Rasija moža hłušyć GPS. Navukoŭcy prapanavali alternatyvy, abaronka ŭžo vykarystoŭvaje niekatoryja ź ich, z časam jany mohuć raspaŭsiudzicca i na zvyčajnaje žyćcio

Za apošnija dziesiacihodździ GPS staŭ nastolki zvykłym, što jaho pracu my amal nie zaŭvažajem. Spadarožnikavaja navihacyja patrebnaja nie tolki smartfonam i aŭtamabilam. Ad jaje zaležać avijacyja, sudnachodstva, telekamunikacyi, elektrasietki i navat finansavyja rynki.

Ale ŭ sistemy jość pryncypovaja słabaść: pryjomnik pavinien atrymlivać radyjosihnały sa spadarožnikaŭ. Ich možna zahłušyć abo padmianić tak, kab pryłada pakazvała niapravilnaje miesca znachodžańnia.

Vajna va Ukrainie prademanstravała, nakolki ŭraźlivaj moža być spadarožnikavaja navihacyja. Radyjoelektronnyja pieraškody źnizili efiektyŭnaść niekatorych uzbrajeńniaŭ, jakija aryjentujucca z dapamohaj GPS, u tym liku vysokadakładnych artyleryjskich snaradaŭ Excalibur i rakietnych sistem HIMARS.

Ale nastupstvy hłušeńnia GPS adčuvajuć užo nie tolki vajskoŭcy. Pavodle danych jeŭrapiejskich avijacyjnych orhanaŭ, ź pieraškodami ŭ pracy GPS sutykajecca kala 40% pavietranaha ruchu ŭ Jeŭropie. Asabliva časta heta adbyvajecca va Uschodniaj Jeŭropie, rajonie Čornaha mora i ŭschodniaj častcy Mižziemnamorja. Samaloty mohuć hublać spadarožnikavy sihnał abo atrymlivać iłžyvyja kaardynaty.

Tamu raspracoŭščyki ŭsio čaściej zychodziać z prostaha pryncypu: treba być hatovym da taho, što GPS u patrebny momant nie budzie. Alternatyvy jamu apisała Financial Times.

Kvantavy datčyk

Adzin z najbolš niezvyčajnych varyjantaŭ vypraboŭvajuć z dapamohaj kvantavaj fiziki.

U 2024 hodzie nad poŭdniem Anhlii adbyŭsia ekśpierymientalny palot brytanskaha vajskovaha samalota. Na borcie znachodziłasia pryłada pamieram prykładna z čamadan, unutry jakoj atamy astudzili da tempieratury ŭsiaho na niekalki miljardnych dolaŭ hradusa vyšej za absalutny nul.

Astudžanyja amal da absalutnaha nula atamy nadzvyčaj adčuvalna reahujuć na paskareńnie. Łaziery dazvalajuć zafiksavać navat vielmi małyja źmieny ich ruchu i pa ich vyznačyć paskareńnie samalota. Viedajučy pačatkovyja kaardynaty, kampjutar moža raźličvać, jak źmianiajucca chutkaść i stanovišča samalota, i tak vyznačać jaho miesca znachodžańnia biez GPS.

Padobnym čynam vyznačaje miesca znachodžańnia i zvyčajnaja iniercyjalnaja navihacyja, jakaja vykarystoŭvaje aksieleromietry i hiraskopy. Ale nievialikija pamyłki vymiareńnia z časam nazapašvajucca, tamu raźličanaje miesca znachodžańnia ŭsio bolš adchilajecca ad sapraŭdnaha. Kvantavyja datčyki dazvalajuć rabić takija vymiareńni značna dakładniej. Pry hetym sistema pracuje aŭtanomna, tamu zahłušyć jaje radyjopieraškodami, jak GPS, niemahčyma.

Pakul, adnak, jość istotny niedachop — cana. Mierkavany košt sistemy amierykanskaj kampanii Infleqtion składaje kala miljona dalaraŭ. Heta prymalna dla darahoha samalota, karabla abo padvodnaj łodki, ale nie dla tannaha bieśpiłotnika, jaki moža być stračany paśla adnaho vyletu.

Kvantavy mahnitomietr 

Inšy padychod zaklučajecca ŭ vykarystańni kvantavych mahnitomietraŭ. Hetyja prybory dazvalajuć aryjentavacca pa mahnitnym poli Ziamli, nie źviartajučysia da spadarožnikavych sihnałaŭ.

Mahnitnaje pole nie ŭsiudy adnolkavaje. Nievialikija miascovyja adchileńni stvarajuć svojeasablivy mahnitny łandšaft, pa jakim pry najaŭnaści dastatkova dakładnaj karty možna vyznačać miescaznachodžańnie.

Takuju sistemu raspracoŭvaje kanadski startap SBQuantum. Jaje kvantavy mahnitomietr vymiaraje nievialikija źmieny mahnitnaha pola i supastaŭlaje ich z kartaj. Padobny pryncyp aryjentacyi ŭ pryrodzie, jak miarkujuć vučonyja, vykarystoŭvajuć niekatoryja pieralotnyja ptuški, marskija čarapachi i kity.

Raspracoŭščyki raźličvajuć, što pieršaje pakaleńnie sistemy zmoža vyznačać miesca znachodžańnia z dakładnaściu prykładna da 100 mietraŭ na praciahu ŭsiaho palotu. Jaje mierkavany košt — kala $25 tysiač. Takija cana i dakładnaść robiać technałohiju patencyjna prydatnaj dla vialikich bieśpiłotnikaŭ, samalotaŭ i aŭtanomnych padvodnych aparataŭ, ale dla vysokadakładnych rakiet i snaradaŭ takoj dakładnaści niedastatkova.

Navihacyja z dapamohaj kamier

Jość i značna bolš prosty sposab zrazumieć, dzie znachodzicca latalny aparat: pahladzieć na ziamlu.

Kamiera zdymaje miascovaść pad samalotam abo bieśpiłotnikam, a kampjutar paraŭnoŭvaje vyjavu z zahadzia zahružanymi kartami i spadarožnikavymi zdymkami.

Raniej takaja technałohija była dastupnaja tolki dla samych sučasnych kryłatych rakiet. Ciapier jana stała dastatkova tannaj, kab vykarystoŭvać jaje i na bieśpiłotnikach.

Viartańnie technałohij minułaha

U pošuku alternatyvy GPS raspracoŭščyki źviartajucca nie tolki da novych technałohij. Znoŭ zapatrabavanymi stanoviacca i sistemy, jakija isnavali zadoŭha da spadarožnikavaj navihacyi.

Vialikabrytanija, naprykład, raźvivaje sistemu eLoran z naziemnymi radyjopieradatčykami. Jana pachodzić ad sistemy Loran, jakaja ŭpieršyniu vykarystoŭvałasia jašče padčas Druhoj suśvietnaj vajny, a paźniej doŭhi čas dapamahała aryjentavacca karablam.

Adna ź pieravah eLoran — mahutny naziemny sihnał. Kab efiektyŭna zahłušyć abo padmianić jaho, patrebnyja vialikija mahutnyja pieradatčyki, jakija lahčej vyjavić. U mai brytanski ŭrad vydzieliŭ 6 miljonaŭ funtaŭ na dalejšuju raspracoŭku eLoran.

Jašče adzin šlach — nie admaŭlacca ad spadarožnikaŭ uvohule, a vykarystoŭvać inšyja ich hrupoŭki. Nizkaarbitalnyja spadarožniki, u tym liku sistemy Iridium i Starlink, mohuć davać macniejšy sihnał, jaki składaniej zahłušyć.

Nie adna sistema, a niekalki

Usie hetyja varyjanty majuć svaje pieravahi i niedachopy. Tamu zamiest taho, kab šukać adnu paŭnavartasnuju zamienu GPS, raspracoŭščyki ŭsio čaściej sprabujuć abjadnać niekalki sposabaŭ navihacyi ŭ adnoj sistemie. Kali adzin ź ich pierastaje pracavać, inšy moža jaho padstrachavać.

Naprykład, niamiecka-amierykanskaja kampanija Auterion raspracoŭvaje sistemy dla bajavych bieśpiłotnikaŭ, jakija adnačasova vykarystoŭvajuć spadarožnikavuju navihacyju, iniercyjnyja datčyki i nakiravanuju ŭniz kamieru. Jana bieśpierapynna paraŭnoŭvaje vyjavu miascovaści ź ličbavymi kartami, tamu pry prablemach sa spadarožnikavym sihnałam aparat moža aryjentavacca inšym sposabam. Uvieś taki kompleks pavialičvaje košt bieśpiłotnika na niekalki dziasiatkaŭ tysiač dołaraŭ.

Padobny padychod užo vykarystoŭvajecca i ŭ sučasnych kryłatych rakietach. Apošnija viersii Tomahawk spałučajuć GPS ź iniercyjalnaj navihacyjaj, aryjentavańniem pa reljefie i supastaŭleńniem vyjaŭ miascovaści. Kali adzin sposab niedastupny, jaho moža zamianić inšy.

A 9 vieraśnia amierykanskaja Sandbox AQ prademanstravała jašče adnu kambinacyju. Na adnarazovym udarnym bieśpiłotniku Northrop Grumman vyprabavali mahnitnuju navihacyju na asnovie kvantavych datčykaŭ razam ź vizualnaj.

Tak mianiajecca sam padychod da navihacyi. Kali raniej GPS usprymaŭsia jak sihnał, jaki budzie dastupny zaŭsiody, to ciapier techniku ŭsio čaściej prajektujuć z raźlikam na toje, što ŭ patrebny momant jaho moža nie być.

• 5
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0