Jana baicca tolki adnaho — što nie chopić času. Staršyni Rady BNR Ivoncy Survile — 90 hadoŭ
«Biełaruski narod dziesiacihodździami źmianiaŭsia razam z abstavinami, časam davodziłasia adstupać ad kaštoŭnaściaŭ, kab vyžyć. Ale niešta zastavałasia niaźmiennym», — kaža jana. I dzielicca sakretam, jak zrabić, kab «pačućcio biełaruskaści» nie pakidała ciabie nikoli.
11 krasavika 90 hadoŭ spaŭniajecca Ivoncy Survile — čałavieku, dla jakoha Biełaruś daŭno stała častkaj ułasnaj bijahrafii, charaktaru i, jak jana sama kaža, «apynułasia ŭ hienach».
U svaje dzievianosta, havoryć, adčuvaje siabie «na dziva dobra». Choć pryznajecca — časam chutka stamlajecca. I ŭsio ž hałoŭny kłopat nie zdaroŭje, a čas.
«Vielmi šmat chaciełasia b zrabić… ci chopić na ŭsio času», — kaža jana.
Jana nie nazyvaje nijakich sakretaŭ daŭhalećcia. Tolki cikaŭnaść.
I žadańnie jašče paśpieć: dačytać knihi, jakija lažać pobač, viarnucca da mastactva, moža, napisać ese pra žyćcio emihranta.
Ivonka Surviła vyjechała ź Biełarusi ŭ vosiem hadoŭ. Daroha z Baranavič u Daniju praz vajnu i nieviadomaść zaniała dziesiać miesiacaŭ. Uspaminy pra hety čas, kaža jana, paŭpłyvali na ŭsio žyćcio.
Nie mienš za vajnu na jaje žyćcio paŭpłyvali baćki.
U łahiery dla ŭciekačoŭ u Danii baćka štodnia davaŭ joj i bratu lekcyi biełaruskaj movy i historyi. Dyktavaŭ pa knizie, jakuju maci zdoleła zabrać z saboj z Baranavič. Maleńkaja Ivonka zachaplałasia historyjaj i prasiła namalavać syna Rahniedy ź miačom u rukach.
Tak farmavałasia toje, što Ivonka Surviła nazyvaje «pačućciom biełaruskaści», jakoje jaje nie pakidała nikoli. Pra rolu baćkoŭ jana kaža prosta: mienavita ad ich zaležyć, ci vyraście dzicia z hetym pačućciom.
«My zaŭsiody viedali, što naša Baćkaŭščyna — Biełaruś», — kaža Ivonka Surviła.
Hetaje adčuvańnie jana praniesła praz usie krainy i dziesiacihodździ. I praź siamju taksama. Kaža, što mieła ščaście vyjści zamuž za adnadumca, i ich dom zaŭsiody zastavaŭsia biełaruskim.
Siońnia jaje ŭłasnaje žyćcio amal niemahčyma adździalić ad roli, jakuju jana vykonvaje ŭžo šmat hadoŭ — staršyni Rady BNR. Dla jaje heta praciah asabistaha abiacańnia. Jana zhadvaje słovy svajho muža, skazanyja pierad śmierciu: «Bieražycie BNR — heta najbolšy skarb biełaruskaha narodu».
«Ja praciahvaju žyć pierakanańniem, što bierahu hety skarb. Nie ŭjaŭlaju pryvatnaha žyćcia bieź Biełarusi», — pryznajecca Ivonka Surviła.
Pra biełarusaŭ jana kaža bieź idealizacyi, ale ź vidavočnaj ciepłynioj. Na jaje dumku, biełaruski narod dziesiacihodździami źmianiaŭsia razam z abstavinami, časam davodziłasia adstupać ad kaštoŭnaściaŭ, kab vyžyć. Ale niešta zastavałasia niaźmiennym.
«Najvažniejšaje ŭ bolšaści biełarusaŭ usio ž zastajucca viera i nadzieja. Mienavita jany dazvolili biełarusam adradzicca ŭ 1918 hodzie i adnavić dziaržavu ŭ 1991-m», — kaža Ivonka Surviła.
Ale jość i toje, čaho brakuje — salidarnaści. «Niejak nie asvoili my, jak narod, kanceptu nacyjanalnaj jednaści», — kaža jana. I heta, pa jaje słovach, adčuvajecca navat u emihracyi.
I ŭsio ž jana havoryć pra biełarusaŭ z udziačnaściu: sumlennyja, talenavityja, ščodryja. Narod, jaki daŭ śvietu paetaŭ, mastakoŭ, piśmieńnikaŭ i sam časam zabyvaje hetym hanarycca. Jana ŭdziačnaja svaim baćkam za toje, što navučyli lubić «kožnaha biełarusa».
Kali havorka zachodzić pra budučyniu, Surviła hladzić na jaje bieź iluzij, ale i biez cynizmu. Jana ŭpeŭnienaja: kultura dapamahła biełarusam vyžyć, ale biez palityki nie budzie krainy, pra jakuju jany marać.
«Treba, kab pra nas čuli i pra nas viedali», — i ŭ hetym jana bačyć nieabchodnaść prysutnaści Biełarusi ŭ śviecie.
Ciapier čytajuć
Ministr kultury vyciahnuŭ u efir čarhovaha Astapa Bendara. I heta stała apošniaj kroplaj: suprać hetaha fiermiera-chvalka vystupiła siamja25
Kamientary