Navukoŭcy navučylisia zmušać tkanki myšy zapuskać praces rehienieracyi, jak u jaščarak

Rehienieracyja kancaviny va ŭsich žyvioł pačynajecca adnolkava — z zahojvańnia rany. Ale dalej šlachi razychodziacca. U ziemnavodnych kletki ŭ miescy paškodžańnia chutka źmianiajuć svaju funkcyju i pieratvarajucca ŭ svojeasablivy budaŭničy materyjał, zdolny stvarać novyja tkanki. U sysunoŭ hety praces amal adrazu spyniajecca. Zamiest adnaŭleńnia arhanizm pierachodzić da pavolnaha rubcavańnia, jakoje fizična błakuje mahčymaść rostu novaj kaniečnaści.

Doŭhi čas navukoŭcy sprabavali zrazumieć, čamu pry najaŭnaści mnohich supolnych hienaŭ žyvioły nastolki adroźnivajucca ŭ svaich rehienieratyŭnych mahčymaściach.

Jak piša National Geographic, navukoŭcy ź Fiederalnaj politechničnaj škoły Łazany ŭ Šviejcaryi źviarnuli ŭvahu na adno istotnaje adroźnieńnie pamiž hetymi hrupami žyvioł.

Ličynki ziemnavodnych raźvivajucca ŭ vadzie, dzie ŭzrovień kisłarodu značna nižejšy, čym u pavietry. Mlekakormiačym, jakija žyvuć u atmaśfiery, bahataj na hety elemient, kisłarod spadarožničaje na kožnym kroku — u tym liku padčas traŭmy.

Kab pravieryć, ci nie źviazana zdolnaść da rehienieracyi z hetym faktaram, daśledčyki zasiarodzilisia na białku HIF1A. Jon pracuje jak malekularny datčyk kisłarodu. Va ŭmovach hipaksii (kali kisłarodu mała) HIF1A stanovicca stabilnym i zapuskaje hienietyčnyja prahramy, nieabchodnyja dla adnaŭleńnia tkanak. Kali ž kisłarodu šmat, jak u arhaniźmie mlekakormiačych, białok chutka dehraduje, a miechanizmy rehienieracyi faktyčna vyklučajucca.

Dla ekśpierymientu navukoŭcy ŭziali tkanki, jakija farmirujuć kancaviny ŭ apałonikaŭ žab i embryjonaŭ myšej, i pačali vyroščvać ich u łabaratornych umovach z roznym uzroŭniem kisłarodu.

Vyniki akazalisia niečakanymi. Kali ŭzrovień kisłarodu vakoł tkanak myšy panizili, kletki pačali pavodzić siabie padobna da kletak ziemnavodnych. Rany zaciahvalisia značna chutčej, kletki skury stali bolš ruchomymi, a ŭnutry ich aktyvavalisia hieny, charakternyja dla pracesaŭ rehienieracyi.

Adnačasova ŭ tkankach myšej adbyŭsia i hłyboki mietabaličny pierachod. Kletki pierastali atrymlivać enierhiju pieravažna praz zvyčajnaje kisłarodnaje dychańnie i pierajšli na hlikaliz — sposab vytvorčaści enierhii biez vykarystańnia kisłarodu. Źmianiŭsia navat epihienietyčny stan kletak — toje, jak unutry ich «upakavana» DNK. Heta zrabiła bolš dastupnymi ŭčastki hienomu, adkaznyja za rost novaj tkanki.

Pry hetym sami apałoniki akazalisia amal nieadčuvalnymi da pavyšeńnia ŭzroŭniu kisłarodu. Ich kancaviny praciahvali narmalna rehienieravacca navat u vielmi nasyčanym kisłarodam asiarodździ. Daśledčyki miarkujuć, što ŭ ziemnavodnych miechanizmy vyjaŭleńnia kisłarodu naturalna pryhłušanyja, tamu HIF1A moža pracavać niezaležna ad źniešnich umoŭ.

Śpiačaja moc sysunoŭ

Jak adznačajuć aŭtary ŭ svaim artykule na staronkach Science, ich daśledavańnie stała pieršym pramym dokazam taho, što tkanki mlekakormiačych — prynamsi na embryjanalnym etapie — usio jašče zachoŭvajuć schavanuju zdolnaść da rehienieracyi. Prablema, napeŭna, nie ŭ adsutnaści patrebnych hienaŭ, a ŭ tym, što arhanizm nie zapuskaje nieabchodnyja prahramy ŭ adkaz na traŭmu.

Peŭnyja prykmiety takoj zdolnaści jość i ŭ čałavieka. Najbolš viadomy prykład — piečań, jakaja moža adnavić amal poŭny abjom navat paśla vydaleńnia troch čverciaŭ orhana. Cikava, što ŭnutry piečani ŭzrovień kisłarodu adnosna nizki, što dobra ŭpisvajecca ŭ novuju teoryju pra rolu hipaksii ŭ rehienieracyi.

Navukoŭcy padkreślivajuć, što my jašče nie na tym etapie, kab vyroščvać čałaviečyja kancaviny. Ale adkryćcio moža stać asnovaj dla novaha kirunku ŭ rehienieratyŭnaj miedycynie.

Zamiest pošuku nieviadomych hienaŭ daśledčyki ciapier mohuć zasiarodzicca na tym, kab navučycca kantralavać miechanizmy adčuvańnia kisłarodu ŭ paškodžanych tkankach.

U budučyni ŭździejańnie na białok HIF1A abo łakalnaje panižeńnie ŭzroŭniu kisłarodu ŭ zonie rany moža dapamahčy pry ciažkich paškodžańniach tkanak, źmienšyć utvareńnie rubcoŭ i, mahčyma, kaliści dapamoža zapuskać pracesy adnaŭleńnia stračanych častak cieła ŭ darosłych mlekakormiačych.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0