Jakaja łohika sudoŭ za Hajun? Mužčyna, jakoha zatrymlivali pa hetaj spravie, apisaŭ ubačanaje
«Naša Niva» pahutaryła z Kiryłam, jaki niadaŭna vyjechaŭ ź Biełarusi z dapamohaj «Bajsoła». Chłopiec raskazaŭ pra toje, jak adpraviŭ zdymki ŭ bot Hajuna i zabyŭsia na heta, jak ledź nie vyjšaŭ pad zakład i źbieh ź Biełarusi, kab nie pakinuć ciažka chvoruju žonku.
«Nikoli raniej nie bačyŭ tak šmat vajskovaj techniki»
Kiryłu 31 hod, jon rodam z Maładziečna. Apošnija niekalki hadoŭ chłopiec pracavaŭ na tamtejšym vodakanale, a paralelna nabiraŭ padpracoŭki ŭ roznych śfierach — budoŭla, ramont, aŭtamabili i navat trochi pramysłovy alpinizm.
U 2020‑m Kirył trapiŭ pad uvahu siłavikoŭ praź bieł-čyrvona-bieły ściah na jaho mašynie: abyšłosia biez pakarańnia, ale daviałosia paŭdzielničać u pary prafiłaktyčnych hutarak. Tym nie mienš da pačatku vajny jon nie adčuvaŭ na sabie vialikaha cisku.
Jon uspaminaje, jak i čamu dasłaŭ u bot prajekta «Biełaruski Hajun» tyja samyja zdymki, praź jakija paźniej trapiŭ pad kryminałku:
«Pamiataju, jak jechaŭ pa trasie z boku Minska ŭ Maładziečna i pabačyŭ vielmi šmat vajskovaj techniki, nikoli raniej tak šmat nie bačyŭ. Usiakaje byvała, tym bolš u Maładziečnie jość vajskovaja častka, ale kab ciaham niekalkich kiłamietraŭ jechała technika — heta niešta novaje.
Mianie heta vielmi źbiantežyła, dyk ja zrabiŭ fota i adpraviŭ u bot Hajuna. Niedzie praź dzień, kali jechaŭ u inšy bok, znoŭ zaŭvažyŭ šmat techniki, taksama źniaŭ i adpraviŭ».
Kirył tłumačyć, što siłaviki ličać za adzin epizod u kryminałcy ŭsie paviedamleńni, adpraŭlenyja ciaham sutak, i nie važna, kolki ich było. Chłopiec pierapisvaŭsia z botam Hajuna dva dni, to-bok u jahonaj spravie dva epizody.
U jaho było 37 paviedamleńniaŭ — zdymki i adkazy na ŭdakładnialnyja pytańni. U kancy čałaviek, jaki adkazvaŭ Kiryłu ŭ bocie, nahadaŭ, što treba pačyścić telefon ad śladoŭ pierapiski.
Kirył kaža, što vialikaj ryzyki ŭ hetym nie adčuŭ:
«Heta nie zaniała ŭ mianie i piaci chvilin žyćcia — pabačyŭ, adpraviŭ i vydaliŭ u siabie ślady. Nie było adčuvańnia, što ja zrabiŭ niešta drennaje. Dy i ź ciaham času stračvałasia adčuvańnie, što ja ŭvohule mahu na niešta paŭpłyvać».
Bolš jon u čat-bot nie pisaŭ i ŭvohule zabyŭsia, što adpraŭlaŭ tyja zdymki, tym bolš što nie byŭ padpisany na Hajun.
«Mianie paśla zatrymańnia mocna nie tuzali, tolki dva razy ŭdaryli»
Kali ŭ pačatku 2025‑ha ŭzłamali bot Hajuna, Kirył čytaŭ pra heta. Ale ŭ chłopca było adčuvańnie, što kali ŭsie danyja vydalenyja z telefona, to i niebiaśpieki dla jaho niama.
Praŭda, kali daviedaŭsia pra ŭzłom, vyrašyŭ na ŭsiaki vypadak vydalić adzin sa svaich telehram-akaŭntaŭ, ale heta jamu ničym nie dapamahło, bo ŭ siłavikoŭ užo była ŭsia infarmacyja.
6 maja 2025 hoda pa jaho pryjšli:
«Kali mianie zatrymlivali, pieršyja chvilin dziesiać ja prosta nie razumieŭ, što adbyvajecca. Schapili, pavalili na ziamlu, padniali, zavałakli ŭ bus, potym padniali ŭ kvateru, dzie mianie čakała žonka. Kali žonka spytała ŭ hubazaŭcaŭ, za što, niechta ź ich spytaŭ — maŭlaŭ, u Hajun pisaŭ? I navat tady ja nie moh uspomnić.
Mianie paśla zatrymańnia mocna nie tuzali, tolki dva razy ŭdaryli. Viedajučy, jak zatrymlivali inšych ludziej, možna skazać, što mianie pryniali vielmi miakka».
Nijakich śladoŭ bota ŭ telefonie Kiryła nie znajšli. Adpravili na ekśpiertyzu niekatoryja jaho kamientary z 2020 hoda, ale ekśpierty nie pabačyli ŭ ich ničoha złačynnaha. Chłopiec dumaŭ, što na jaho ničoha niama, ale daviedaŭsia: siłaviki majuć dostup da pierapisak z taho boku, i ŭsie pierapiski z taho boku byli zachavanyja.
Maładziečaniec zhadvaje, jak jaho ledź nie vypuścili.
«Vyklikajuć mianie na dopyt u IČU, a tam blizka znachodziacca dva kabiniety. Mianie zavodziać u kabiniet sprava, a ŭ inšym kabiniecie ŭžo siadzić na dopycie niejki čałaviek sa śledčym. I voś moj śledčy mnie kaža — maŭlaŭ, vas vypuskajuć pad zakład, 10 tysiač jeŭra. Ja jašče padumaŭ, jak heta maje blizkija tak chutka sabrali takija hrošy.
Jon dastaje papiery, ja pačynaju ich padpisvać, uściešyŭsia. Zachodzić moj advakat, usio paćviardžaje, kaža, što žonka mianie ŭžo čakaje. I tut prychodzić śledčy Tažun, jaki zajmajecca hetaj spravaj, i pakazvaje palcam: maŭlaŭ, taho, chto ŭ susiednim kabiniecie, vypuskajem, a voś hetaha — i pakazvaje na mianie — nie vypuskajem», — raskazvaje surazmoŭca.
Jaho śledčy sam ździviŭsia: čamuści zahadali vypuścić čałavieka, u jakoha było bolš paviedamleńniaŭ u bot, ale jaho, Kiryła, pakinuli za kratami.
Za niekalki miesiacaŭ da suda chłopiec pabačyŭ znutry žodzinskuju turmu i minskaje SIZA №1 — u Žodzinie jon apynuŭsia, bo jaho spravu pieranakiravali ź Minska ŭ maładziečanski Śledčy kamitet. Jon raskazvaje, što bačyŭ tam šmat inšych abvinavačanych pa spravie Hajuna.
U materyjałach svajoj kryminałki chłopiec pabačyŭ cikavy skrynšot, dzie trochi daviedaŭsia pra maštaby spravy Hajuna:
«Tam pisali, što ahulnaja kolkaść paviedamleńniaŭ naličvała dziasiatki tysiač. Orhany padzialali tych, chto pisaŭ, pa kolkaści paviedamleńniaŭ: umoŭna, tyja, chto pisaŭ da 500, da 1000 paviedamleńniaŭ i bolš za 1000. Praz heta jany vyznačali, kaho zatrymlivać».
«Prosta ŭsie naplavali. Heta i padšturchnuła vyjechać»
Kirył letam 2025‑ha byŭ u adnoj kamiery z palitviaźniem Maksimam Šukanavym — mazyrskim błohieram, jaki taksama prachodziŭ pa spravie Hajuna. U 2025‑m Šukanaŭ byŭ asudžany na čatyry hady ŭ kałonii, ź im była aryštavanaja i jahonaja dziaŭčyna Palina Zyl.
Šukanaŭ pakinuŭ dobraje ŭražańnie:
«U Maksima ź dziacinstva epilepsija. Pravilny, pryjemny chłopiec, ź im možna było pahavaryć, svabodna vałodaŭ anhlijskaj. Jon da suda nie viedaŭ, što z Palinaj adbyvajecca.
Jon užo čatyry miesiacy byŭ za kratami pa artykule 342 za ŭdzieł u pratestach, ale kazaŭ, što moža prachodzić i pa artykule 361-4. Tyja, chto byŭ pa artykule 342, zvyčajna chutka adstrelvalisia — ad zatrymańnia ad suda prachodziła da troch miesiacaŭ, a tut Maksim siadzieŭ užo čatyry miesiacy. Tamu ŭ jaho było padazreńnie, što niešta nie tak».
Šukanaŭ raskazvaŭ sukamiernikam, nibyta jaho i Palinu zatrymali la adnaho ź minskich handlovych centraŭ — maŭlaŭ, padyšli i vyvieźli na niejkim džypie. Pakazali jamu ź dziaŭčynaj foty z pratestaŭ 2020-ha. A praz paru dzion raskazaŭ i pra katavańni:
«Kaža, što da jaho pryjechali, niekudy adviali, pačali źbivać, dapytvać, pytalisia niejkija imiony. Jon im kazaŭ, što ničoha nie viedaje — maŭlaŭ, što vy ad mianie chočacie, u mianie epilepsija, ja chvory čałaviek».
Kirył uspaminaje, što byŭ śviedkam, jak u Šukanava zdaryŭsia ŭ kamiery mocny prystup epilepsii. Na voli ŭ Maksima prystupy byli nie čaściej čym raz na hod, a za čatyry miesiacy za kratami takich prystupaŭ było dva.
U kastryčniku 2025 hoda Kirył atrymaŭ svoj prysud — 4 hady chimii z nakiravańniem. Sudzili jaho pa artykule 361-4.
Chłopiec paraŭnoŭvaje svoj prysud z prysudami inšych hajunaŭcaŭ. U jaho 37 paviedamleńniaŭ, adpraŭlenych u bot, i dva epizody — ale ž bahata inšych hajunaŭcaŭ atrymlivali chatniuju chimiju, to-bok mienšaje pakarańnie, i za bolšuju kolkaść epizodaŭ:
«Minimalnaje pakarańnie pa druhoj častcy artykuła 361-4 — heta taksama chatniaja chimija. To-bok u mianie tolki na adzin epizod bolš, čym u tych, kaho sudzili pa pieršaj častcy, bo druhaja častka — heta pra paŭtornaść dziejańnia.
Ale byli sudy, dzie ŭ ludziej było pa 7‑8 epizodaŭ, ci dzie byŭ jašče adzin artykuł, naprykład, abraza Łukašenki. I bolšaść takich ludziej adpraŭlali na chatniuju chimiju. Mnie ž dali ažno čatyry hady chimii z nakiravańniem».
Vynik suda byŭ važny dla Kiryła jašče i praz toje, što ŭ jaho žonki składany dyjahnaz — raśsiejany skleroz.
«Heta takaja brydkaja chvaroba, jakaja moža ŭzmacnicca prosta praz stres. Jašče da suda ja pisaŭ sudździ list pra heta, my davali ŭsie dakumienty, žonka źviartałasia, kab dali prysud miakčejšy i mianie pakinuli doma, my źviartalisia pa apielacyju. Ale ničoha nie paŭpłyvała», — raskazvaje chłopiec.
Reč była i ŭ tym, što žoncy Kiryła treba štodzionnaja dapamoha ŭ suviazi ź jaje chvarobaj. Kab padtrymlivać svoj stan, kožnyja paŭhoda žančynie treba rabić darahija kropielnicy — adna kropielnica kaštuje kala tysiačy dalaraŭ. Kali b Kiryła adpravili na chimiju z nakiravańniem, naŭrad ci jon moh by finansava padtrymać žonku ŭ hetym, bo šmat zarabić na toj chimii niemahčyma.
Parazumieńnia, adnak, jany nie znajšli:
«Sudździa Viarchoŭnaha suda skazaŭ — maŭlaŭ, pakažycie dakumienty, što vašaj žoncy patrebnaja dapamoha. My dali dakumienty pra jaje dyjahnaz, pra toje, što jana invalid treciaj hrupy. Tak zrazumieŭ, jany chacieli, kab na papiery było dakładna napisana, u čym kankretna treba dapamoha, što ja mušu chadzić ź joj za ruku».
U studzieni 2026‑ha stała viadoma, što apielacyju na prysud nie zadavolili. Tady Kirył z žonkaj vyrašyli napisać Łukašenku prośbu ab pamiłavańni. Chłopiec kaža, što pa praviłach takija prašeńni treba padavać u miescach źniavoleńnia praz administracyju ŭstanovy, to-bok hetaje praviła jany nie vykanali. Ale jany vyrašyli pasprabavać.
Žonka Kiryła napisała ŭ dadatak da prašeńnia list ad siabie — maŭlaŭ, ciapier ža Hod biełaruskaj žančyny! Tym bolš u vyklučnych vypadkach takija prašeńni sapraŭdy možna padavać nie ź miescaŭ źniavoleńnia — u Ramana Pratasieviča atrymałasia ž. Ale pary pryjšoŭ adkaz, što jakraz praz toje, adkul jany padavali prašeńnie, im jaho i nie zadavolać.
Kirył pahutaryŭ sa znajomaj, jakaja niekalki hadoŭ znachodzicca ŭ emihracyi, i pryjšoŭ da vysnovy — treba vyjazdžać. Vyjechać atrymałasia z dapamohaj słužby evakuacyi «Bajsoła».
Jon udakładniaje, što kali b jamu navat dali chatniuju chimiju, jon by zastaŭsia ŭ krainie i byŭ doma la chvoraj žonki:
«Prosta ŭsie naplavali — pieršaja instancyja, Viarchoŭny sud, DVP [Departamient vykanańnia pakarańniaŭ] MUS i Administracyja Łukašenki. Heta i padšturchnuła źjechać».
Kirył uspaminaje, što kali jon za kratami zrazumieŭ abstaviny ŭzłomu Hajuna, byŭ šakavany:
«Ale ja taki čałaviek, što nie nadta złavaŭsia, prosta što jość, toje i jość. Niama sensu abmiarkoŭvać, što mahło b być, prosta z hetaha ŭsiaho ŭsim treba zrabić vialikija vysnovy.
Vielmi spadziajusia, što demakratyčnyja siły, jakija raniej źbirali šmat danych ad ludziej nakštałt taho ž «Płana «Pieramoha», mocna pakłapaciacca pra biaśpieku ludziej, jakija im pisali. Ludzi tam znachodziacca pad vialikaj ryzykaj, i nie daj Boh, kab znoŭ zdaryŭsia niejki źliŭ danych. I kožny dla siabie pavinien zrabić vysnovy, tym bolš kali jon znachodzicca ŭ Biełarusi».
«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny
PADTRYMAĆCiapier čytajuć
Apakalipsis zaŭtra. Statkievič napisaŭ pieršy artykuł — z papiaredžańniem pra niebiaśpieku z boku Rasii36
Apakalipsis zaŭtra. Statkievič napisaŭ pieršy artykuł — z papiaredžańniem pra niebiaśpieku z boku Rasii
U jakoj raźviedki była najlepšaja infarmacyja ź Biełarusi ŭ lutym 2022 i chto paviedamiŭ Budanavu, što asnoŭny ŭdar rasijan budzie na Hastomiel. Źjaviłasia vialikaja publikacyja2020
Kamientary
Porazitielno naivnyje ludi, biełarusy. Sprašivał u nich "Ty hotov požiertvovať svojej svobodoj i/ili žizńju za to, čiem zanimaješsia?", otviet był vsiehda tipa "Da ty honiš, my vot-vot pobiedim łuku, nie buchti". Zria sami siebie nie zadavali etot vopros.