tut dahetul pamiatajuć pra hipierinflacyju, jakaja razburyła ekanomiku ŭ 1920‑ch hadach i dapamahła pryvieści nacystaŭ da ŭłady. Hiermanija asabliva chvaravita stavicca da daŭhoŭ i niestabilnaj valuty. Ale ciapier jana ŭsio ž dazvoliła abaronnym vydatkam vyjści za miežy strohich abmiežavańniaŭ.

«Ja b skazała, što heta była kulturnaja revalucyja», — kaža Safija Bieš, staršy daśledčyk Fondu Karnehi, analityčnaha centra ŭ Vašynhtonie. — Rasijskaje ŭvarvańnie va Ukrainu sapraŭdy źmianiła padychod Hiermanii da pytańniaŭ abarony».

Hety krok, amal napeŭna, byŭ spravakavany pramovaj vice-prezidenta ZŠA Džej Dzi Vensa na minułahodniaj Miunchienskaj kanfierencyi pa biaśpiecy, jakaja prahučała praź niekalki tydniaŭ paśla inaŭhuracyi Donalda Trampa, u jakoj jon daŭ zrazumieć jeŭrapiejskim sajuźnikam, što ZŠA bolš nie buduć harantam jeŭrapiejskaj biaśpieki.

U toj ža čas sieryja paviedamleńniaŭ, jakija prasačylisia, raskryła kulturu hrebavańnia da jeŭrapiejskich sajuźnikaŭ, što panavała ŭ Biełym domie pry Trampie. «Ja całkam padzialaju vašu ahidu da jeŭrapiejskich utrymancaŭ», — skazaŭ ministr abarony Pit Chiehsiet svaim kaleham, dadaŭšy: «ŽAŁASNYJA».

Kažuć, mienavita heta pierakanała kanclera Hiermanii Frydrycha Mierca ŭ tym, što jeŭrapiejskija dziaržavy pavinny imknucca da «apieratyŭnaj niezaležnaści» ad ZŠA ŭ miežach NATA.

«Praktyčna ŭsia asnova paślavajennaha ładu Hiermanii budavałasia vakoł transatłantyčnaha sajuza, — kaža žurnalist i aŭtar Džon Kampfnier. — Jana abapirałasia na mierkavanuju padtrymku ZŠA ŭ halinie abarony, biaśpieki i palityki. Heta, napeŭna, možna nazvać naiŭnym… Ale heta pačućcio biaśpieki było razburana druhoj administracyjaj Trampa».

Na jaho dumku, niemcaŭ heta destabilizavała macniej, čym brytancaŭ ci francuzskich hramadzian.

«U brytancaŭ i francuzskich hramadzian jość ściah, vakoł jakoha možna zhurtavacca, pačućcio nacyi i historyi. A dla paślavajennaj Hiermanii ŭsio pačynałasia z čystaha lista. I hruntavałasia na paradku, na praviłach, pry ŭsioj ich nieŭdaskanalenaści. Šmat u čym heta było i fundamientalnym pryncypam źniešniaj palityki Hiermanii. I ciapier jany bačać vajnu na ŭschodzie, a na zachadzie bolš niama siabra i sajuźnika, nadziejnaha zastupnika, na jakoha jany raźličvali. Tamu nastroj zmročny, jak i va ŭsioj Jeŭropie. I jość adčuvańnie, što čas usio pierahladzieć», — tłumačyć Kampfnier.

«My možam nazvać heta zvankom budzilnika, — kaža Brojer. — Hetym razam my nie zmahli i nie zachacieli znoŭ nacisnuć knopku «adkłaści»… heta byŭ vielizarny krok dla Hiermanii, biezumoŭna, vielizarny krok dla niamieckaha hramadstva».

Pavodle jaho słoŭ, ciapier u Hiermanii 182 000 vajskoŭcaŭ. Jon choča pavialičyć hety lik na 20 000 na praciahu hoda i na 60 000 na praciahu dziesiacihodździa. Akramia taho, hetuju prafiesijnuju armiju dapoŭnić rezierv u 200 000 čałaviek.

Jon zapuściŭ kampaniju pa nabory i spadziajecca pryciahnuć u armiju tysiačy maładych ludziej, a kali patrebnaja kolkaść nie nabiarecca, z časam Brojer budzie nastojvać na viartańni abaviazkovaj vajskovaj słužby. Uličvajučy hramadskuju padtrymku hetych mier, jon amal napeŭna dabjecca žadanaha.

Ministerstva abarony Hiermanii paviedamlaje, što ŭ lutym zajaŭki na słužbu padali 16 100 čałaviek — na 20% bolš, čym u lutym minułaha hoda. Na słužbu pastupili 5 300 navabrancaŭ, na 14% bolš, čym u 2025 hodzie.

Apieratyŭnaja niezaležnaść

Hiermanija źnižaje svaju zaležnaść ad ZŠA ŭ tym liku naroščvajučy ŭłasnuju vytvorčaść bojeprypasaŭ. Źniaćcie abmiežavańniaŭ na pazyki dla abaronnych vydatkaŭ zaachvociła mnohija niamieckija kampanii pieraklučycca z hramadzianskaj vytvorčaści na vajskovuju. Hiermanija, jak i značnaja častka Jeŭropy, doŭhi čas mocna zaležała ad amierykanskich vytvorcaŭ uzbrajeńniaŭ — u halinie źniščalnikaŭ, rakietnych sistem i braniatechniki. Ciapier Hiermanija imkniecca być mienš zaležnaj ad amierykanskich bojeprypasaŭ i pravodzić nieaficyjnuju palityku «kuplać niamieckaje, dzie heta mahčyma».

U imknieńni da «apieratyŭnaj niezaležnaści», pra jakuju kazaŭ Mierc, Jeŭropie treba budzie damahčysia tych mahčymaściaŭ, jakija ciapier jość tolki ŭ ZŠA.

«My skłali jasny śpis pryjarytetaŭ dla Hiermanii, — kaža Brojer. — Nam nieabchodnyja srodki ISR [raźviedki, nazirańnia i rekahnascyroŭki], nam patrebnyja drony. Nam nieabchodnaja mahčymaść nanosić vysokadakładnyja ŭdary na vialikaj hłybini. Kaśmičnyja mahčymaści taksama pavinny ŭvachodzić u hety śpis. Heta najbolš terminovyja patreby. Ale, jak ja ŭžo skazaŭ, u nas jość śpis pryjarytetaŭ, my nad hetym pracujem i ŭžo prasunulisia daloka napierad».

VVS spytała jaho, ci hatovy jon stać pieršym z 1945 hoda hienierałam, jaki ŭznačalić niamieckuju armiju padčas vajny ŭ Jeŭropie.

«Havorka nie pra vajnu», — adkazaŭ jon.

«Toje, čym ja zajmajusia — heta padrychtoŭka Hiermanii da taho, kab jana była zdolnaja abaranić siabie, naroščvajučy abaronnyja mahčymaści. Heta strymlivańnie. My budziem strymlivać pahrozu z boku Rasii», — tłumačyć Brojier.

Inšymi słovami, kab praduchilić vajnu, treba rychtavacca da vajny.

Ale ci budzie «apieratyŭnaja niezaležnaść»? Ci zmoža Jeŭropa vieści bujnuju vajnu biez ZŠA?

Ministerstva abarony ZŠA — najbujniejšy pracadaŭca ŭ Amierycy. Čakajecca, što ŭ hetym hodzie jaho vydatki składuć 961,6 młrd dołaraŭ, što značna pieravyšaje navat novyja abaronnyja vydatki Hiermanii i vydatki Brytanii i Francyi, jakija taksama płanujecca pavysić.

«Kali hladzieć z punktu hledžańnia hrošaj, inšaha varyjantu niama: Hiermanija budzie farmavać budučyniu jeŭrapiejskaj abarony i biaśpieki, — kaža Safija Bieš. — Ale ja sumniavajusia, što ŭ Jeŭropie znojdziecca adna kraina, zdolnaja zamianić ZŠA. Vielmi spakušalna skazać: «ci zmoža Hiermanija ci Francyja ŭziać na siabie hetuju rolu ŭ budučyni?», ale jeŭrapiejcy ŭzajemadziejničajuć inakš. My zaŭsiody imkniomsia da kampramisu. Akramia taho, vidavočnaja prablema davieru. Rola, jakuju ZŠA adyhryvali ŭ jeŭrapiejskaj abaronie, farmavałasia dziesiacihodździami, i davier taksama budavaŭsia dziesiacihodździami — i zapoŭnić hetuju nišu za adnu noč budzie składana».

Davier da ZŠA słabieje. U 2024 hodzie, da pieravybrańnia Trampa, 74% niemcaŭ, jakija ŭdzielničali ŭ apytańni daśledčaha centra Pew, kazali pra toje, što jany ŭpeŭnieny ŭ adnosinach pamiž dźviuma krainami. Ale ŭžo ŭ 2025 hodzie tolki 27% niemcaŭ ličyli adnosiny z ZŠA dobrymi, tady jak 73% aceńvali ich jak drennyja.

Niezamiennaja kraina?

Badaj, nahladna pra źmienu roli Hiermanii ŭ Jeŭropie havorać jaje adnosiny z susiedziami.

Apytańni pakazvajuć, što litoŭcy stanoŭča aceńvajuć niamieckuju vajskovuju prysutnaść u krainie.

U 2011 hodzie ministr zamiežnych spraŭ Polščy Radasłaŭ Sikorski pryjechaŭ u Bierlin i vystupiŭ z pramovaj, jakaja, z ulikam pamiaci pra nacysckuju akupacyju Polščy, ździviła mnohich niamieckich dypłamataŭ u zale.

Jon zaklikaŭ Hiermaniju ŭziać na siabie rolu jeŭrapiejskaha lidara. U hety čas u Jeŭrazonie byŭ kryzis, i rola, da jakoj Sikorski zaklikaŭ Hiermaniju, była chutčej ekanamičnaj, a nie vajskovaj. Ale heta byŭ znakavy momant.

«Ja bajusia niamieckaj mocy mienš, čym pačynaju bajacca pasiŭnaści Hiermanii», — skazaŭ jon. I nazyvaŭ Hiermaniju «niezamiennaj krainaj» Jeŭropy.

Niamieckaje pieraŭzbrajeńnie — heta «dobraja navina dla Polščy, dla Jeŭropy i dla NATA», ličyć adstaŭny polski hienierał Andžej Falkoŭski, były namieśnik načalnika polskich uzbrojenych sił. Jon 12 hadoŭ zajmaŭ vysokija pasady ŭ štab-kvatery NATA.

«My viedajem, jakimi militarysckimi jany [niemcy] byli, i viedajem hieastratehičnaje stanovišča majoj krainy, — skazaŭ jon mnie. — My zaŭsiody byli zacisnuty pamiž dźviuma zvyšdziaržavami, jak buterbrod. Paśla 1989 hoda Hiermanija pačała stanavicca «ŭtrymancam» [u płanie abaronnych vydatkaŭ]. Jany addavali pieravahu tracić hrošy na ekanamičnyja i sacyjalnyja pytańni — adukacyju i hetak dalej — tamu što ŭ ich byŭ svajho rodu bufier na ŭschodzie, a my, palaki, i byli hetym bufieram. Ale ciapier Hiermanija na čaćviortym miescy ŭ śviecie pa abaronnych vydatkach. Jak samaja mocnaja ekanomika Jeŭropy, jany pavinny vydatkovŭvać bolš, i dla Polščy, i dla Jeŭropy heta moža być tolki dobraj navinoj».

U kancy intervju VVS spytała Brojiera: «Vy, vierahodna, samy ŭpłyvovy i samy važny vajskoviec u Jeŭropie. Ci adčuvajecie vy hetuju nošu?»

«Dumaju, ja kožny dzień adčuvaju adkaznaść, — adkazaŭ jon, — adkaznaść za siły, jakimi ja kamanduju tut, u Hiermanii. Ja — adzin z 182 000 sałdat Hiermanii, i ja adčuvaju adkaznaść lidara. Ja vielmi rady być častkaj hetaj kamandy kiraŭnictva, tamu što razam my spravimsia z hetaj zadačaj. Abaviazkova».

Kali stvaraŭsia aljans NATA, kazali, što jaho zadača — «trymać amierykancaŭ unutry, ruskich — zvonku, a niemcaŭ — pad kantrolem». Hetaja epocha skončyłasia. Prajšło vosiem dziesiacihodździaŭ, i Hiermanija dalokaja ad taho, kab być «pad kantrolem»; jana viarnułasia, pieraŭzbroiłasia i znachodzicca ŭ centry novaj jeŭrapiejskaj karty rasstanoŭki sił.

• 10
• 0
• 1
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0